Karakter van De Ronde Hoep niet veranderd

Fietsen door Amstelland, Route De Ronde Hoep. Lengte: 17 kilometer. Uitgave Groengebied Amstelland. Te koop voor f 7,50 bij VVV Amstel- en Meerlanden, Plein 1960, Amstelveen en telefonisch te bestellen bij Groengebied Amstelland, 02963- 5656.

De zeventien kilometer lange tocht voert om de polder De Ronde Hoep, die wordt begrensd door de veenriviertjes Bullewijk, Waver en Oude Waver en door de Amstel, eigenlijk het Amstel-Drechtkanaal. Het boekje is geillustreerd met foto's van karakteristieke plekken. Die zijn er genoeg. Ik maakte foto's van de Ronde Hoep in 1965 en stak die bij me, gelijk met het kaartje dat bij de beschrijving hoort. Hoewel ik er nadien vaak voorbij ben gekomen, was ik nu toch wel nieuwsgierig wat er in die bijna dertig jaren werkelijk was veranderd.

Aan de noordrand van de polder ligt Ouderkerk aan de Amstel. Een van de schilderachtigste plekjes is bij de twee kerken aan weerszijden van de plaats waar de Bullewijk in de Amstel vloeit. Het is het oudste deel van dit dorp, de eerste plek waar zich mensen in Amstelland vestigden, twee eeuwen voordat er sprake was van Amsterdam. De Korte Brug verbindt de beide oevers. Sommige historici beweren dat daar in de dertiende eeuw het kasteel lag van Gijsbrecht van Amstel. De plek op de hoek van twee rivieren en aan de andere zijde begrensd door moerasland kon strategisch nauwelijks beter zijn gekozen. Op die plek ligt de Joodse begraafplaats Beth Haim. De fraaie marmeren zerken zijn afgedekt met groene zeilen om ze tegen winterse invloeden te beschermen. Ik herken de wilgen op de begraafplaats op de rivieroever, maar ze zijn in de dertig voorbije jaren zo uitgegroeid dat de oude hervormde kerk van die kant alleen door hun bladerloze kronen heen te zien is.

De Bullewijk volgend kom je eerst nog langs Ouderkerkse huizen en aan de overkant het met klimop beklede geboomte van Beth Haim. In een tuin bloeit een hazelaar volop. Een fuut, nog in winterkleed, met twee korte naar achteren wijzende hoorntjes op het achterhoofd, dobbert op de rivier. Clubjes meerkoeten zwemmen langs de oevers, dicht bij de beige verkleurde rietkragen.

Veenpolder

Een paar grote struiken van de Gelderse roos in een tuintje voor een rij woonboten zitten nog vol trossen glazige rode bessen. Dan ga je onder de A-9 door, die er dertig jaar geleden nog niet was. Pas als je onder het viaduct door bent, krijg je een vrij uitzicht over de polder. De Ronde Hoep is een veenpolder met een geheel gaaf bewaarde middeleeuwse veenverkaveling. De grond is nooit verveend, wat wil zeggen dat er nooit turf gestoken is. In de vroege middeleeuwen, waarschijnlijk al in de tiende eeuw, werd de grond ontwaterd door middel van slootjes, die nu nog onveranderd in het land liggen. Hoewel nooit afgegraven is het land toch een stuk lager dan de omringende rivieren. Dat komt omdat de ontwaterde veengrond ging inklinken door verdroging en vertering van de planteresten, waaruit het veen werd gevormd. Door bemaling, eerst met watermolens, later met gemalen, daalde de bodem nog meer. Zo ontstond uiteindelijk het kenmerkende Amstellandse landschap: hooggelegen met bomen omzoomde rivieren, die door lage graslandpolders kronkelen.

Het ontwaterde veenland bleef te nat voor akkerbouw en werd daarom gebruikt als weide en hooiland. Er lagen alleen kleine akkertjes direct achter de boerderijen op de hogere oeverwallen, waar de riviertjes klei hadden afgezet. Zo'n boerderij zie je bijna meteen als je onder de weg door bent aan de linkerhand. 'Werkloon' lijkt laag door de lange stal achter het iets hogere woonhuis, het geheel met riet gedekt, dat in de zon fluwelig groen ziet door de dikke laag mos, die erop groeit. Ik zie nog geen sneeuwklokjes in de boomgaard, zoals dertig jaar geleden. In het dorp Ouderkerk bloeien ze al in sommige tuinen.

Voor de boerderij Kerklust uit 1907 bij de volgende bocht van de rivier staan platanen met afschilferende schors en donkere vruchtbolletjes aan de takken. Linden en iepen vormen de rest van de erfbeplanting en aan de sloot staan oude essestoelen, waar vroeger geriefhout van werd gekapt. Herberg

Bij het ophaalbrugje dat in de zeventiende eeuw werd gebouwd om de Holendrechterpolder met de Ronde Hoep te verbinden, ligt de herberg De Voetangel, waar de paarden van de trekschuiten werden uitgespannen en reizigers konden ontspannen. Als kind vonden we de twee buitenaquariums van wit geschilderd beton in de vorm van vissen prachtig. Achter de ruiten was alleen groen water te zien en soms een schim van een goudvis. De kitscherige aquaria pasten helaas niet in de tegenwoordige aanzienlijk duurdere ambiance van de herberg en overleefden een grondige verbouwing niet.

Na de brug heet de Bullewijk Waver en is de rivier de grens tussen de provincies Noord-Holland en Utrecht. De dijk volgt het kronkelende riviertje dat nog helemaal zijn middeleeuwse loop volgt. Voorbij de buurtschap Stokkelaarsbrug liggen nog een aantal mooie oude boerderijen aan de dijk. Kool- en pimpelmezen roepen in de tuinen, een boomkruiper tiereliert in een knotlinde. Knotlinden aan weerskanten van de weg in de buurtschap Waver werpen hun schaduw over een oude boerderij, net als 'Werkloon' onder een dikke fluwelen deken van diepgroen mos.

Na de buurtschap heet de rivier Oude Waver. Links zijn de elzenbossen en de uitgestrekte rietlanden te zien van Botshol. "Wieuw-wieuw ..." klinkt het hoog boven de polder. Een clubje smienten vliegt over, ongetwijfeld op weg van Botshol naar de Ouderkerkerplas, waar soms duizenden smienten verblijven. In de polder lopen knobbelzwanen met gebogen halzen. Ertussen ontdek ik twee zwarte zwanen. Dat kan je verbazen als je niet weet dat iemand in Waver allerlei exotische eenden, ganzen en zwanen houdt, die af en toe een uitstapje in de polder maken.

Nog wat verder kom je over een ophaalbrugje op de andere oever van de Oude Waver. Daar kun je het hoogteverschil van bijna drie en een halve meter zien tussen de polder Groot Mijdrecht en de Ronde Hoep. Dat komt omdat Groot Mijdrecht is uitgeveend.

Langs de kronkeldijk kom je in Nessersluis, waar een afgedankt fort ligt van de Stelling van Amsterdam. Witte en bruine ganzen waggelen over het dijkje bij de sluis. Een pont brengt je naar de overkant, naar de Amsteldijk bij Nes.

Met de foto's in de hand heb ik gezien dat er niet echt veel is veranderd. De A-9 is de grofste ingreep in het gave landschap geweest. Er zijn meer villa's gekomen, wat afbreuk doet aan het karakter van de polder. Verder is het vooral het geboomte dat in dertig jaar is verdwenen of enorm is uitgegroeid. Natuurlijk heb ik weer foto's gemaakt om er over tien, twintig jaar nog eens vergelijkend naar te kijken.

NATUUR DEZE WEEK

Het gaat erg goed met de bolgewasjes. De sneeuwklokjes bloeien en de krokussen vertonen bladsprieten in dichte pollen. Narcissen en wilde hyacinten groeien als kool evenals het daslook. In de tuin zijn de neuzen van de blauwe sterhyacintjes al een eind gegroeid onder het dorre blad. Ik zag deze week de winterakonieten met gebogen kopjes de grond uit komen.

Ongetwijfeld bloeien de akonieten al in sommige tuinen. - Overal bloeien de hazelaars met in de wind heen en weer slingerende meeldraadkatjes. - De hele winter door eten de honingbijen de suiker, die de imker hun heeft gegeven voor de in de zomer verzamelde honing die hij hun heeft afgenomen.

Door het eten van die suiker kunnen de bijen het nest op een gelijkmatige temperatuur van 36 graden te houden. Dat is voor het volk nodig om de winter te overleven. Hoewel de suiker vrijwel geheel wordt omgezet in energie, blijven toch afvalstoffen in de darmen achter. In een van deze dagen houden de honingbijen hun reinigingsvlucht. Alle werksters verlaten dan de korf om hun ingewanden te ledigen. Dat kan nogal onaangenaam zijn voor de huisvrouw die dan net haar was buiten heeft hangen.

- Een merel zong deze week zachtjes in de achtertuin. Als het weer redelijk blijft, zullen de merels tegen het eind van de maand volop zingen. - De uit West-Afrika afkomstige halsbandparkiet, die in het wild voorkomt van Zuid-Mauretanie tot in de Centraalafrikaanse Republiek, begint in ons land een algemene parkvogel te worden. De nazaten van verwilderde halsbandparkieten hebben geen enkele hinder van ons winterklimaat. Ze vechten met kauwen en holenduiven om de boomholten, waarin ze met succes hun jongen grootbrengen.

EN VERDER

- Blauwe reiger-deskundige Alfred Blok houdt donderdag 20 januari een lezing in de Koningszaal van Artis te Amsterdam. Hij zal het vooral hebben over het wel en wee van de vaak zeer tamme blauwe reigers in de grote stad. Maar ook zal Blok vertellen over zijn bezoek aan de Wolga-delta en zijn betrokkenheid bij het Plan Ooievaar, dat allerlei zeldzame dieren nieuwe kansen moet bieden in onze uiterwaarden. De toegang bedraagt F 5. Inlichtingen bij Dana Constandse: 020-6761997.

- Morgen is in het Bruisterbosch in Margraten een IVN-wandeling, die om 13.30 uur op de Markt in Nuth begint. - Woensdag begint om 9.30 uur een ochtendwandeling van het IVN in de omgeving van Ulestraten bij de kerk. - Op zaterdag 29 januari organiseren leden van de Werkgroep van Kampbegeleiders van het IVN samen met de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie (NJN) in Vasse (Twente) voor jongeren een werkdag waarin natuur- en landschapsbeheer wordt gedaan. Wie mee wil doen, kan schrijven naar Renske van der Slikke, Reigershofhoek 122, 7546 KM Enschede, of haar bellen: 053-776164.

- De KNNV regio Delft heeft een lijst uitgebracht van de 70 plantesoorten waarvan zij zaden beschikbaar heeft. Al die planten zijn inheems of komen goed tot hun recht in een natuurlijke tuin. Ze zijn gekweekt in de eigen heemtuin. Op de lijst staat of de planten groeien op klei, zand, veen, kalk of gewone tuingrond. De zaden kosten een gulden per zakje exclusief verzendkosten. De lijst is verkrijgbaar door een aan u zelf gerichte gefrankeerde envelop te zenden aan de KNNV afdeling Regio Delft, p/a Wezelstraat 38, 2623 CK Delft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden