interview

Kapitein Adriaan Sonneveld redt bootmigranten uit zee

Kapitein Adriaan Sonneveld op het dek van de Golfo Azzurro.Beeld Arie Kievit

Kapitein Adriaan Sonneveld vaart uit om bootmigranten uit zee te redden. Een activist noemt hij zich niet, maar hij wordt boos van de leugens die verspreid worden. 

Een bad op gebogen pootjes herinnert aan wat ooit de bestemming zou worden van de Golfo Azzurro. Het voormalige vissersschip, gebouwd voor de onstuimige en verraderlijke Noordzee, zou omgebouwd worden tot woonschip, maar begint nog deze maand aan haar derde missie om bootmigranten uit de Middellandse zee te redden. Kapitein Adriaan Sonneveld werkt aan de voorbereidingen voor de tien maanden lange tocht. In het noodziekenhuis – twee oranje plastic matrassen op een rollend bed – moet ruimte gemaakt worden voor rijen en rijen aan blikken met bonen en stapels rijstzakken. 

De kans is groot dat ook dit schip, net als de Sea-Watch 3 in december, straks een aantal weken met geredde migranten moet rondvaren omdat het geen toegang krijgt tot een Europese haven. “Een krankzinnige situatie”, zegt Sonneveld. Hij is geen activist, zegt hij meermaals. “Ik vind helemaal niet dat al die mensen naar Europa moeten komen. Ik verschil vaak van mening met de ngo’s die ons inhuren.

“Maar over een ding zijn we het eens: je gaat mensen niet laten verdrinken om je politieke punt te maken.” En dat is precies wat er volgens hem nu gebeurt. Ngo’s worden door verschillende Europese politici, ook Nederlandse, beschuldigd van mensensmokkel. Ze zouden mensen aanmoedigen om in gammele bootjes te stappen. En ze zouden zich niet aan de regels houden. “Maar de ngo’s zijn de enige die nog een soort van oplossing bieden voor een probleem dat Europa zelf gecreëerd heeft”, zegt Sonneveld.

Hij weet ook nog precies wanneer dat probleem werd geschapen: in augustus 2017. Toen besloot Italië te stoppen met reddingsacties op de Middellandse Zee. “Vanaf dat moment was de Italiaanse marine niet meer de helpende hand voor vluchtelingen, maar de vijand.” Het steekt hem dat er wordt gelogen en gemanipuleerd. “Ten eerste: je hoeft maar een keer een moeder te redden van wie de baby is verdronken om te weten dat het geen goed idee is om de overtocht te wagen. Om te denken: blijf daar maar. Het is daar een rotzooi, maar dan heb je tenminste een kans.” 

Tot slaaf gemaakt

Die rotzooi, dat zijn de Libische kampen waar vluchtelingen worden tegengehouden. Ze krijgen er te maken krijgen met ‘onvoorstelbare verschrikkingen’, aldus een in december verschenen rapport van de Verenigde Naties. Mensen worden er verkracht, gemarteld, tot slaaf gemaakt en als slaaf verkocht. Of zelfs vermoord. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International houdt daarvoor ook de Europese Unie verantwoordelijk, omdat die Libische autoriteiten en de kustwacht steunt om zoveel mogelijk mensen tegen te houden voor ze internationale wateren bereiken.

De beschuldigingen van mensensmokkel maken Sonneveld echt boos. Hij schreef naar CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg, die in een Kamerdebat begin februari zei dat de Sea-Watch 3 ‘desnoods afgezonken’ zou moeten worden omdat de bemanning mee zou werken aan ‘een vorm van mensensmokkel’.Een onzinnige beschuldiging, zegt Sonneveld. Hij wijst op een app die iedereen kan bekijken om te laten zien dat het schip nooit in Libische wateren is geweest. Op zijn mail aan Toorenburg kwam nog geen antwoord. 

Hij neemt zijn werk als kapitein serieus, benadrukt Sonneveld. Hij houdt zich aan alle internationale wetten en regels die gelden en wil de beschuldigingen aan zijn adres en aan dat van de ngo’s die hem inhuren niet zomaar over zich heen laten gaan. Maar vooralsnog is onduidelijk door welke ngo het schip, met de kapitein, een stuurman en machinist, zal worden ingehuurd. De organisatie waarmee Sonneveld vorige week al weg zou gaan, kreeg op het laatste moment problemen.

Krankzinnige situatie

Nu heeft Sonneveld, ook voorzitter van de stichting die het schip in beheer heeft, gesprekken met ngo’s in verschillende Europese landen. Vanwege de landen die geen schepen met migranten willen toelaten, heeft hij een club nodig met voldoende politieke slagkracht. 

Krankzinnige situatie, zegt Sonneveld nogmaals. “Ik weet ook niet hoe het wel moet, maar zoals het nu gaat lijkt het nergens naar. De EU laat mensen verdrinken, het is de ultieme onmacht. Sommige mensen noemen het moreel verval, ik noem het ons moreel failliet.

Van de vorige missies van de Golfo Azzurro, in 2016 en 2017, werd een documentaire gemaakt. ‘Gangway to a Future’ ging in 2018 in première op het Internationaal Film Festival in Rotterdam.

Lees ook: Sea Watch 3-migranten wachten op Europees handjeklap

Nederland wilde best wat opvarenden van de Sea Watch 3 toelaten, maar dan moesten andere landen dat ook doen. Zo bleef iedereen naar elkaar kijken en gebeurde er weinig.

Slavenhandel in Libië: Een paar honderd euro voor een mens

Een paar minuten duurde het maar, de nachtelijke veiling die nieuwszender CNN in 2017 met een verborgen camera in Libië filmde. Een paar honderd euro wordt er geboden. Niet voor een schilderij of een paard, maar voor een mens.

Gaat Europa asielzoekers verbannen, net als Australië?

Boten met migranten wegslepen en de asielprocedure uitbesteden aan andere landen. Een jaar geleden was breed Europees draagvlak hiervoor nog ver te zoeken, nu staat het in Brussel op de agenda. Gaat Europa Australië achterna?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden