Kapitalisme is een onbegrepen ideaal

"Nederland heeft behoefte aan Ayn Rand, want in 2013 blijkt het kapitalisme nog steeds een onbegrepen ideaal." Zo zal Yernaz Ramautarsing (1987) zijn aanval op Denker des Vaderlands Hans Achterhuis besluiten tijdens de zesde aflevering Tegendenkers, die Trouw organiseert samen met Studium Generale Utrecht.

Ramautarsing, student politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, is objectivist. Dat betekent dat hij een aanhanger is van de Amerikaanse filosofie van Ayn Rand (1905-1982). Zij propageert egoïsme, individuele rechten en atheïsme. Daarbij worden een zo klein mogelijke overheid en 'laissez-faire'-kapitalisme nagestreefd.

Hans Achterhuis beschreef de filosofie van Rand uitvoerig in zijn bestseller 'De utopie van de vrije markt' (2010). In de Angelsaksische wereld, schrijft Achterhuis, bestond er in de jaren negentig van de vorige eeuw een utopisch geloof in de zegeningen van de vrijemarkteconomie. In de lijn van Francis Fukuyama's bestseller 'Het einde van de geschiedenis' meende men dat de geschiedenis was afgelopen en dat we wereldwijd in de utopie van vrije markt en democratie zouden belanden.

Belangrijker nog dan de denker Fukuyama was volgens Achterhuis de doener Alan Greenspan, van 1987 tot 2006 voorzitter van de Federal Reserve Board (de centrale bank van de Verenigde Staten van Amerika) en volgens velen toentertijd 'de invloedrijkste man in de commandotoren van de wereldeconomie'.

"Wat ons Nederlanders veelal ontgaat", stelt Achterhuis, "is dat Greenspan de belangrijkste leerling was van utopiste Ayn Rand, die in haar grote roman 'Atlas Shrugged' een fascinerend portret van een kapitalistische utopie schetst. De ondertitel van Greenspans memoires, 'Adventures in a New World', drukt deze utopische gerichtheid van zijn beleid fraai uit."

Achterhuis: "Elke keer dat Greenspan als de grote econoom die hij ongetwijfeld was geconfronteerd werd met gevaarlijke en negatieve economische vooruitzichten, vermande hij zich en sprak zichzelf streng toe: als leerling van Ayn Rand moet je blijven geloven in de markt die alle problemen zal oplossen!"

Yernaz Ramautarsing: "In de vergelijking tussen Rand en Greenspan maakt Achterhuis een kapitale fout. In zijn jongere jaren was Alan Greenspan een leerling van Ayn Rand. Hij toonde zich destijds een uitgesproken tegenstander van overheidsinterventies. Maar als Greenspan veertig jaar later voorzitter van de FED is, begaat hij dezelfde fouten als zijn voorgangers en manipuleert de markt met desastreuze gevolgen."

Ramautarsing meent dat Achterhuis, door de oude Greenspan met de jonge Greenspan te blijven verwarren, Ayn Rand en haar filosofie ten onrechte de schuld van de financiële crisis in de schoenen probeert te schuiven. Met als kwalijk gevolg dat Nederland Rand nog steeds verkeerd begrijpt, en ook in 2013 het kapitalisme nog steeds een onbegrepen ideaal is.

Tegendenkers: Hans Achterhuis in debat met Yernaz Ramautarsing. 18/02, 20-21.30 uur. Plaats: Studium Generale Universiteit Utrecht, Aula van het Academiegebouw, Domplein 29, Utrecht. De lezing is gratis en toegankelijk voor iedereen. Reserveren is niet mogelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden