Kanye is groter dan Kanye

Naar alle waarschijnlijkheid presenteert rapper Kanye West vanavond zijn nieuwe cd. Het werd tijd: inmiddels overschaduwt zijn ego de muziek.

Ein-de-lijk is het zover. In het New Yorkse Madison Square Garden presenteert Kanye West vanavond naast zijn nieuwe kledinglijn ook zijn zevende studioalbum aan de wereld. Tenminste, dat heeft hij beloofd. Met Kanye weet je het maar nooit. De plaat zou eerst 'So Help Me God' heten, dat veranderde in 'Swish', dat onlangs weer veranderd werd in 'Waves', dat dinsdag mogelijk wijzigde in 'T.L.O.P.'. Sinds zijn debuut in 2004 is West door zijn muziek, maar ook door een knap staaltje aandachtmanagement uitgegroeid tot een van de belangrijkste popculturele iconen van de 21ste eeuw. Rapper, entrepeneur, onbegrepen fashiongoeroe, zelfbenoemd schepper van grootsheid: door zijn buitenaardse ego zou je bijna zijn muziek vergeten. Een beschouwing van het fenomeen Kanye West.

Zijn grootspraak

Kanye Omari West (38) is de vleesgeworden hyperbool. Dat stijlfiguur is onlosmakelijk verbonden met rapmuziek sinds de hiphopgrondleggers van The Sugarhill Gang in 1979 blaaskaakten over "more money than a sucker could ever spend". Maar al het gebral in de rapgeschiedenis verbleekt in vergelijking met West.

West noemde zijn vorige album onbeschaamd 'Yeezus', zette daar nog onbeschaamder de track 'I Am A God' op en liet zich in 2006 nóg onbeschaamder met doornenkrans fotograferen voor Rolling Stone. We hebben het over een artiest die zich naast Jezus meermaals vergeleek met Shakespeare, Leonardo Da Vinci en Picasso. Gevraagd naar het grootste manco aan zijn leven antwoordde hij ooit dat hij "zichzelf nooit live kan zien optreden".

Dus natuurlijk kondigde Kanye West aan dat het te verschijnen album het allerbeste album óóit is. O nee, toch niet, twitterde hij even later. Nuanceren op z'n Kanye's: "Uit respect voor Tupac, Biggie, Stevie (Wonder), Michael (Jackson), (Jimi) Hendrix - dit is niet hét beste album ooit, maar een van de beste."

Alleen híj heeft het lef om een nagemaakte Rolling Stone-cover met zichzelf te verspreiden, die razendsnel over internet schoot, waarna het muziekblad vorige week wel moest reageren dat het een nepcover betrof. Waarop West zich afvroeg waar ze het lef vandaan haalden om iets wat hij, kunstenaar, maakte, nep te noemen.

Zijn aandachtstrekkerij is berucht sinds de MTV Video Music Awards 2009, toen hij het podium opstormde, waarbij een toen nog bleue Taylor Swift bedremmeld moest toekijken hoe Kanye de microfoon uit haar handen griste en riep dat niet zij, maar Beyoncé haar award verdiende. Hij flikte het al eens eerder, bij Justice in 2007, en bijna bij Beck, vorig jaar.

O, Kanye. Het allermooiste is dat er geen spoortje ironie in zijn nabije omgeving te bekennen valt. Hij bedoelt het allemaal bloedserieus, met die eeuwig stuurse blik. Want Kanye West lacht zelden. Kanye lacht eigenlijk nooit.

Zijn vrouw

Dat bovenmenselijke gebrek aan ironie blijkt uit zijn uitgebreid uitgevente, onvoorwaardelijke adoratie voor zijn vrouw Kim Kardashian, moeder van zijn dochtertje North (West) en zoontje Saint (West). Kim Kardashian is naast dat geflatteerde zelfbeeld de tweede reden waarom de schijnwerpers geen genoeg krijgen van Kanye West. Ze is zo'n celebrity van het postmodernistische bekend-zijn óm het bekend-zijn. Uit dezelfde categorie als vriendin Paris Hilton, aan wie ze haar roem te danken heeft - reallifesoap 'Keeping Up' with the Kardashians was toch een beetje een spin-off van het Hilton-vehikel 'The Simple Life'. Classic Kanye: hij noemde zijn vrouw onlangs invloedrijker dan first lady Michelle Obama.

Nu is in hiphop een slijmerige liefdesverklaring aan je vriendin beslist niet usance, hooguit aan je moeder, sinds Tupacs 'Dear Mama'. Maar toen was daar opeens de videoclip van 'Bound 2', waarin het echtpaar West-Kardashian in innige en ontblote omhelzing de toekomst tegemoet reed tegen een kitscherige achtergrond van weidse berglandschappen en galopperende paarden. In het slijmerige 'Awesome' betuigt Kanye gedrenkt in autotune nogmaals zijn liefde. Voornaamste strofe: 'You're so awesome'.

Muzikaal een dieptepunt in zijn rijke oeuvre, maar wel een nieuw inkijkje in Kanye's ziel. De snoeverige, stoere, stugge West bleek opeens een dolverliefde softie te zijn. Waar hij zich totaal non-ironisch niet voor schaamde.

Zijn muziek

Het fascinerende is hoe dit publieke profiel zich verhoudt met zijn muziek. Want vreemd genoeg stroken die superlatieven over zichzelf wel enigszins met de werkelijkheid: als Kanye West een goeie dag heeft, is hij écht zo goed als hij zichzelf vindt.

Eind 2002 raakte West betrokken bij een ernstig auto-ongeluk, waarna zijn kaak met ijzerdraad op zijn plaats gehouden moest worden. Het bleek een inspiratiebron voor debuutsingle 'Through the Wire' -- opgenomen met dichtgesnoerde kaak - dat in 2004 verscheen op 'The College Dropout'. Sinds die debuutplaat wordt zijn muziek nagenoeg positief, overdreven positief, of juichend positief ontvangen - met als uitzondering '808's & Heartbreak' (2008).

West is een sterke rapper en een inventief producer, die met verve dat lastige balanceerkoord in de popmuziek bewandelt, gespannen tussen vernieuwend én commercieel aantrekkelijk. Neem zijn vijfde plaat, hoogtepunt 'My Beautiful Dark Twisted Fantasy' (2010). Grotendeels opgenomen op Hawaï, waartoe Kanye West zichzelf had verbannen, niet lang na het Taylor Swift-incident. Hij was overwerkt, klaar met de wereld en vooral de media. Hij nodigde tal van artiesten uit naar Honolulu te komen, om in commune-achtige setting te werken aan nieuwe muziek. West, zoon van een voormalige Black Panther, liet zich van zijn geëngageerde kant horen, muzikaal mixte hij ingenieus hiphop met soul, klassiek en electro. Bombastisch, ja, ambitieus, zeker, maar bovenal geslaagd.

Daarna volgde 'Yeezus' (2013), compleet anders. Ruwer, experimenteler en minder toegankelijk dan voorheen, maar West bleek gezegend met een goede neus voor wat gaande was in avant-gardistische elektronische muziek. Geen genre dat over het algemeen goed mengt met zijn commerciële statuur óf hiphop, maar het werd wederom een succes.

Het maakt nieuwsgierig naar 'So Help Me God/Swish/Waves'. Want eigenlijk verdient de muziek het niet dat het overgrote deel van alle aandacht uitgaat naar zijn gesnoef, zijn twitteruitbraken, de gekke namen van zijn kinderen of zijn huwelijk. Maar, Kanye heeft het er zelf naar gemaakt. Hij is inmiddels zo groot dat hij zichzelf overschaduwt.

De hoes van het zevende album van West. Naar de titel is het nog gissen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden