Kanttekeningen bij het asielalarm

In Ter Apel wordt extra opvang in gereedheid gebracht.Beeld anp

65.000 asielzoekers zouden er in 2014 naar Nederland komen. Dat was althans het cijfer waarmee toenmalig staatssecretaris Teeven van vluchtelingenzaken naar buiten trad. Het werden er 24.000. En ook zijn opvolger Dijkhoff maakt melding van een 'zeer hoog' aantal asielaanvragen. Terwijl juist blijkt dat dit aantal terugloopt. Vanwaar al deze paniekzaaierij?

Fred Teeven zat tegenover presentator Sven Kockelmann. Het was 14 mei 2014. De toenmalige VVD-staatssecretaris van vreemdelingenzaken gebruikte het tv-programma 'Eén op Eén' voor een belangrijke boodschap.

Kockelmann: "U slaat alarm".

Teeven: "Dat kun je zo zeggen (...). Er komen nu gemiddeld duizend asielzoekers per week naar Nederland."

Kockelmann: "Dat zijn alarmerende cijfers. Als dat zo doorgaat, zit je aan het einde van het jaar op..."

Teeven: "Dan kom je op 65.000 mensen die naar Nederland komen".

Kockelmann: "Dat is groter dan een stad als Voorburg".

Zorgvuldiger
Aan het einde van dat jaar bleef de teller steken op amper 24.000 nieuwe asielzoekers. Waarmee het verhaal van Teeven hard onderuit werd gehaald. De VVD'er nam het niet zo nauw met de cijfers en gooide in zijn berekeningen nieuwe asielzoekers en mensen die een tweede (of derde) aanvraag deden op één hoop. Bovendien nam de instroom van met name Eritreeërs al af op het moment van de uitzending. Maar dat vertelde Teeven er niet bij.

Klaas Dijkhoff, sinds maart dit jaar staatssecretaris van vreemdelingenzaken, kiest zijn woorden zorgvuldiger. Hij stuurde maandag een brief naar de Tweede Kamer om melding te maken van een 'zeer hoog' aantal asielaanvragen: "De weekinstroom is in de afgelopen periode steeds gegroeid en bedraagt inmiddels ruim 1700 asielzoekers". Nog hoger dus dan tijdens het alarm van Teeven. Diverse media kopten: 'Elke week komen er 1700 asielzoekers bij'.

Opvallend: onlangs bleek nog dat het aantal asielaanvragen in Nederland de laatste tijd juist terugliep. Cijfers van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) laten zien dat in de eerste helft van 2015 8742 mensen hier voor het eerst aanklopten voor asiel. Tegenover ruim 10.000 in dezelfde periode vorig jaar. Dat is vooral opmerkelijk gezien het groeiende aantal vluchtelingen dat via de Middellandse Zee of over de Balkanroute naar West-Europa reist.

Beeld Trouw
Asielzoekers in een sporthal in het Duitse Deggendorf.Beeld afp

In Duitsland blijft het aantal asielaanvragen maar klimmen. Het buurland houdt dit jaar zelfs rekening met 750.000 asielaanvragen. Het kleine, armere Hongarije en Oostenrijk vangen ook heel wat meer vreemdelingen op dan Nederland. Kijkend naar het aantal nieuwe asielzoekers op het aantal inwoners is de situatie waar deze drie landen voor staan heel wat pittiger. Dat geldt zelfs voor België, dat dit eerste half jaar al bijna tweeduizend meer mensen opving dan Nederland.

Sinds juni stijgt het aantal nieuwe asielzoekers in Nederland, naar drieduizend per maand. Het zijn vooral Syriërs en in mindere mate Eritreeërs, op de vlucht voor (oorlogs)geweld. De toename is fors, maar geen reden voor alarm: in de eerste zeven maanden van 2014 kwamen er nog altijd meer asielzoekers naar Nederland dan in diezelfde periode dit jaar.

Honderd man extra
De extra werkdruk bij de IND en het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (Coa) wordt vooral veroorzaakt door de hereniging met gezinsleden van inmiddels erkende vluchtelingen. Vorig jaar kregen veel Syriërs hier een verblijfsvergunning en zij mogen nu familieleden laten overkomen. Justitie kan nooit verrast zijn door deze instroom. Toch moet de immigratiedienst met spoed honderd man extra inhuren. In de 1700 asielzoekers die wekelijks 'instromen', zoals Dijkhoff het omschrijft, zijn ook deze gezinsleden meegeteld. Het werkelijke aantal nieuwe asielzoekers ligt aanmerkelijk lager.

In overleg met het Coa anticiperen gemeenten en woningcorporaties ook op deze gezinshereniging bij het zoeken van passende huisvesting. Het klopt dat de niet al te vlotte doorstroming van deze vergunninghouders naar gewone huizen een groot knelpunt is. Volgens de laatste stand van zaken wordt 44 procent van de plaatsen in asielzoekerscentra bezet door mensen die al een verblijfsvergunning hebben.

Vooralsnog lijkt de nood aan 10.000 tot 15.000 extra bedden die de organisatie al in het voorjaar zei nodig te hebben, wel erg hoog ingeschat. In vergelijking met januari huisvest het Coa nu 3400 mensen meer plus zo'n achthonderd in hallen in Goes en Zwolle. Het gaat in totaal om 28.5000 mensen. Je zou bijna vergeten dat het Coa vlak na de eeuwwisseling aan ruim 80.000 asielzoekers opvang bood.

Beeld Trouw

Duitsland en Zweden

Een nieuw record, meldt het Europese grensagentschap Frontex: in juli bereikten 107.500 vluchtelingen Europa. Directeur Fabrice Leggen waarschuwt dat elke EU-staat zijn steentje moet bijdragen nu Griekenland en Hongarije het zwaarst getroffen zijn. Tot nu toe kwamen dit jaar 340.000 asielzoekers naar Europa, 60.000 meer dan in dezelfde periode vorig jaar.

Na Duitsland neemt Zweden de meeste vluchtelingen op: 81.200 vorig jaar. De VN hoge commissaris voor de vluchtelingen vindt dat het rijke Europese blok zijn ogen moet openen voor de beroerde toestand waarin veel vluchtelingen verkeren. "Het is niet houdbaar dat slechts twee landen met efficiënte asielstructuren de meeste vluchtelingen opvangen", aldus Antonio Guterres.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden