Kanttekening bij de popularisering van het kloosterleven

Thomas Quartier: Anders leven. Hedendaagse monastieke spiritualiteit. Bernemedia. 127 blz; euro18,50

**

De schrijver

Thomas Quartier is hoogleraar monastieke spiritualiteit te Leuven en docent liturgische studies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Daarnaast is hij oblaat bij de benedictijnse Sint Willibrords Abdij in Doetinchem. Dat wil zeggen dat hij zich door middel van geloften verbonden heeft met het kloosterleven aldaar, zonder er zelf permanent te wonen.

Zijn thematiek

Wat is nu precies monastieke spiritualiteit? Wat is de kern van het contemplatieve leven in een klooster? In dit boek reflecteert Thomas Quartier hierop, zowel vanuit zijn persoonlijke ervaringen als oblaat als vanuit zijn vakgebied.

Een antwoord is volgens hem te vinden in een vaak onderbelicht aspect van het kloosterleven: de ontregelende werking daarvan. In de ogen van de buitenwereld is een klooster een baken van rust en regelmaat, maar deze ervaringsdeskundige wijst erop dat een monnik constant in zijn werkzaamheden gestoord wordt door de kapelbel. Steeds opnieuw moet de monnik zijn werk halverwege neerleggen om te gaan bidden.

Hierachter schuilt dan een belangrijk principe: een monnik moet niet alleen maar aan het dagelijkse werkritme denken, maar oefent zich om aandacht te krijgen voor de eeuwigheid. En die eeuwigheid, zegt de auteur, is in de dagelijkse werkelijkheid verborgen; die laat zich pas zien als je even uit je alledaagsheid wordt gehaald, als je even wordt 'ontregeld'.

Overigens kan voor monniken hun kloosterleven in de praktijk een sleur worden. Werkelijke monastieke spiritualiteit moet volgens Quartier de openheid voor God vasthouden door ontregelende ervaringen te blijven zoeken.

Interessante stelling

Ook buiten het klooster is er veel monastieke spiritualiteit te vinden. Quartier beschrijft hoe hij geraakt wordt door een avondwake voor jongeren in de Dom te Keulen; hoe een bijbeltekst op een vakantie steeds in zijn hoofd blijft rondspoken en alles kleurt.

Ervaringen die ontregelend op hemzelf hebben gewerkt, en zijn aandacht voor een andere werkelijkheid opeisten.

Ook zonder monnik te worden, wil hij maar zeggen, kun je je open stellen voor het vreemde en onverwachte, en je zo iets van monastieke spiritualiteit eigen maken.

Mooiste zin

'Het is een wonder dat je bestaat, dat je van je medemensen kan houden en dat je God mag zoeken. Het zoeken wordt dan verwondering, de blijdschap dat je het mysterie niet kunt bereiken, maar dat je erin kan leven, dat je er open voor kan staan.'

Reden om dit boek niet te lezen

Quartier schrijft vanuit een specifieke benedictijnse en dus christelijke traditie. Tegelijkertijd leunt hij wel heel sterk op een begrippenkader dat hij ontleent aan de moderne antropologische wetenschap. Daardoor gebruikt hij woorden als 'grensoverschrijding', 'het hogere' of 'innerlijke openheid' om de monastieke spiritualiteit te duiden.

Maar hoe die woorden zich verhouden tot gewone christelijke geloofstaal laat hij in het midden, en dat maakt dat je als lezer steeds zoekt naar wat hij nu precies bedoelt.

Zijn vakgebied zit hem zo meer in de weg dan je zou wensen. Ook de vele moeizaam geformuleerde zinnen maken het geheel onnodig ontoegankelijk.

Reden om dit boek wel te lezen

De laatste jaren verschijnen er veel boeken over benedictijnse spiritualiteit. Die betogen dan hoe deze spiritualiteit behulpzaam kan zijn bij goed leiderschap, bij effectief time-management, of bij het zoeken naar je eigen identiteit. Daarbij raakt de theologische en mystieke inbedding van de benedictijnse traditie al gauw uit het zicht.

Thomas Quartier plaatst daar een terechte kanttekening bij: het kloosterleven biedt geen truukjes om je leven gemakkelijker of aangenamer te maken, maar is juist een oefening om je eigen eindigheid steeds weer in verbinding te brengen met de eeuwigheid.

Heb je de laatste Anselm Grün al uit? Laat je dan eens ontregelen door dit tegendraadse boekje.

Trouw tipt religie

1. Van totem tot verrezen Heer Johan Leman

2. De Westermoskee Kemal Rijken

3. Nieuw heilig Jeroen Jeroense, Theo Overduin

4. Anders leven Thomas Quartier

5. Om te geloven heb ik de kerk nodig Harald Overeem

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden