Kans op misbruik gegevens patiënten levensgroot opinie

Minister Klink meet de voordelen van het Elektronisch Patiënten Dossier breed uit. Maar zwijgt over risico’s.

Al lang voordat de huisartsen een conflict hadden met minister Klink over het elektronisch Patiënten Dossier, waren er grote bedenkingen tegen het EPD.

Het grootste dilemma voor de huisartsen is de kans dat onbevoegd wordt gekeken in patiënten-dossiers en dat daar misbruik van wordt gemaakt. Denk aan het belang van medische gegevens in verzekeringskwesties en bij arbeidsongeschiktheid, om van grover misbruik en chantage maar niet te spreken.

Een systeem waarbij tienduizenden zorgverleners met hun pasje (de zogenaamde UZI-pas) kunnen inloggen is nooit afdoende te beveiligen, wat men ook beweert: de praktijk leert helaas dat op deze schaal volledige beveiliging een utopie is.

In de huisartsenpraktijk waar ik werk hebben vier artsen een UZI-pas aangevraagd: één heeft hem zonder problemen ontvangen. Twee zijn zonder code geleverd waarna de aanvraag opnieuw moest worden gedaan. Mijn eigen aanvraag is met de bijbehorende documenten zoekgeraakt.

In de praktijk zien we nu al dat soms aan een dossier van een patiënt is gesnuffeld door iemand zonder dat er contact is geweest met de huisartsenpost. In het huidige huisartsensysteem wordt altijd gemeld wanneer er een dossier wordt ingekeken. Gelukkig kunnen we –omdat het een regionale structuur is en we de deelnemers kennen- meteen actie ondernemen.

Een ander probleem betreft de medische aansprakelijkheid: Stel dat iets in het dossier van de huisarts niet klopt of niet vermeld is. Een collega elders kan op grond daarvan een fout maken. Wie is dan verantwoordelijk? De huisarts? De collega elders? Hier moet duidelijkheid over zijn voordat je van artsen kunt verlangen dat ze hun dossiers open stellen.

De opmerking dat mensen vanwege het EPD niet telkens hun ziektegeschiedenis hoeven te vertellen is een onjuiste voorstelling van zaken: iedere arts zal het verhaal altijd van de patiënt zelf willen horen.

Telkens wordt door het ministerie van volksgezondheid gesproken over 19000 vermijdbare ziekenhuisopnames en 1200 sterfgevallen alleen al door verkeerd medicijngebruik. De minister legt daarbij gelijk de link dat deze te voorkomen zijn bij gebruik van het EPD. Ook dit behoeft nuancering: deze getallen komen voort uit een onderzoek dat is verricht door ziekenhuisapothekers (het ’HARM-onderzoek’). Dat betrof alle ziekenhuisopnames waarbij medicatie een rol speelde in de reden van opname: zo ook alle zelfmedicatie.

Problemen die door zelfmedicatie ontstaan, zullen met een EPD echter nooit voorkomen worden. Het HARM-onderzoek doet geen enkele uitspraak over vermijdbare opnames, doordat de voorschrijvend arts onvoldoende op de hoogte was van wat de patiënt aan medicatie gebruikte. De getallen die het ministerie noemt zijn dus op z’n minst zeer tendentieus.

Minister Klink doet het voorkomen alsof het EPD al werkzaam is, getuige ook de folder die alle huishoudens hebben ontvangen afgelopen dagen. De praktijk is helaas veel weerbarstiger: zelfs op regionaal niveau lukt het nog steeds niet alle huisartsensystemen betrouwbaar te ontsluiten voor de huisartsenposten. In de regio Twente waar een pilot is gedaan met het EDP liepen enthousiaste huisartsen tegen dusdanige problemen op dat men wilde stoppen met de medewerking aan het project.

Terwijl diverse pilots liepen en men grote problemen tegenkwam werden door het ministerie flyers verstuurd, waarin men deed voorkomen alsof het EPD in proefregio’s een groot succes was. Deze stonden vol hele en halve onwaarheden: pure propaganda. Bovendien kost invoering veel geld.

Op regionaal niveau zal ik me blijven inzetten voor een betere inzage in medische dossiers: dat hier winst mee te behalen is, is zeker waar. De stap naar een grootschalig landelijk systeem kan pas worden gezet wanneer blijkt dat het op regionaal niveau goed functioneert en veilig is. Voor de enkele patiënt die bijvoorbeeld in Zeeland comateus wordt opgenomen mag men overdag contact met de praktijk opnemen en ’s avonds met de huisartsenpost: daar is geen duur landelijk project voor nodig.

De minister meet de voordelen van het EPD breed uit. Over de risico’s wordt in alle talen gezwegen. Een aantal juridische zaken zijn niet geregeld. Daarom geldt voor mij: Het EPD, nog even niet!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden