Kans op derde intifida ligt nog altijd op de loer

Hamas en Fatah sluiten verzoeningsakkoord door gebrek aan vredesoverleg en Arabische onrust

Het akkoord tussen de Palestijnse rivalen Hamas en Fatah moet nog worden ondertekend. Tot die tijd, volgende week in Caïro, als ook daarna, zijn de valkuilen talrijk. Toch komt de aangekondigde verzoening als een verrassing, zelfs voor de Palestijnse president Mahmoed Abbas.

Hij legde gisteren uit dat Hamas onverwacht had ingestemd met een Egyptisch voorstel dat zijn Fatah al anderhalf jaar geleden had ondertekend. Hamas zou door de gebeurtenissen in de Arabische wereld van gedachten zijn veranderd. De lezing van Hamas luidde dat het akkoord op essentiële punten was aangepast.

Het was niet het enige waarover de partijen meteen al verschillende geluiden lieten horen. Hamas-topman Mahmoed Zahar benadrukte dat Hamas blijft vasthouden aan zijn standpunt: geen erkenning van en geen onderhandelingen met Israel. Maar hij zou Fatah er niet van weerhouden met Israël te praten. Abbas benadrukte dat hij zijn weg van diplomatie zal voortzetten.

Ook Israël bleek totaal verrast door het nieuws, net als vijf jaar geleden door de verkiezingszege van Hamas. Die overwinning maakte een einde aan de decennialange dominantie van Fatah. Het leidde tot een bloedige machtsstrijd, met als gevolg dat Hamas de afgelopen vier jaar in Gaza regeerde en Fatah werd teruggedrongen naar de Westelijke Jordaanoever. De 'verzoening' is een voortzetting van dat proces. Met Palestijnse verkiezingen in het vooruitzicht, kan het ook de verdere opmars van Hamas inluiden.

De partijen vertegenwoordigen verschillende visies. Hamas, de islamitische verzetsbeweging, predikt de gewapende strijd. Fatah pleit voor een compromis met Israël. Beide groeperingen kennen elk hun eigen radicalere, gematigder fracties.

Vier jaar lang bleek de breuk niet te lijmen. Hamas in Gaza kampte met de Israëlische blokkade, wist zich te handhaven en een verwoestende oorlog met Israël te overleven. Fatah koos voor een dialoog met Israël die sinds het aantreden van Netanjahoe als premier van Israël pure fictie is. Abbas ging aan de slag met het opbouwen van de Palestijnse staat, waarvoor hij in de herfst VN-erkenning wil vragen.

Het akkoord voorziet in een Palestijnse interimregering die de verkiezingen moet voorbereiden voor het parlement, het presidentschap en voor de Palestijnse bevrijdingsorganisatie. Het voorziet verder in vrijlating van elkaars gevangenen en een gezamenlijke commissie die toeziet op de veiligheidsdiensten.

Waarom hebben de partijen elkaar nu gevonden? Het antwoord: de Arabische onrust en het gebrek aan vredesoverleg. Met de val van de Egyptische president Moebarak is Abbas een steunpilaar kwijt. Maar zowel Fatah als Hamas heeft er belang bij nieuwe machthebbers in Caïro voor zich te winnen. .

Ook Hamas vreest voor de val van zijn patroon, de Syrische president Assad, die nu nog onderdak verleent aan politieke leiders van Hamas. Voor Hamas is het aantrekkelijk als redelijke Palestijnse partner internationaal legitimiteit te verwerven. Voor Abbas is het zaak de wereld erkenning van zijn staat te vragen namens een verenigd 'Palestina'.

Bovendien is het vredesproces met Israël voor hem een irrelevante optie. Dat is ook het antwoord op de meest gestelde vraag: wat is het gevolg van de verzoening voor het vredesproces? Er is geen vredesproces. En omgekeerd? Brengt deze Palestijnse verzoening een derde intifada dichterbij? Bij gebrek aan vredesoverleg blijft dat gevaar levensgroot op de loer liggen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden