Kannibalen met hartverwarmende solidariteit

Europa is de afgelopen drie decennia de arena geworden voor wereldrecords op de marathon, meer niet. Europese atleten spelen in die strijd geen rol meer. Waar hier welvaart en ontmoediging de sportieve ontwikkeling een halt toe hebben geroepen, bouwt Afrika met een niets-te-verliezen-mentaliteit een onoverbrugbare voorsprong op.

Zondag miste Koen Raymaekers in Rotterdam de olympische limiet op iets meer dan een halve minuut. Met zijn 2.10.35 heeft de Nederlander in Londen niets te zoeken. Zo doorgeredeneerd zullen op de Olympische Spelen in de toekomst geen Europese mannen meer starten op de klassieke afstand. Vorig seizoen waren vijf Russen en vier anderen niet veel sneller dan Raymaekers in Rotterdam.

Dan lijkt Miranda Boonstra met haar op acht tellen gemiste limiet een ander verhaal. Europese vrouwen spelen op de marathon weldegelijk nog een rol, zij het een tanende. Boonstra heeft echter de pech dat (de geboren en getogen Keniaansen) Lornah Kiplagat en Hilda Kibet zich al voor Nederland olympisch hebben gekwalificeerd, met tijden die veel sneller zijn dan die van Boonstra.

Misschien dat het op de lange termijn voor de Europese marathon niet zo somber zal zijn, de discipline is immers onvoorspelbaar. De 32ste editie van Rotterdam was daar het bewijs van. Een Keniaan werd weggestuurd voor een wereldrecord; in tegenwerkende weersomstandigheden domineerden Ethiopiërs.

Opvallender was dat uitgerekend een (Ethiopische) vrouw, Tiki Gelana, de show stal in een evenement dat traditioneel alle geld inzet op een sterk mannenveld. Ze liep grotendeels buiten het zicht van de camera's de vierde tijd ooit. Ter illustratie: Adhane, winnaar bij de mannen, werd de zevende marathonloper aller tijden.

Daarmee signeerde Adhane niet als eerste voor een opvallende ontwikkeling in dit voorseizoen. Ethiopiërs tarten de vorig jaar superieure Kenianen. In 2011 waren de snelste twintig op de jaarlijst Kenianen. Zij verbeterden het wereldrecord, wonnen de mondiale titel en triomfeerden in alle vooraanstaande stadsmarathons.

Na Rotterdam staan in die toptwintig dertien Ethiopiërs en zeven Kenianen. De eerste Europeaan staat opvallend genoeg al op plaats 25; vorig jaar plaatste geen Europeaan zich bij de beste 100. De marathon, het is een eenzijdige Afrikaanse aangelegenheid.

Zaterdag werden in deze krant drie Nederlandse atletenmanagers met internationale invloed geïnterviewd. De vraag of die eenzijdige ontwikkeling zich tegen de sport keert, sneuvelde wegens ruimtegebrek. De antwoorden waren eensgezind instemmend.

Gerard van de Veen noemde de ontwikkeling vooral schadelijk voor de Kenianen zelf, die naarmate het niveau hoger wordt veel van hun landgenoten uit de markt prijzen.

Jos Hermens voerde aan dat waar enkele landen meedoen, de interesse vermindert. "Maar je kunt niet tegen Kenianen zeggen: jullie mogen niet meer meedoen. Laten we van ze genieten. Als we hierover elke week zeuren, is het een groot probleem."

Michel Boeting ervaart regelmatig dat toplopers met wéér een vriend of familielid bij hem komen aanzetten die ook goed kan lopen. Hij heeft het zijn atleten wel eens uitgelegd: "Begrijpen jullie niet dat jullie elkaar kannibaliseren? Maar zo zien zij dat niet. Zij redeneren: de ene keer profiteer ik, de andere keer profiteert hij. Ze zien zich als één grote gemeenschap."

Die Afrikaanse solidariteit klinkt als een verademing. Hoe anders is de hedendaagse westerse topsportmentaliteit, waarin egoïsme wordt geprezen en het gouden olympische doel alle middelen heiligt.

Om het te beperken tot een detail van een onbetekenende subtopper, zoals gisteren opgetekend in Trouw: Raymaekers trouwde vorige maand in Kenia even snel tussendoor. Er moest diezelfde dag wel worden getraind.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden