Kandidatuur Megawati 'slechts een kleine rimpel in het politieke klimaat'

JAKARTA - Megawati's verklaring dat ze zichzelf beschikbaar stelt als presidentskandidaat heeft in Indonesië tot grote verwarring geleid. De twee belangrijkste moslim-leiders, Amien Rais en Abdurrachman Wahid, verklaarden openlijk haar streven te steunen in het belang van een “democratisch Indonesië”. Maar ze uitten ook sterke twijfels of haar verklaring enige politieke impact zal hebben.

“Het is vermoedelijk slechts een kleine rimpel in het politieke klimaat”, aldus Wahid, leider van Indonesië's grootste moslimorganisatie, Nahdlatul Ulama (NU). Maar volgens econoom en Megawati-aanhanger Kwik Kian Gie is het in de huidige onzekere situatie “niet helemaal onmogelijk” dat Megawati formeel presidentskandidaat wordt.

Terwijl president Soeharto in zijn residentie IMF-topman Stanley Fischer verzekerde dat hij vastbesloten is om de afgesproken hervormingen door te voeren, waardoor de roepia redelijk stabiel eindigde op 8500 tegenover de dollar, leken de financiële problemen van het land gisteren even op de achtergrond geraakt door de politieke ontwikkelingen.

De oudste dochter van Indonesië's eerste president, Megawati Soekarnoputri, verraste afgelopen zaterdag vriend en vijand met de mededeling dat ze bereid is het land te leiden. Harmoko, voorzitter van Soeharto's regerende Golkar-partij, reageerde op deze mededeling met twee korte zinnen: “Iedereen mag zich natuurlijk kandidaat stellen. Maar het moet wel in overeenstemming gebeuren met de bestaande constitutionele regels.” Megawati maakt volgens die regels geen enkele kans zonder een politieke partij achter zich en zonder voldoende steun in de 1 000 leden tellende MPR, de Volksvergadering die op 11 maart de president aanwijst. Dat onderstreepten ook beide moslimleiders. In de MPR zitten 575 door Soeharto aangewezen leden, de anderen zijn gekozen, maar door het regime gescreende, parlementariërs. De raad komt om de vijf jaar bijeen om het staatshoofd te kiezen en zijn beleid voor zijn hele ambtstermijn in een keer te bekrachtigen. Volgens Wahid zal de verklaring van Megawati “op zichzelf” dan ook geen revolutie veroorzaken in de politieke verhoudingen van Indonesië. De NU-leider vond het moment om met de verklaring te komen ook “niet verstandig, omdat daarmee de kloof tussen regering en oppositie alleen maar toeneemt”.

Wahid en vele anderen in Indonesië namen in 1996 nog afstand van de politieke aspiraties van Megawati, nadat zij was afgezet als voorzitter van de kleine politieke partij PDI. Het Soeharto-regime zat achter haar val, maar dat zij het zover had laten komen, bewees in hun ogen dat zij niet (of nog niet) over de vereiste leiderschapskwaliteiten beschikte.

Amien Rais, voorman van de andere grote moslimorganisatie, Muhammadiyah, werd vorige week zelf door een aantal afdelingen van de moslimpartij PPP naar voren geschoven als mogelijke presidentskandidaat. Rais: “Het is bijna onmogelijk voor haar om president te worden, want de regering houdt zich strikt aan de voorgeschreven procedure en Megawati staat nu buiten het politieke systeem.”

Vanuit het ziekenhuis verklaarde de gevangen SBSI-vakbondsleider Muchtar Pakpahan “verheugd” te zijn dat Megawati bereid is president te worden. “Nu komt het erop aan dat we bereiken dat alle democratische bewegingen zich aaneensluiten”, aldus Pakpahan.

- Vervolg op pagina 6

Megawati's schaduwkabinet VERVOLG VAN PAGINA 1

Volgens analisten valt niet te voorspellen wat er de komende dagen gaat gebeuren. “Er kan een enorme beweging op gang komen, die uiteindelijk tot een nieuwe president leidt. Maar voor hetzelfde geld is het over een week alweer rustig”, aldus een buitenlandse waarnemer.

Megawati presenteerde ondertussen gisteren in haar achtertuin haar schaduwkabinet onder leiding van de populaire econoom Kwik Kian Gie. Volgens Kwik is het grootste probleem van Indonesië op dit moment dat de bevolking alle vertrouwen in de roepia en haar eigen overheid heeft verloren.

In de huidige economische malaise moet een overheid zo snel mogelijk arbeids-intensieve projecten beginnen, om de miljoenen werklozen van werk te voorzien, zo stelde hij. “Als we niet snel actie ondernemen zullen binnen een paar maanden miljoenen mensen in Indonesië weer honger lijden.” De crisis kan volgens Kwik echter snel worden opgelost als Megawati president wordt. “Buitenlandse investeerders staan te popelen om weer in Indonesië te investeren, maar ze wachten nu todat er weer vertrouwen in de leiding van het land is en de situatie weer stabiel is.”

De belangrijkste boodschap die Megawati volgens Kwik wilde uitdragen, was dat het gewone volk genoeg heeft van de huidige leiding en dat er een alternatief mogelijk is. “Nu Amien Rais en Wahid haar mogelijke kandidatuur steunen, wordt dat geluid alleen maar sterker. Meer dan 50 miljoen mensen staan nu achter Megawati. We laten de 1000 MPR-leden weten wat de mening van het volk is. Als zij besluiten de opvatting van de bevolking te negeren, dan zijn de consequenties voor hun. Maar we hebben inmiddels ook signalen opgevangen, dat het niet meer helemaal onmogelijk is dat ze kandidaat wordt gesteld.”

Verzachting

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is bereid de harde eisen aan Indonesië opnieuw in overweging te nemen en die eventueel te verzachten. Daartoe zouden ook de voorwaarden kunnen behoren die het fonds eerder aan de begroting van het land heeft gesteld. Dat heeft plaatsvervangend IMF-directeur, Stanley Fischer, gisteren laten weten.

De val van de roepia maakt bijstelling nodig van de voorwaarden die in oktober vorig jaar zijn afgesproken, meent de Amerikaan. President Soeharto spreekt donderdag met IMF-topman Michel Camdessus over het definitieve pakket. Het staatshoofd kreeg verder de Japanse en Australische premier en bondskanselier Helmut Kohl aan de telefoon. De Indonesische leider gaf hen de verzekering dat zijn land alle schuldverplichtingen zal nakomen en de met het IMF overeengekomen maatregelen volledig zal uitvoeren.

Terwijl een aantal Indonesiërs het goede voorbeeld volgde van Soeharto's oudste dochter Tutut, en dollars omwisselden voor roepia, werd gisteren bekend dat de Indonesische luchtvaartmaatschappij Garuda twee betalingen van bij elkaar 8 miljoen dollar aan de Europese vliegtuigbouwer Airbus niet is nagekomen. Garuda, een staatsbedrijf, verkeert al langer in financiële problemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden