Kanaaltunnel / Bizar spel tussen illegalen en gendarmes

Elke dag, al twee jaar lang, proberen asielzoekers bij de Franse ingang van de Kanaaltunnel op een trein naar Engeland te komen. Daar worden ze opgewacht door de gendarmes. Deel 1 van een drieluik. ,,De Koerden zijn vanavond weer fanatiek.''

CALAIS - De maan staat aan een heldere hemel boven Calais, in het noordwesten van Frankrijk. Op het rangeerterrein bij de ingang van de Kanaaltunnel maakt een goederentrein zich klaar voor vertrek naar Engeland. De loc bouwt een enorm vermogen op en trekt dan in één keer zo hard mogelijk op. Na enkele meters huilt een sirene en komt de trein met een schok weer tot stilstand.

De gendarme die het gebeuren van een afstand gadeslaat, vloekt. ,,Ze zijn weer op het spoor gaan staan. Dan móet hij stoppen.'' Hij heeft het over de asielzoekers die elke nacht via de treintunnel naar Engeland proberen te komen.

Hun moment suprême is als de trein gaat rijden. Wie er dan op springt heeft het meeste kans ongezien het beloofde land te bereiken, waar asielaanvragen vaker gehonoreerd worden en werk in overvloed is: Groot-Brittannië. Om hun zo min mogelijk kans te geven trekken de treinen zo snel mogelijk op.

In het oranje schijnsel van de lampen op het terrein zijn nu hollende gestalten te zien, die zich gebukt richting trein begeven. Er klinkt geroep in een vreemde taal, iemand fluit op zijn vingers. De gendarme wijst naar een treinwagon waar een groepje verstekelingen in klautert.

Over een weggetje langs de sporen komt op dat moment een busje aangestoven. Een brigade van de spoorwegpolitie, met honden, gaat achter de verstekelingen aan.

Zo gaat het elke nacht. Asielzoekers uit alle hoeken van de wereld riskeren hun leven om door de tunnel te komen, omdat zij menen dat in Engeland een toekomst voor hen is. In groepjes lopen ze vanaf de schemering langs de route nationale tussen de hangar, het beroemde 'kamp' aan de rand van de badplaats Sangatte waar zij door het Rode Kruis worden opgevangen, en het rangeerterrein van drie kilometer lengte bij de tunnel dat 's nachts slechts voor de helft verlicht is.

Hun gezichten zijn bleek en vermoeid, de meesten hebben zeer sjofele en vieze kleren aan. Er zijn er ook die een taxi nemen.

Bij het rangeerterrein aangekomen verschuilen de asielzoekers zich in de struiken of in een verlaten schuur om het duister af te wachten. De gendarme weet precies waar ze zitten. Als een patrouille op een groepje asielzoekers afloopt, wacht het groepje eerst roerloos af en stuift op het laatste moment op, om honderd meter verder te gaan staan.

De ene partij, de asielzoekers, is angstig, wanhopig en vermoeid. De andere, de gendarme, is alleen maar vermoeid. Een gendarme legt uit welk spel wordt gespeeld: ,,Het enige wat wij doen is ze oppakken, een proces-verbaal maken en ze terugbrengen naar het Rode Kruis. Als we ze te vroeg in de avond oppakken moeten we het rond twee uur 's ochtends nog een keer doen. Daarom jagen we ze eerst een beetje op.''

De gendarmes zijn gewapend met pistolen, maar die zijn tot nu toe in de holsters gebleven. De spoorwegpolitie heeft onlangs melding gemaakt van bedreiging met een vuurwapen door een Koerdische man. Numeriek zijn de asielzoekers ruimschoots in de meerderheid.

Om de treinen te bereiken moeten ze eerst de gendarme passeren, vervolgens over een hek heen van twee meter hoog gaas met een scherpe bovenkant, dan een twintig à dertig meter brede strook over waar de spoorwegpolitie patrouilleert, dan nog een hek. Daarachter vertrekken de goederentreinen van de Franse spoorwegen SNCF. Nóg een zeer groot hek verder begint het terrein van Eurotunnel services, waar de treinen met trucks vertrekken. Dat laatste hek staat onder stroom.

Op een teken van een man met een grijze sjaal om zijn hoofd komen vijftig à zestig jongens en mannen uit de struiken te voorschijn en hollen het veld over naar het eerste hek. Op verschillende plaatsen beginnen ze eroverheen te klimmen en gaten in het hek te knippen. De gendarmes komen op hun beurt aangehold en aan de andere kant van het hek verschijnen busjes van de spoorwegpolitie.

De asielzoekers staken de belegering, maar twee van hen slagen erin over het hek te komen en verdwijnen in het donker richting het volgende hek.

Er is een opvallend verschil tussen de wat bedaagde gendarmes met hun stijve petten en napoleontische uniformjassen en de zware jongens van de spoorwegpolitie met bivakmutsen en bomberjacks. Door het gaas van het hek geven ze elkaar een vinger bij wijze van handdruk. Spoorwegpolitie: ,,De Koerden zijn vanavond weer behoorlijk fanatiek.'' ,Gendarme: ,Ja ja, maar de Afghanen houden zich rustig.'' Spoorwegpolitie: ,,Ja, de Afghanen zijn toch rustiger over het algemeen, da's waar.''

Het is nog te vroeg om tot arrestatie over te gaan. De gendarmes en de spoorwegpolitie gaan weer in hun auto's zitten. De asielzoekers staan te kleumen in het veld. Over de mobilofoon van de gendarme komt de mededeling dat een andere groep nu verderop te voorschijn is gekomen.

Later in de nacht staan de opgepakte asielzoekers naast de gendarmerie (binnen is geen plaats) te wachten op het volgende bedrijf in dit absurde drama: het proces-verbaal. Geen van hen heeft papieren bij zich, dus de gendarme noteert de naam en nationaliteit die zij mondeling opgeven. Alleen degenen van wie gezien is dat zij het hek vernielden of geweld gebruikten worden opgesloten, de rest wordt teruggebracht naar het opvangcentrum.

Langs de weg, vlakbij de gendarmerie, liggen de anonieme graven van hen die omkwamen bij hun pogingen op de trein te komen. De afgelopen twee jaar vielen er negen doden. Het busje stopt onderweg nog een paar keer om asielzoekers op te pikken die het die nacht niet gelukt is naar Engeland te komen. Ze mogen mee terugrijden naar het opvangcentrum. Taxi-police noemen zij deze service.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden