Kan PvdA het vertrouwen van haar kiezers nog terugwinnen?

Dubbele averij voor de PvdA. Oud-voorzitter Koole verwijt de partijtop het contact met de kiezers kwijt te zijn, terwijl oud-ministers Bos en Vogelaar ruziën over falend beleid voor de oude wijken - traditioneel de thuisbasis van veel PvdA-kiezers.

Oud-PvdA-voorzitter en Eerste Kamerlid Ruud Koole heeft zware kritiek op de wijze waarop de PvdA-top heeft gereageerd op de recente nederlagen bij de gemeenteraads- en Europese verkiezingen. In NRC Handelsblad spreekt hij van een 'vertrouwensbreuk met de kiezers die niet zomaar goed zal komen'. "We kunnen niet zeggen: het waait wel over nu de economie weer aantrekt."

Volgens Koole, partijvoorzitter van 2001 tot 2005, is sprake van een 'electorale put' voor zijn partij, 'misschien wel erger dan in 2002'. Hij verwijt de PvdA-top met 'lethargie' te hebben gereageerd op de verkiezingsnederlagen en roept de leden op tot debat over de toekomst van de partij. "De partijtop staat teveel op zenden, is te veel aan het verdedigen wat er door het kabinet is gedaan." In 2002 verloor de PvdA 22 van de 45 Kamerzetels bij de Tweede Kamerverkiezingen. In de peilingen laveert de partij tussen de 12 en 15 zetels.

In een interview met deze krant begin april voerde PvdA-leider Samsom de nederlaag van zijn partij terug op onzekerheid onder de kiezers over de economische situatie en onzekerheid over de zorg. De PvdA-leider constateerde toen dat 'het kabinet en wij er niet in zijn geslaagd die onzekerheid weg te nemen. Het doel (menselijke maat terug in de zorg, langer thuis wonen) spreekt aan, maar de burger ziet niet dat dat goed komt. "Er is door het kabinet geen aansprekende schets gegeven van de toekomstige situatie", meende de PvdA-leider. In hetzelfde interview eiste Samsom vervolgens honderden miljoenen extra om de decentralisatie van de langdurige zorg en de jeugdzorg een zachte landing te bezorgen. Sindsdien laat de PvdA in de Tweede Kamer voorzichtig wat vaker het eigen gezicht zien.

Samsom en partijvoorzitter Hans Spekman waren gisteren niet beschikbaar voor commentaar. Duidelijk is dat de top van de partij hoop put uit het voorzichtige economische herstel. Toen het kabinet begon was sprake van een zware financieel-economische crisis, waardoor heftige bezuinigingen en ingrijpende hervormingsmaatregelen nodig waren. Erkend wordt dat daardoor niet veel terecht is gekomen van een werkgelegenheidsbeleid. Terwijl 'werk, werk, werk' naast sociale zekerheid het handelsmerk bij uitstek van de sociaal-democratie is.

In het maandblad Socialisme & Democratie adviseert Koole dan ook de PvdA daar het accent weer te leggen. Hij gelooft er niet in dat economisch herstel alleen voldoende zal zijn voor de PvdA om bij de volgende verkiezingen te oogsten. Zijn partij zal volgens hem 'de randen van het regeerakkoord' moeten opzoeken. Daarbij zou de partij een 'kabinetscrisis niet onder alle omstandigheden' moeten vermijden.

Dat is andere taal dan die van Samsom die het nog steeds als een zware verantwoordelijkheid voelt om dit kabinet tot een goed einde te brengen. Behalve Koole zijn er binnen de partij weinigen die hardop durven te speculeren op een eventuele kabinetscrisis. Maar ondergronds gebeurt dat volop. Wat als de PvdA in de aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen volgend jaar maart in de peilingen maar niet vooruit is te branden? Is het dan niet beter de stekker uit het kabinet te trekken in plaats van lijdzaam de volgende electorale slachting af te wachten die dan toch vrijwel onvermijdelijk het einde van het kabinet zou inluiden? Dat zou ook zeker het einde van Samsom als partijleider betekenen. Het wordt nog spannend in Den Haag, het komende najaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden