Kan niet misgaan, zeiden ze tegen Yan

Chinezen die beleggen via schaduwbanken zijn vaak hun geld kwijt

PEKING - Elke keer als hij terugkomt van de schaduwbank, die hij de winst van zijn kleine accountantsfirma heeft laten beleggen, kijkt het personeel Yan Zhigang hoopvol aan. Misschien komt de nieuwjaarsbonus alsnog. Yan kan echter fluiten naar de ruim 240.000 euro die hij heeft geïnvesteerd. "Zo'n ellendig Nieuwjaar heb ik nog nooit gehad", verzucht de zestiger.

Het jaar van het paard, dat vandaag in China begint, wordt het jaar van de slechte lening. Alle reguliere banken in China zijn staatsbanken, en die lenen vooral aan staatsbedrijven. De Chinese economie drijft op kredieten van schaduwbanken. Die ongereguleerde kriedietverstrekkers zijn er in soorten en maten: van ongure pandjeshuizen tot chique 'vermogensbeheerders' in flitsende kantoren.

Beleggers zijn zich nauwelijks bewust van de risico's. Ze worden benaderd door gerenommeerde verzekeraars en banken: dat zijn staatsbedrijven die in opdracht van de schaduwbanken de leningen in de markt zetten. Iedere Chinees vertrouwt op de angst van de staat voor sociale onrust onder gedupeerden en falend vertrouwen in de financiële sector: als er iets misgaat met een lening, vangt de overheid liever de klappen op dan een kredietcrisis te riskeren.

Het begin van Yans beleggingsavontuur had niets schimmigs: de bekende verzekeraar Ping An garandeerde '100 procent veiligheid'. "Het geld was voor woningbouw in Chengdu, een grote stad in West-China. Dat kan niet misgaan, de overheid betaalt altijd terug", zegt Yan. Driehonderd kleine beleggers deden mee.

Hun geld werd via een reeks schaduwbanken uitgeleend aan een bouwmaatschappij die er een snelweg in de grote lege vlakte van Binnen-Mongolië mee financierde. Althans, dat is het laatste wat Yan hoorde. De waarde van zijn investering is steeds minder geworden. En het is de vraag of hij nog geld terugziet, laat staan dividend of rente krijgt op zijn belegde vermogen. Inmiddels heeft hij aangifte gedaan bij de financiële autoriteiten van Peking en de politie.

Er gaat vaker iets mis met leningen in China. Dit jaar loopt een recordaantal schaduwleningen af. De overheid dreigt financiële instellingen die ondeugdelijke leningen afsluiten, niet meer overeind te houden. Toch gebeurde dat in de praktijk steeds weer. De overheid wil de schaduwbanken in het gareel krijgen, maar is bang voor het nemen van al te drastische maatregelen, want die remmen de economische groei, die toch al tegenvalt, af.

Zo stortte onlangs een leenconstructie ter waarde van ruim 450 miljoen euro in. Wie zijn geld in 'Krediet is Goud' stak, kreeg tien procent rente, drie keer meer dan normale banken bieden. Staatsbank ICBC bracht de lening aan de man. De mijnbaas die het geld tegen een woekerrente leende, ging failliet. Angstige beleggers stonden al voor de poort van ICBC, die zei de handen ervan af te trekken. Op het laatste nippertje beloofde de bank de beleggers toch uit de wind te houden.

Ondoorzichtige kredietconstructies hebben een enorme vlucht genomen. Hoe groot de schaduwbanken-economie is weet niemand, maar iedereen heeft snelle kredieten nodig. Privéondernemers die niet terecht kunnen bij staatsbanken kunnen niet zonder, maar ook lagere overheden maken er gebruik van, omdat ze geen tijd hebben om op de logge bureaucratie van officiële banken te wachten. De overheid probeert de verslaving aan gemakkelijk krediet te temperen, want het schaduwbankieren kan een ramp voor de Chinese economie worden. Niemand weet hoeveel geld waar uitstaat, en hoeveel nooit zal worden terugbetaald.

Op het kantoor van de schaduwbank die Yans geld heeft verkwist, hangen vier zwaargebouwde mannen rond. Ze stellen zich voor als medeslachtoffers, maar ze worden woest als ze horen dat Yan aangifte heeft gedaan. "We gaan jou beter onder controle houden", dreigen ze. Op hun visitekaartjes prijkt de naam van weer een andere schaduwbank. Als Yan nu eens met hen in zee gaat, zeggen ze, dan komt alles tiptop in orde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden