Kan Modi het succes van Gujarat herhalen?

India's nieuwe premier moet groei brengen

Als het aan Narendra Modi ligt, zal India de komende jaren meer en meer op Gujarat gaan lijken. De economische ontwikkeling in die staat, waar Modi dertien jaar lang de baas was, is het model waarnaar de nieuwe Indiase premier het land gaat kneden. Maar kan dat wel, en belangrijker: is dat goed voor India?

Miljoenen Indiërs denken van wel: zij bezorgden Modi's BJP-partij vorige week een gigantische verkiezingsoverwinning - zo groot dat Modi geen coalitiepartner hoeft te zoeken om te regeren. Spindoctors overal ter wereld kunnen leren van de manier waarop Modi zichzelf in de markt zette als de man die de economie van India weer op de rails kan krijgen.

Eén ding is in ieder geval waar: Gujarat kende de afgelopen dertien jaar fraaie economische groeicijfers - beter dan die in India als geheel. Terwijl de groei daar bleef steken op zo'n 8 procent, zat Gujarat in de dubbele cijfers. Modi maakte naam door de bureaucratie te verminderen, door wegen en havens aan te leggen en door de industrie en landbouw te moderniseren. Hij lokte multinationals naar zijn staat met deregulering, makkelijke grondaankoop, betrouwbare elektriciteitsvoorzieningen en belastingvoordelen. Hoofdstad Ahmedebad kreeg trekken van een moderne metropool.

Het bracht het Britse zakenblad The Economist in 2011 tot een vrij lyrisch verhaal over de Gujarati economie. 'Dingen werken zo goed in Gujarat, dat je je nauwelijks in India waant', begon het blad een stuk met als titel 'India's Guangdong'. Daarmee verwees het blad naar de provincie die wegbereider was van China's ontwikkeling tot goederenfabriek van de wereld.

Veel economen zijn het erover eens dat India ook die kant op moet. Het land heeft in vergelijking met landen in de regio een kleine maakindustrie (15 procent van het BBP, tegen 31 procent in China), en een grote dienstensector (60 procent). Dat het land uitblinkt in IT is mooi, zo gaat de redenering, maar daarmee help je niet honderden miljoenen slechtopgeleide en straatarme Indiërs aan een baan. Die zijn veel meer gebaat bij fabrieken waar zij zich uit de armoede kunnen werken.

Bovendien zijn er gewoon heel véél nieuwe banen nodig: elk jaar stromen er tien tot dertien miljoen jongeren de arbeidsmarkt op.

De vraag is of het Gujarat-model geschikt is om in heel India uit te rollen. De vestigingsvoorwaarden voor grote bedrijven stroomlijnen in één staat - die toch al bekend staat om zijn ondernemingszin en industriële ontwikkeling, en waar de overheid grote stukken land beschikbaar heeft om aan de bedrijven beschikbaar te stellen - is iets anders dan hetzelfde voor elkaar krijgen in de rest van dat gigantische, chaotische, stroperige en diverse land.

Hoe moeilijk het wordt, blijkt als je bedenkt dat zelfs binnen Modi's eigen nationaal-hindoeïstische partij weerstand bestaat tegen zijn (neo-)liberale aanpak. Ook in die kringen is er sympathie voor het economisch protectionisme dat India zo lang onaantrekkelijk heeft gemaakt voor internationale bedrijven (zie kader). De BJP stemde de afgelopen jaren meestal vóór dure voedsel- en energiesubsidies en tegen het vergemakkelijken van buitenlandse investeringen.

Critici wijzen erop dat Modi's aanpak ook schaduwzijden heeft, die zijn electoraat niet zal kunnen waarderen. Zo zorgden Modi's maatregelen in Gujarat er wellicht voor dat het er economisch beter ging dan in de rest van India, sociaal gezien (onderwijs, gezondheidszorg) bleven zijn prestaties achter bij die van andere staten.

Maar de grootste valkuil voor Modi is waarschijnlijk dat de verwachtingen zo verschrikkelijk hooggespannen zijn. Hij zal snel met resultaten moeten komen, anders wordt hij straks afgestraft door de bijna tweehonderd miljoen mensen die in hem de economische messias zien.

Eerst puinruimen

Premier Modi moet straks de economische 'puinhopen' van voorganger Manmohan Singh opruimen. Die was begin jaren negentig de minister van financiën die de gesloten Indiase economie opengooide, en zo een eerste groeispurt mogelijk maakte. Ook als premier (vanaf 2004) overzag Singh een periode van economische bloei. Het ging pas een paar jaar geleden mis - de groeide vlakte af, tekorten en de inflatie namen toe, en corruptieschandalen wisselden elkaar af.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden