Kan het ziekteverzuim nog lager?

Het ziekteverzuim is op historisch laag niveau en de arbeidsongeschiktheid is drastisch teruggedrongen. Het Sociaal Cultureel Planbureau werpt de vraag op: Is de grens bereikt?

Het ziekteverzuim is sinds 1980 meer dan gehalveerd en bevindt zich inmiddels op het ’historisch lage niveau’ van vier procent. Dat blijkt uit de vandaag verschenen trendrapportage ’Beter aan het werk’ van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP).

Daarmee ligt het huidige landelijk gemiddelde ver onder de zogeheten Verbaan-norm van vijf procent. Philips-bedrijven hanteerden in de jaren tachtig dit streefcijfer, dat al snel door anderen werd overgenomen. De instroom in de WIA, de opvolger van de WAO, pakt zelfs lager uit dan politici durfden dromen. Belandden in 2001 – op het hoogtepunt – nog ruim 13 op de 1000 werknemers in de WAO, nu komen er slechts 3,5 op de 1000 in de nieuwe arbeidsongeschiktheidsregeling.

Volgens SCP-onderzoeker Gerda Jehoel-Gijsbers zijn er signalen dat de mogelijkheden om verzuim en arbeidsongeschiktheid nog verder terug te dringen uitgeput raken. „Er zijn signalen dat het einde in zicht is”, stelt ze in haar slotbeschouwing. Jehoel ziet tekenen dat een groot deel van de werknemers wel eens ziek doorwerkt. Bovendien, constateert ze, door alle verplichtingen weren werkgevers personen met een (verondersteld) hoog gezondheidsrisico. Daarmee schiet het beleid, meer mensen met een arbeidshandicap aan het werk, zijn doel voorbij, aldus Jehoel. „Het lijkt erop dat het beleid van de afgelopen jaren de positie van insiders heeft versterkt en van outsiders verslechterd.”

Openlijk legt ze de vraag op tafel of de grens van wat aan werkgevers wordt gevraagd, is bereikt „of misschien zelfs overschreden”. Veel oorzaken van verzuim heeft te maken met de leefstijl, gezondheid en persoonlijkheid van de werknemers. Die factoren zijn door de baas maar moeilijk te beïnvloeden.

Toch meent MKB Nederland dat er nog een paar stappen kunnen worden gezet. Mariet Feenstra, secretaris sociale zaken, pleit voor meer steun van de overheid om in de eerste ’cruciale’ ziektejaren werknemers ook buiten het eigen bedrijf te reïntegreren. „Ze kunnen nu pas aanspraak maken op extra middelen als een werknemer die twee ziektejaren erop heeft zitten. Maar hoe eerder je begint met reïntegratie, des te kansrijker die is.”

Ook Paul Verburgt, directeur van arbodienstverlener ArboNed, meent dat het verzuim verder kan worden teruggedrongen. „Het is net als met schaatsers; je denkt dat het niet harder kan, toch zijn er nieuwe records.” Volgens hem zijn er steeds meer bedrijven die met succes een gezondheidsbeleid voeren, waarbij iedere werknemer individueel – vrijwillig – onder de loep wordt genomen. „Elke euro wordt driemaal terugverdiend omdat ze fittere en meer bevlogen werknemers hebben. We meten letterlijk dat na een jaar het energieniveau in zo’n bedrijf is gestegen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden