Het consult

Kan een val op het stuitje blindheid veroorzaken?

Een harde val kan tot blindheid leiden, maar dat heeft niet met het stuitje, maar met de hersenen te maken.Beeld ANP

Vallen op je stuitje is een vervelend ongelukje dat een pittige pijnscheut oplevert. Kan je echt blind worden als je op je stuitje valt? Of zijn de verhalen rondom het gevreesde botje onzin?

Alleen het woord ‘stuitje’ zal bij menig mens al een zekere rilling opwekken. Uitglijden, achterover vallen en nét op dat pijnlijke botje onder aan de wervelkolom terecht komen: het zorgt voor een stekende pijn. In de wandelgangen klinkt nog weleens het verhaal dat een verkeerde val op het stuitje blindheid tot gevolg kon hebben. Maar is dit echt zo?

“Het antwoord is nooit zo zwart-wit in de medische wereld, maar tot nu toe is er nog nooit iemand blind geworden van zo’n val”, vertelt Maarten Jalink, oogarts in opleiding bij het UMC Utrecht. Tussen het stuitje en de ogen zit namelijk geen specifieke verbinding. “De gedachte is dat bij een val op het stuitje, er een schokgolf via het ruggemerg naar de ogen gaat. Maar dat werkt niet zo.”

Schokgolf

Een harde val kan wel degelijk voor blindheid zorgen. “Maar dat heeft met de hersenen te maken”, legt de oogarts uit. “Bij een zware hersenschudding kan schade aan het zicht worden opgelopen. Daarnaast zit in het midden van het oog een soort gel die als het ware tegen het netvlies drukt. Bij een flinke klap kan door een schokgolf een netvliesloslating ontstaan.”

Bij zwaar trauma kan ook een bloeding in het oog ontstaan. Deze gevolgen hebben echter te maken met een forse klap waar de hersenen door geraakt worden, maar niet per se met een val op het stuitje.

“Een heel harde dreun zou dus voor blindheid kunnen zorgen, maar dat is niet specifiek bij een val op het stuitje”, aldus Jalink. In het stuitje zelf zitten geen grote of belangrijke zenuwen, alleen eromheen. “Je kan ‘m wel breken”, vertelt hij.

Behalve dat het kleine botje behoorlijk wat pijn kan opleveren, is het eigenlijk overbodig, nutteloos zelfs. Paleontoloog Jelle Reumer, verbonden aan de Universiteit Utrecht, legt uit dat het stuitje rudimentair is. Bepaalde slingerapen hebben nog een staart, maar mensapen zoals de chimpansee, met wie wij veel verwantschap delen, niet.

“Het is vrij simpel: het stuitje is een overblijfsel van de evolutie. Het past in het rijtje van de blindedarm en de verstandskies: het zijn rudimentaire ‘aanhangsels’ die ons in zekere zin meer ellende bezorgen dan goeddoen.”

Zo kan een verstandskies ontsteken, evenals een blindedarm, aldus Reumer. “Dat kan zelfs levensgevaarlijk worden. Maar bij een stuitje is dit niet het geval. Het doet alleen erg veel pijn als je erop valt.”

Zo geeft paleontoloog Reumer nog een ander voorbeeld: “We kennen allemaal wel de kikkervisjes, die beginnen als kleine zwemmertjes met staarten. Uiteindelijk krijgen ze pootjes en wordt het staartje steeds kleiner, totdat het weg is.” En de mens heeft alleen het stuitje nog als overblijfsel van de verdwenen staart.

Oogarts Jalink heeft zo zijn eigen theorie over de fabel dat je blind wordt van op je stuitje vallen. “Ik kan me nog wel herinneren dat ik in groep drie zat, en een vriendje een stoel wegtrok onder iemand vandaan. Toen zei de juf: ‘Dat mag je niet doen, daar kan je blind van worden!’ Ik denk dat ouders en leraren dat vertellen zodat kinderen dit soort dingen niet zouden doen, omdat het natuurlijk best gemeen is.”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden