Interview

Kan een tv-komiek Oekraïne leiden? Deze oud-minister denkt van wel

Tv-komiek en presidentskandidaat Volodimir Zelenski brengt zijn stem uit tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Beeld Photo News

Hij heeft de eerste ronde van de Oekraïense presidentsverkiezingen gewonnen, maar kan tv-komiek Volodimir Zelenski het land leiden? Zijn adviseur en oud-minister Oleksandr Daniljoek denkt van wel.

Pas toen Volodimir Zelenski verrassend de koppositie nam in de peilingen, twee maanden geleden, ontmoette Oleksandr Daniljoek de tv-maker en cabaretier voor het eerst. Inmiddels is de voormalig minister van financiën de belangrijkste adviseur van de man die zondag veruit de meeste stemmen haalde tijdens de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Oekraïne. “Het hing in de lucht”, zegt Daniljoek over de verkiezingswinst van de nieuwkomer. “De mensen willen een nieuw gezicht, iemand die geen deel uitmaakt van het corrupte systeem en dat niet zal beschermen.”

Tot afgelopen jaar was Oleksandr Daniljoek minister onder de huidige president Porosjenko. Hij hield zich bezig met een grootscheepse herziening van het belastingstelsel wat hem faam bezorgde als hervormer. Maar nadat hij een bezorgde brief schreef naar Europese en Amerikaanse ambassadeurs over tegenwerking bij zijn beleid werd hij ontslagen door premier Grojsman, die een vertrouweling is van de president. “Porosjenko heeft vijf jaar lang cynisch beleid gevoerd”, zegt Daniljoek. “Zelfs tijdens de oorlog steelt hij nog van de mensen.”

Onervaren president

Dus koos hij ervoor adviseur te worden van Zelenski, die al jaren de politiek op de hak neemt in een populaire stand-up comedyshow en de hoofdrol speelt in de veelbekeken tv-serie ‘Dienaar van het volk’, als goudeerlijke schoolleraar die na een tirade tegen corruptie tot president wordt verkozen. Daniljoek heeft al die programma’s nooit gezien. “Waarom zou ik? Ik heb als minister de hele klucht aan me voorbij zien trekken, maar dan in werkelijkheid.”

Volgens de oud-minister is nog eens vijf jaar Porosjenko “schadelijk voor het land”. Niet alleen willen hervormers geen deel meer uitmaken van diens team – “hij heeft ons er allemaal uitgegooid’ – ook vreest Daniljoek dat Oekraïne de steun van het Westen verliest. “Als minister maakte ik mee dat diplomaten me na een ontmoeting met Porosjenko vroegen of ze hem wel konden vertrouwen.” Een onervaren president die een land in crisis en oorlog gaat leiden brengt risico’s met zich mee, geeft Daniljoek toe. “Maar Zelenski’s gebrek aan ervaring is ook zijn kracht”, zegt hij. “Want als je als president het overheidssysteem goed kent, zul je het onherroepelijk gaan misbruiken. Zoals Porosjenko deed.”

Minder corruptie

Het politieke programma dat Zelenski samenstelde aan de hand van onlinesuggesties van kiezers neigt naar populisme. Zo wil hij meer referenda, pleit hij voor lagere belastingen en wil hij met Rusland praten over vrede. Om in elk geval het gebrek aan dossierkennis te verkleinen, ontmoet adviseur Daniljoek de presidentskandidaat bijna dagelijks.

Over Zelenski’s belofte dat hij maar één termijn als president zal dienen is hij positief. “Hij is er niet op uit de macht koste wat het kost vast te houden. En hij is goed in het smeden van een sterk team. Ik help graag. Ik weet hoe ik overheidsdiensten moet hervormen.” Volgens Daniljoek moet een deskundige regering in staat zijn radicaal te breken met de oligarchen, oftewel rijke zakenlui die al decennialang de politiek beheersen. Dat deed Porosjenko niet omdat hij er zelf een is. “Als er minder corruptie is komen er meer investeerders. Dat zal ook oligarchen ten goede komen.”

Reputatie verpest

De vraag is of Volodimir Zelenski zelf niet wordt beïnvloed door een oligarch. Al meteen na de eerste uitslagen noemde Porosjenko zijn concurrent ‘de pop van Kolomojski’, een verwijzing naar oligarch Igor Kolomojski die het tv-kanaal bezit waarop Zelenski zijn programma’s uitzendt. Zelenski houdt vol dat hij slechts zakenpartner is van de steenrijke ondernemer, die in Israël schuilt omdat hij in Oekraïne rechtszaken aan zijn broek heeft.

De vraag over Kolomojski houdt Daniljoek als geen ander bezig. Als minister van financiën zorgde hij dat PrivatBank, de grootste bank van Oekraïne die in het bezit was van Kolomojski, werd genationaliseerd – tot woede van de oligarch. “Als na de verkiezingen blijkt dat Zelenski samenwerkt met Kolomojski heb ik mijn tijd en energie verloren en m’n reputatie verpest. Maar omdat er echt iets moet veranderen in Oekraïne neem ik dat risico.”

Lees ook: 

Oekraïense komiek wil écht president worden 

De Oekraïense Komiek Volodimir Zelenski maakt de president belachelijk in zijn tv-shows. Nu dingt hij zelf mee naar het hoogste ambt. Hij gaat aan kop in de peilingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden