De vraag van Monic

Kan een robot ook uw hart veroveren?

Monic SlingerlandBeeld Leo Lanser

Hij heet Henri en hij maait het gras, zeven dagen per week en zonder te zeuren. Henri is een robot. Elk uur gaat hij even aan de oplader om zijn accu bij te vullen.

Ondanks dat hij niet van vlees en bloed is, roept hij toch warme gevoelens op. Bij mij tenminste wel. Daarbij zou natuurlijk zomaar gemakzucht in het spel kunnen zijn. Maar er zijn meer handige apparaten in huis en die gaan toch naamloos door het leven en worden als ding behandeld. Dus hoe komt het nu dat Henri (op zijn Frans uitgesproken) een naam heeft gekregen en dat hij wordt beschouwd als een huisdier? In zijn geval een grote schildpad op wielen.

Kennelijk hebben mensen iets in zich waardoor we met bepaalde voorwerpen wel een relatie aangaan en met andere niet. Met de maairobot wel, met het espresso-apparaat niet. En dat terwijl de liefde echt van één kant komt. Henri reageert niet op mensen. Hij maait net zo makkelijk de tenen van zijn baas af.

Wederkerigheid

Die wederkerigheid, of iets dat erop moet lijken, is wel ingebouwd in zorgrobots als Paro, die met zijn zachte witte vacht een aaibare babyzeehond lijkt, en robothond Aibo, die er trouwens ook uitziet als een robot. Hun taak is onder meer om eenzame ouderen wat aanspraak en gezelligheid te geven. Ze kunnen zo reageren dat het net lijkt alsof er een echte uitwisseling is, als tussen twee mensen.

Dat blijkt te werken. De kwestie is onderzocht, met het oog op de inzet van robots in de ouderenzorg. Paro maakte ouderen net zo blij als wanneer er een mens hun kamer binnen kwam lopen, stelden geriaters in een onderzoek vast. En robothond Aibo was net zo goed in het bieden van gezelschap als een echte hond.

Robotmaaier Henri dankt zijn speciale positie niet aan ingebouwde wederkerigheid, of zijn onmenselijke toewijding, maar aan iets anders. Anders dan je van een robot zou verwachten is hij volstrekt onvoorspelbaar in de route die hij kiest. Die eigenzinnigheid suggereert een vorm van eigen wil. Volgens de fabrikant is er bij het ontwerpen van de maairobot gekeken naar de manier waarop schapen grazen. Waar mensen bij het maaien van een gazon doorgaans rechte banen trekken en systematisch het veld overgaan, grazen schapen dan weer lang in een hoek, om daarna kriskras over het veld te snacken. Het resultaat is een egale grasmat.

Dagelijks fenomeen

Het lijkt me dat gezelschapsrobots voor kwetsbare ouderen vooral voorspelbaar moeten zijn. Die moeten elke dag vriendelijk vragen hoe het gaat.

Nu zijn robots als Paro en de robothond Aibo nog geen dagelijkse fenomenen. Zij zullen dat op den duur wellicht wel worden, en dan ook elke dag even een seintje geven dat de medicijnen ingenomen moeten worden.

Ik hoef maar naar Henri te kijken om me toch voor te kunnen stellen dat ik later een band krijg met een robotzeehond. Of met een kunststof verpleegkundige van 50 cm groot die me vriendelijk vertelt dat ik mijn pillen moet innemen. En dat is, dankzij Henri, geen beangstigend idee meer.

Heeft u ook een relatie met een nuttig ding?

Stuur uw reactie van circa 150 woorden uiterlijk dinsdag 12 uur naar lezers@trouw.nl, voorzien van naam en adres. Een keuze uit de antwoorden verschijnt woensdag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden