Kan een generaal zorgen voor discipline in Trumps Witte Huis?

De Amerikaanse president Donald Trump samen met de nieuwe stafchef van het Witte Huis John Kelly tijdens een ontmoeting in 2016. Beeld EPA
De Amerikaanse president Donald Trump samen met de nieuwe stafchef van het Witte Huis John Kelly tijdens een ontmoeting in 2016.Beeld EPA

Dat John Kelly voor de duvel niet bang is, kun je verwachten van een generaal van de mariniers. Maar dat hij de stafchef wordt van het Witte Huis van Donald Trump is wel heel dapper.

Vrijdag maakte Trump bekend dat Kelly, nu nog minister van binnenlandse veiligheid, de opvolger wordt van Reince Priebus. Die slaagde er, en dat was voor vriend en vijand al een hele tijd duidelijk, niet in om de staf van de president tot een goed samenwerkende en doelgerichte organisatie te smeden. Het is de vraag of dat Kelly wel zal lukken. Want Priebus' grootste probleem was zijn baas.

Orde en rust in zijn omgeving waren de afgelopen zes maanden niet de prioriteit van president Donald Trump. Onderlinge rivaliteit en ruzies amuseren hem. Dat dit leidde tot allerlei lekken naar de pers, zodat de ene groep de andere zwart kon maken, stoorde Trump alleen als die lekken hemzelf in een kwaad daglicht stelden.

Bij die aanpak hoorde vanzelf een zwakke positie van de stafchef. Traditioneel is die poortwachter van de president: hij beslist welke problemen belangrijk genoeg zijn om aan hem te worden voorgelegd, en wie belangrijk genoeg is om het Oval Office binnen te mogen stappen. Maar voor Priebus was die machtige rol nooit weggelegd. Alleen al het feit dat Trump zijn dochter en schoonzoon in het Witte Huis laat werken, beperkte zijn invloed. Zij hebben – volgens lekkende medewerkers – de laatste tijd trouwens sterk aangedrongen op Priebus' vertrek.

Republikeinse meerderheden

De afgelopen week werd zijn macht nog eens extra verkleind door de aanstelling van Anthony Scaramucci tot hoofd communicatie. Hij had die rijke zakenman, die Trump enthousiast had geholpen tijdens de campagne, lang buiten het Witte Huis weten te houden. Maar hij moest zich uiteindelijk neerleggen bij de wens van Trump dat Scaramucci niet alleen die belangrijke post kreeg, maar ook nog direct onder de president ging vallen, niet onder de stafchef.

Scaramucci liet er geen gras over groeien en insinueerde dat Priebus zelf achter vele lekken zat, in een met obsceniteiten doorspekt interview met een journalist van The New Yorker en daarna een wat rustiger, maar al even vilein interview met CNN.

Als het met straffe hand leiden van het Witte Huis nooit de bedoeling was, wat wilde Trump dan eigenlijk wel van Priebus? Het antwoord ligt in diens vorige baan: hij was voorzitter van het landelijke bestuur van de Republikeinse partij. Dat maakte hem niet direct tot een politieke potentaat – hij was vooral bezig met fondsenwerven en bevorderen dat lokale partijorganisaties zo goed mogelijk voorbereid waren op verkiezingen. Maar hij kende door zijn werk veel Congresleden, en wist hoe Washington werkte. Priebus zou Trump kunnen helpen, een goede relatie op te bouwen met het Congres, en dan natuurlijk vooral met de Republikeinse meerderheden in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat.

Rusland

Maar van die goede relatie is niet erg veel terechtgekomen. De Republikeinen keren zich nog niet massaal tegen Trump, maar enorm veel respect tonen ze ook weer niet voor de president – getuige bijvoorbeeld een deze week met overgrote meerderheid door beide kamers aangenomen sanctiewet. Die maakt het Trump moeilijk Rusland te paaien door het opheffen van strafmaatregelen die het land heeft getroffen vanwege de inval in Oekraïne en de inmenging in de Amerikaanse verkiezingen.

Wat helemaal de deur zal hebben dichtgedaan, was het sneuvelen van diverse wetten vrijdagochtend in de Senaat die het zorgstelsel Obamacare hadden moeten afschaffen of vervangen. Daarmee staat president Trump wat betreft belangrijke wetgevende prestaties na een half jaar nog met lege handen.

Met John Kelly zal Trump niet de illusie hebben dat die in het Congres wel de weg kan banen voor zijn wensen. Die rol lijkt nu eerder voor vice-president Mike Pence weggelegd, oud-gouverneur van Indiana en oud-lid van het Congres. De generaal der mariniers, die met Trump een goede band schijnt te hebben opgebouwd als minister van binnenlandse veiligheid, moet kennelijk toch wat meer discipline het Witte Huis brengen. Daarbij natuurlijk respecterend dat er in het Oval Office altijd een stoorzender zal zitten.

Lees ook: Laatste stormloop Republikeinen op Obamacare mislukt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden