Kan de Westerscheldetunnel eindelijk tolvrij worden?

Het toleiland van de Westerscheldetunnel in Ellewoutsdijk Beeld ANP

In de aanloop naar de verkiezingen voor de Provinciale Staten proeft verslaggever Hans Marijnissen de regionale thema's. Vandaag aflevering 1: kan de Westerscheldetunnel eindelijk tolvrij worden?

Hoe vaak heeft ze dit traject nu al gereden? Duizenden keren? Tienduizenden keren? Om vanuit haar woonplaats Terneuzen op haar werkplek in Goes te komen, neemt Marjan Christiaans dagelijks deze N62, die haar auto onherroepelijk naar het tolstation van de Westerscheldetunnel leidt. Ze hoeft niet te stoppen. De detectie boven de weg weet feilloos de t-tag achter haar voorruit te vinden. 'Piep', hoort ze. En weer is er 3,80 euro van haar rekening afgeschreven.

"Elke piepje voelt oneerlijk aan", zegt Christiaans. "En dat wordt met het jaar vervelender." Het enige alternatief is nu nog omrijden via België, maar als dat land binnenkort ook tol voor personenauto's gaat invoeren, is Zeeuws-Vlaanderen het enige stukje Nederland waarvoor je eerst moet betalen. Pas dan is het te bezoeken of te verlaten. Christiaans is inwoner van Nederland en maakt net als ieder ander gebruik van het asfalt, de bruggen en de tunnels. "Daarvoor betaal ik wegenbelasting. Maar waarom zou ik dan ook nog tol moeten betalen?"

Christiaans is overigens niet tégen de tunnel. Ze was blij toen in 2003 de bootdiensten stopten omdat de Zeeuwen voortaan gewoon onder de Westerschelde door konden rijden. En dat is ze nog steeds. Maar waarom moet daar in 2019 nog voor betaald worden? Zij krijgt weliswaar een vergoeding van haar werkgever, en er zijn enkele tolvrije weekenden. Maar voor al haar privé-ritjes naar de overkant moet ze wel zelf een kaartje kopen. Dat geldt ook voor de familie die haar wil bezoeken. En dan heeft ze het nog niet eens over haar hobby: ze zit in een club die aan autopuzzelritten doet.

Ooit heeft koningin Wilhelmina de Zeeuwen een vrije overtocht beloofd, zegt Cees Liefting, maar hij geeft toe: dat is wel erg lang geleden. In 1958 moest er al betaald worden voor de veerdiensten, maar konden voetgangers en fietsers nog gratis mee. Die mogelijkheid is met de komst van de tunnel verdwenen. Liefting heeft afgelopen jaren met Christiaans een handtekeningenactie gevoerd om het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen, tevergeefs. Het lijkt alsof Den Haag de tunnel ziet als een regionale aangelegenheid, zegt hij. "Dat is altijd zo geweest, kijk maar naar de kaart. De tunnelmond is gericht op Middelburg, niet op de rest van Nederland."

Aanvankelijk wilde het Rijk in de jaren negentig de vaste oeververbinding van 750 miljoen euro ook helemaal niet financieren, maar omdat er geen private investeerders waren, nam het Rijk uiteindelijk 90 procent van de aandelen, terwijl de provincie 10 procent voor haar rekening nam. Sinds 2008 heeft de provincie het Rijk uitgekocht, waardoor Zeeland enig aandeelhouder is.

Hét verkiezingsitem

De historische afspraak is dat de gebruikers van de tunnel dertig jaar lang betalen. Pas in 2033 is de Westerscheldetunnel tolvrij. De vraag of en hoeveel tol er wordt geheven, is in principe een provinciale zaak. Christiaans en Liefting willen de komende periode de tol opnieuw op de politieke agenda van de provincie krijgen, zeker nu de achterkant van Zeeuws-Vlaanderen (België) op slot dreigt te gaan. Volgens de Zeeuwse gedeputeerde Harry van der Maas wordt de tunnel deze maanden zelfs 'hét verkiezingsitem'. "Nog voor de stembusgang wil ik met een voorstel komen om de tolgelden te verlagen, en misschien zelfs de tunnel eerder dan 2033 tolvrij te maken. Maar daar heb ik wel financiële hulp van het Rijk nodig. Als Zeeland zitten we nog met een hypotheekschuld van 450 miljoen euro."

Dat moge zo zijn, zegt Liefting, "maar die schuld was helemaal niet zo hoog geweest als de provincie de inkomsten van tunnel de laatste jaren niet had gebruikt voor andere zaken". De tunnel is volgens hem een melkkoe geworden. "Bij de aanleg was deze te ruim begroot en is al geld in de Sluiskiltunnel gestoken, onder het kanaal Terneuzen-Gent. En er is tolgeld gestopt in de aanleg van de Sloeweg (N62). En in de fly-over bij Goes. En in de fietstunnel bij Dow-Chemical." De provincie creëert op deze manier haar eigen inkomsten, over de ruggen van de forenzen, zegt Liefting.

Intussen wordt het vestigingsklimaat in Zeeuws-Vlaanderen steeds slechter, terwijl het juist enorme economische kansen heeft. Liefting: "Bij Dow Chemical, maar ook door de havensamenwerking tussen Gent en Terneuzen ontstaan er veel banen. Het werk is hier, maar geen Zeeuw kan er komen.” Maar dan weer van macro naar micro vraagt Liefting: "Waarom moet ik betalen als ik mijn huis uit wil?"

Tunnel in SGP-handen

In de Zeeuwse Provinciale Staten zijn maar liefst twaalf partijen vertegenwoordigd, die onderling 39 zetels hebben moeten verdelen. De drie grootste partijen - VVD (6 zetels), CDA (6 zetels) en SGP )6 zetels) - vormen met de PvdA (4 zetels) het bestuur. Elke partij leverde één gedeputeerde die onder voorzitterschap van Commissaris van de koning Han Polman het bestuur vormen. Gedeputeerde Harry van der Maas (SGP) gaat over de Westerscheldetunnel.

Lees ook:

Waarom een tolvrije tunnel Zeeuws-Vlaanderen enorm zou helpen

Zonder tol voor de Westerscheldetunnel zou krimpregio Zeeuws-Vlaanderen goedkoper en aantrekkelijker worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden