Kan de Hongaarse oppositie Viktor Orbán verslaan?

Aanhangers van de Hongaarse Fidesz-partij van premier Orbán wonen een partijbijeenkomst bij in Szekesfehervar. Beeld Getty Images

De kans is groot dat Viktor Orbán zich na dit weekend voor de derde keer op rij premier van Hongarije mag noemen. Zijn eerste termijn, tussen 1998 en 2002, niet meegerekend. Orbán kan volgens de laatste peilingen rekenen op pakweg 41 procent van de stemmen.

Daarmee haalt hij niet, zoals vorige keren, een tweederde meerderheid. Maar in het Hongaarse kiessysteem dat de grootste partij buitensporig bevoordeelt, is 41 procent ruim voldoende voor een comfortabele parlementaire meerderheid.

Vraag is wel hoe betrouwbaar de peilingen zijn, want Hongaren geven tegenwoordig nog maar moeizaam antwoord op de vraag op wie ze stemmen. Opiniepeilers moeten 6000 mensen aanspreken om 1000 antwoorden te krijgen.

Daarbij speelt de angst dat antwoorden niet geheim zijn waarschijnlijk een belangrijke rol, erkent Andrea Virág van denktank Republikon. "Ik denk dat de oppositie daardoor systematisch wordt onderschat en regeringspartij Fidesz overschat."

Koortsachtig

Toch rekent Virág op een overwinning van Orbán. Theoretisch heeft de oppositie tot vandaag elf uur de kans daar iets aan te doen. Tot dat moment kunnen partijen namelijk kandidaten terugtrekken, zodat er per kiesdistrict slechts een gezamenlijke en sterke oppositiekandidaat overblijft.

Dat recept werd hen een paar weken geleden in de schoot geworpen, toen de Fidesz-kandidaat bij tussentijdse burgemeestersverkiezingen in het stadje Hódmezövasarhely dankzij een gezamenlijke oppositiekandidaat onverwacht verpletterend verslagen werd. De peilingen, die een dikke overwinning voor de regeringspartij hadden voorspeld, zaten er toen 20 procent naast.

Sindsdien zijn de oppositiepartijen koortsachtig, maar vooral moeizaam, met elkaar aan het onderhandelen. De kloof tussen linkse partijen en de rechtse Jobbik bleek onoverbrugbaar. Ook de linkse partijen onderling konden het niet met elkaar eens worden. Eigenbelang - het terugtrekken van kandidaten kost geld - speelde daarbij een belangrijke rol. Daarnaast schatten vooral kleinere partijen zichzelf kansrijker dan de peilingen voorspellen.

Gekrakeel

Desondanks: vooral de laatste dagen trad in allerlei districten de ene partij na de andere terug ten gunste van kansrijkere oppositiekandidaten. Ze moesten wel. 60 tot 70 procent van de oppositieaanhangers blijkt bereid om op een andere partij te stemmen als Fidesz daarmee verslagen wordt. Ook maakt het veel kiezers boos dat de oppositiepartijen bezig zijn een mogelijke overwinning te verkwanselen.

De vraag is natuurlijk of het voor de oppositie niet te laat is. De opkomst speelt een belangrijke rol in de uitslag. Orbán heeft een forse en zeer trouwe aanhang, maar kan daarbuiten weinig mensen mobiliseren.

Een hoge opkomst zou voor verrassingen kunnen zorgen. Ook de opiniepeilers hebben geen idee in hoeverre oppositiestemmers door al het politieke gekrakeel inmiddels de moed hebben opgegeven en daarom morgen liever thuis blijven.

Tijdlijn: Twaalf jaar Orbán

1998-2002:

Viktor Orbán wordt voor het eerst premier van Hongarije

2010:

Orbáns partij Fidesz wint, na acht jaar oppositie, met grote overmacht de verkiezingen en verwerft een tweederde meerderheid in het parlement. Daardoor is premier Orbán in staat de grondwet aan te passen.

2012:

De regering is van plan rechters vervroegd met pensioen te sturen om ze vervolgens te vervangen door vertrouwelingen. Maar het Europese Hof van Justitie blokkeert dit.

2010-2014:

Onder Orbáns tweede termijn wordt ook een omstreden kieswet aangenomen en in de grondwet wordt een passage toegevoegd over het 'traditionele huwelijk'.

2014:

Orbán wordt herkozen. Dit keer ook met een tweederde meerderheid, hoewel hij die bij tussentijdse, lokale verkiezingen weer verliest. Orbán zegt tijdens zijn derde termijn de voorkeur te geven aan een illiberale democratie.

2015:

De Hongaarse premier weet de aandacht op zich te vestigen op het moment dat duizenden vluchtelingen in 2015 via Hongarije naar Europa proberen te reizen. Hij laat een hek bouwen op de grens met Servië zodat alle vluchtelingen zich moeten laten registreren.

2016-2018:

Orbán heeft de afgelopen twee jaar zijn vluchtelingenbeleid gepromoveerd tot speerpunt. Hij ageert fel tegen de verplichte vluchtelingenquota van de EU. Hij zet ook de filantroop George Soros weg als de man die terrorisme importeert. Soros komt op voor de migranten.

2016-2018:

Op nationaal niveau kwamen de media in handen van bevriende oligarchen, en bij het Constitutioneel Hof werden Orbán-vertrouwelingen aangesteld.

Lees ook: 'Viktor Orbán overtuigt zijn aanhang dat Hongarije in groot gevaar is'

Lees ook: Hongarije lijkt humaner dan eerst werd gedacht

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden