Kan de democratie nog wel tegen een stootje?

CDA, VVD en SGP willen meer gereedschap om 'shariagroepen' te verbieden

Voor Pieter Heerma staat het buiten kijf: groepen die de democratische rechtsorde onderuit willen schoffelen, moeten verboden worden. Bijvoorbeeld groeperingen die de sharia willen invoeren.

Het CDA-Kamerlid heeft de handtekeningen van de VVD en SGP inmiddels onder zijn voorstel staan - samen goed voor 56 zetels - maar stuit op een verder sterk twijfelende Kamer. De rechter kan dergelijke partijen toch al verbieden?

De vraag of de overheid voldoende instrumenten in handen heeft om extremistische organisaties aan te pakken, keert om de zoveel tijd terug. Zo zwengelde LPF'er Joost Eerdmans de discussie hierover aan toen de Arabische Europese Liga in 2003 een Nederlandse tak overwoog op te richten. Tumult ontstond ook toen in 2006 een politieke partij opstond die pedoseksualiteit en bezit van pornografie goedkeurde.

En nu is daar dus Heerma. De ontwikkelingen in Syrië en Irak en de aanhoudende groep Nederlandse jihadgangers die naar het kalifaat aldaar afreist, maken dat de CDA'er het tijd vindt om te kijken of de gereedschapskist van de overheid moet worden aangevuld. Kan die de rechtsstaat nog goed genoeg beschermen? We moeten voorkomen dat het huis hier in de fik vliegt, in plaats van afwachten tot het in brand staat, meent Heerma.

Nog voor over zijn voorstel is gestemd, heeft het kabinet de boel eens op een rij gezet. Conclusie: die gereedschapskist zit nog altijd vol genoeg. Stuiten de veiligheidsdiensten of het Openbaar Ministerie (OM) op concreet bewijs dat organisaties de rechtsstaat opzij willen schuiven, dan kan aan de rechter worden gevraagd deze te verbieden. Trekken die organisaties er daarna de stekker niet uit, dan begaan ze een misdrijf en wacht opnieuw de rechter.

Prima, vindt het linkerdeel van de Tweede Kamer. Houden zo. "Er moet ruimte zijn voor andersdenkenden", aldus Linda Voortman van GroenLinks gisteren tijdens het debat over het CDA-voorstel. "Als je verder gaat en bepaald gedachtengoed verbiedt, dan gaat een groep ondergronds en wordt het alleen maar erger. Het getuigt van veel meer vertrouwen in de democratie om groepen deel te laten nemen aan het open debat dan hen te verbieden."

Maar vergelijk het nou eens met pedovereniging Martijn, probeerde Heerma. Die wilde seks met minderjarigen legaliseren, iets wat zoveel weerzin in de Kamer opriep dat ze aandrong op het einde van de club. Met succes. Het Openbaar Ministerie vroeg om een verbod, de Hoge Raad sprak het een jaar geleden uit. "Het gedachtengoed is daarmee misschien niet verdwenen, maar had Martijn daarom niet verboden moeten worden?"

Op SP'er Ronald van Raak maakt het geen indruk. Hij vindt dat Heerma en consorten zich blindstaren op de dweil en niet op de kraan letten. Hij vindt dat er meer gekeken moet worden naar hoe dergelijk gedachtengoed in Nederland kan ontstaan. Zet subsidies aan salafistische organisaties stop, opperde hij, en zorg dat alle schoolkinderen de waarde van democratie wordt bijgebracht. "Vrijheid moet je leren."

Tot overeenstemming kwamen de partijen gisteren niet. Op tafel ligt nu het aanbod van de PvdA-ministers Ronald Plasterk (binnenlandse zaken) en Lodewijk Asscher (integratie) om te kijken hoe de zaken in het buitenland zijn geregeld. Al stellen de twee bij voorbaat dat de Nederlandse democratie goed is beschermd. Bij naderend gevaar trekt de overheid heus snel genoeg aan de rem, aldus Asscher.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden