Kan dat, een overheid die drugs produceert en dealt?

Minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten Beeld anp

Al enkele jaren zijn er gemeenten die roepen dat ze van plan zijn om zelf wiet te kweken. Maar nu minister Opstelten gemeenten heeft gevraagd om met plannen voor coffeeshops te komen, neemt dit aantal toe. Zeker dertien Nederlandse gemeenten willen drugsoverlast tegengaan door zelf wiet te gaan telen.

Gemeenten verkeren momenteel in een lastige positie. Coffeeshops moeten zich, als gevolg van het huidige gedoogbeleid, laten bevoorraden via de achterdeur. Eigenaren moeten zich soms inlaten met schimmige wietkwekers of harde criminelen. Daarbij komt dat het gehalte aan THC (de werkzame stof in cannabis) vaak zo hoog is dat van softdrugs nauwelijks nog sprake is. Als gemeenten zelf wiet gaan kweken, ontnemen ze onderwereldfiguren een inkomstenbron en kunnen ze de hoeveelheid THC reguleren, waardoor blowende tieners niet meer als zombies voor zich uitstaren. Dat is het idee.

Internationale verdragen
Minister Opstelten van justitie is tot dusver altijd tegen gemeentelijke teelt geweest. En zelfs als hij er voorstander van was, dan nog verbieden internationale verdragen de gemeentekweek, zegt hij. Nederland heeft meegewerkt aan die verdragen om de handel in, en het gebruik van drugs terug te dringen. Dan kan de overheid niet het tegendeel in de praktijk brengen door drugsproducent of dealer te worden.

Critici van Opstelten brengen daar tegenin dat Amerikaanse staten als Oregon en Washington zelf cannabis kweken voor hun bevolking. Zij hebben uitzonderingen weten te vinden in de verdragen en kweken bijvoorbeeld om gezondheidsredenen. In Nederland bestaat ook een kwekerij voor medicinale wiet, om mensen met aandoeningen als multiple sclerose van een pijnstiller te voorzien.

Deze kweek is toegestaan omdat die de volksgezondheid ten goede komt. Amerikaanse staten als Oregon geven een brede uitleg aan dat argument: door zelf wiet te verbouwen en het THC-gehalte laag te houden, beperken ze schadelijke gezondheidseffecten.

Drugstoeristen
Voor Nederland is er alleen een extra horde die de Amerikaanse staten niet kennen: Europa. Wanneer gemeenten zelf cannabis zouden kweken, bestaat de kans dat de damp van overheidswiet in de longen terecht komt van Belgische of Franse drugstoeristen. Dat geldt helemaal als gemeenten niet gaan controleren of de softdrugs alleen aan Nederlanders wordt verkocht. Dat de Nederlandse overheid onderdanen van andere landen in aanraking brengt met drugs, zal in die landen niet goed vallen.

Daarbij komt dat het onzeker is of het THC-gehalte goed valt te reguleren. De sterkte van cannabis verschilt soms per deel van de plant. Slechts drie Nederlandse laboratoria kunnen het gehalte meten, met speciale en dure apparatuur. Ook is onduidelijk hoezeer de thuiskwekerij bestreden wordt met gemeentewiet; misschien ontstaat een illegale markt voor sterke wiet als gemeenten zelf telen. Dan blijft cannabis telen een lucratieve zaak voor criminelen.

Het zal voor de gemeenten moeilijk zijn Opstelten en de Tweede Kamer te omzeilen. De Kamer is in meerderheid tegen gemeenteteelt. De minister zal toestemming moeten geven aan gemeentelijke experimenten door uitzonderingen toe te staan. Of door het idee van wat goed is voor de volksgezondheid te verruimen. Want cannabis wordt dan wel gedoogd, volgens de Opiumwet is grootschalige kweek en handel verboden. Gemeenten die hier toch op eigen houtje voor kiezen, kunnen waarschijnlijk op vervolging door het OM rekenen.

Opstelten komt in juni met een visie op het drugsbeleid. Het huidige gedoogbeleid is rommelig en heeft perverse kanten, maar het is er - en er bestaat consensus over.

De kans is daarom klein dat de bewindsman met wezenlijke veranderingen zal komen, waarvan de gevolgen ongewis zijn. Daarbovenop kan hij erop speculeren dat gemeenten al jaren om de zoveel tijd roepen dat ze zelf wiet willen kweken, maar deze storm meestal weer gaat liggen.

 
Het gedoogbeleid is rommelig en heeft perverse kanten, maar het is er - en er bestaat consensus over.
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden