Kampioene is secretaresse op geleende fiets

BERGEIJK - Een secretaresse van bijna 37 jaar, die vorig jaar na tien jaar 'voor de lol' haar rentree maakte in het vrouwenpeloton, spotte gisteren op het Nederlands kampioenschap tijdrijden met de reputatie van de olympisch kampioene.

Jolanda van Dongen-Cools, uit Middelharnis, reed over het traject van 26 kilometer in en rondom Bergeijk bijna vier seconden sneller dan Leontien Zijlaard-Van Moorsel. De uitslag riep twijfel en verwondering op. Was de tijdwaarneming wel in orde? Had ze het hele parcours afgelegd? Nooit eerder dit jaar had Van Dongen-Cools ook maar ergens laten zien dat ze zo verbluffend goed kon tijdrijden. Afgelopen zondag in Boekel verloor ze op Van Moorsel nog 26 seconden op een traject van 4,5 kilometer. Mirjam Melchers, gisteren derde, kende de nieuwe kampioene niet eens.

Van Moorsel kende haar wel, en al heel lang. In de jaren tachtig reden ze nog samen in de vrouwenploeg van Egbert van 't Oever. De Jolanda Cools die Van Moorsel zich van die tijd herinnerde was 'een beul'. In 1987 werd Cools in het NK op de weg in Gulpen tweede, achter Mieke Havik. Vier jaar later stopte ze. ,,Ik had er helemaal de schijt van.''

En dat kwam, vertelde ze gisteren, door Piet Hoekstra. De vrouwenbondscoach had de oorlog verklaard aan -zoals de Fries het uitdrukte- 'de dikke konten'. Nederlandse wielrensters moesten afvallen om internationaal mee te kunnen. In Van Moorsel vond hij een trouwe volgeling. Totdat die in 1994 geestelijk en lichamelijk gebroken met anorexia afhaakte.

Van Dongen: ,,Als je niet met vetpercentagesgedoe meeging, kon je niet mee naar het buitenland. Maar ik vond dat ik geen dikke kont had. Fietsen was een hobby. Maar je bent toch afhankelijk van de bondcoach. Ik deed niet mee aan de vriendjespolitiek en dat bruine-armenwerk. Dus werd ik overal buitengehouden. Ik dacht: dan gaat Jolanda lekker wat anders doen.''

Tien jaar lang raakte ze geen fiets meer aan. Toen ze door haar 'lekkere leventje' ruim vijftien kilo was aangekomen, en haar 22 jaar oudere echtgenoot Siep van Dongen hartproblemen kreeg, besloten ze samen weer wat te gaan fietsen. Vorig jaar ging ze weer wedstrijden rijden. Bij de vereniging Zuidwesthoek betaalt ze gewoon contributie. Ze werkt 32 uur per week als secretaresse in een ziekenhuis. Op het NK verscheen ze gisteren met een geleende fiets, omdat ze zelf geen tijdritfiets heeft. Haar man monteerde op haar verzoek een monsterlijk voorblad van 56 tandjes. Van Dongen: ,,Ik moet het hebben van een zwaar verzet. Stoempen.''

Met een versnelling van 56x14, waar bijna elke wielrenner zijn benen over breekt, maakte ze het verschil met Van Moorsel, die met 53x14 rondreed. ,,Onderweg dacht ik: dit wordt niks. Ik had zere benen'', vertelde Van Dongen. ,,Onderweg haalde ik er vijf in. Ik wist wel dat het hard ging. Maar hoe hard? Ik heb geen tellertje op mijn fiets. Ik rijd ook niet met een hartslagmeter. Ik luister naar mijn lichaam.''

De kans bestaat dat Van Dongen, die zaterdag 37 jaar wordt, begin oktober debuteert op een WK. Bondscoach Egon van Kessel zinspeelde gisteren op een 'bike-off', analoog aan de skate-off in het schaatsen, tussen Van Dongen en Loes Gunnewijk (gisteren vierde). De andere startplaats voor de tijdrit gaat naar Melchers. Van Moorsel ziet af van het WK. Zij richt zich op haar aanval op het werelduurrecord in Mexico.

De titel bij de mannen ging ook naar een veteraan. Raborenner Maarten den Bakker (34) werd vorig jaar geveld door een zware depressie maar heeft zijn leven dit jaar weer op de rails gekregen. Met meer plezier dan ooit in het wielrennen boekte hij zijn eerste tijdritzege bij de profs. Twee andere dertigers, Bart Voskamp (35) en Servais Knaven (32), flankeerden hem op het podium. Bondscoach Gerrie Knetemann overweegt geen enkele Nederlander in te zetten in de tijdrit op de WK. Het niveau is internationaal te zwak, vindt Knetemann.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden