Kampioen in oranje pak en Friese sokken

Bergsma koos vijf jaar geleden als schaatser voor Kazachstan, maar wint in Sotsji olympische titel op tien kilometer. Voor Nederland.

SOTSJI - Als Jorrit Bergsma wegloopt, glippen onder de oranje pijpen van zijn broek twee bontgekleurde sokken uit ¿ het rood, wit en blauw van de Friese vlag. Bergsma is in zijn voorkomen meer Nederlander dan wie dan ook in de ploeg die ons land heeft afgevaardigd naar Sotsji. De blonde kuif, de blosjes op zijn wangen, de manier waarop hij spreekt. Ingetogen en schuchter. Toch had het vijf jaar geleden niet veel gescheeld dat hij als schaatser was overgestapt naar Kazachstan. Dat avontuur waaide over, gisteren werd hij in een heroïsche race olympisch kampioen op de tien kilometer. Voor Nederland.

Bergsma wordt niet graag herinnerd aan zijn Kazachse belevenissen. Na afloop van de tien kilometer, waarin hij de gedoodverfde kampioen Sven Kramer versloeg in de beste tijd ooit op een laaglandbaan (12.44.45), kwam hij er nog even op terug. Als Kazach was de marathonschaatser binnengelopen met een olympische titel ¿ 250.000 dollar als bonus, een appartement in Astana en een 'vette auto', zoals hij zelf zegt. Op het laatste moment zegde hij af, bang geworden van de consequenties die zijn overstap zou krijgen. Hij had zijn Nederlanderschap moeten inleveren en een verblijfsvergunning moeten aanvragen om hier überhaupt te kunnen blijven wonen.

Zelf zegt hij nooit officieel te zijn overgestapt, nooit een Kazachs paspoort te hebben gehad. Uit documenten, in bezit van Trouw, blijkt het tegendeel. Bergsma had ooit wel degelijk een paspoort, anti-gedateerd nog wel, ingegaan op 01-12-2009 en geldig tot 01-12-2019. Het paspoortnummer: N064307025. Zelfs zijn handtekening staat op het document. "Ik ben blij dat ik het avontuur heb meegemaakt, maar nog blijer dat ik deze titel als Nederlander heb gewonnen", zei hij gisteren. Hoe hij uiteindelijk van zijn Kazachse paspoort is afgekomen, is onduidelijk. Oud-wielrenner Rini Wagtmans, honorair consul van Kazachstan, zou een bemiddelende rol hebben gespeeld in het verhaal. Feit is wel dat hij in 2009 nog kampioen werd van Kazachstan, op de vijf kilometer.

Gisteren verbleekte die onverkwikkelijke geschiedenis toen hij met Friese sokken en oranje trainingspak aan op de hoogste trede van het ereschavot stapte: als de onverwachte olympisch kampioen. De race die hij in Sotsji afwerkte benaderde de perfectie, als was hij zelf direct nuchter genoeg om enkele kritische kanttekeningen bij zijn wedstrijd te plaatsen. Het begin had harder gekund, zei hij. In de voorlaatste rit had hij harder gereden dan ooit. Vanaf het middenterrein zag hij daarna hoe Kramer de tanden stuk beet op zijn tijd. Kramer reed lang onder het schema van Bergsma, maar moest die inspanningen aan het slot van de race bekopen.

Coach Jillert Anema ¿ in 2009 ook de spil in het Kazachstaanse avontuur van Bergsma ¿ heeft jarenlang voorspeld dat Bergsma in Sotsji de tien kilometer zou kunnen winnen. Hij kondigde begin van dit seizoen zelfs al de winnende tijd aan: 12.45. Het ging uiteindelijk zelfs nog iets harder. Anema, na afloop van de race in euforische stemming: "Ik wist gewoon zeker dat Sven hier niet harder zou kunnen dan 12.47. Als je een beetje verstand van schaatsen hebt, kun je dat gewoon uitrekenen. Jorrit moest dus 12.45 rijden om te winnen. Dat wisten we al heel lang. Dat het nu lukte, op het beslissende moment, is heel knap."

Anema had Bergsma in 2009 samen met zijn ploeggenoten Hadders, Bovenhuis, Stroetinga en Groeneveld naar Kazachstan willen overhevelen. Vooral omdat hij dacht dat zijn marathonploeg olympisch goud zou kunnen winnen op de ploegenachtervolging. In Nederland kreeg hij met zijn ploeg geen voet aan de grond. Dus stapten Bergsma en co in 2009 over op de langebaan, om zich als Kazakken voor te bereiden op een olympische cyclus. Dat wilde plan eindigde gisteren met een gouden medaille, voor Bergsma. Een Nederlandse plak, met een Fries tintje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden