Kampen heeft ambities, maar kan miljoenen niet kwijt

Over de toekomst van het Overijsselse stadje Kampen vallen dezer dagen cruciale beslissingen. Vanavond moet duidelijkheid komen over de al jaren slepende kwestie rond een nieuwe polikliniek als vervanging van het gesloten stadsziekenhuis. En de gemeente hoopt deze maand nog te horen dat de Rijksweg 50 bij Kampen door een tunnel gaat, in plaats van over een brug.

Vanuit de serre van de Stadsherberg aan de IJsselkade hebben de commentator en zijn twee kameraden een schitterend uitzicht over de rivier, de nog te vervangen stadsbrug en de 'bruine vloot' van antieke zeilschepen, gedomineerd door de driemaster Stedemaeght. Komende zaterdag is de Hanzevlootdag. Herinneringen aan een rijk verleden waarin Kampen zijn partij als machtige handelsstad duchtig meeblies. De laatste decennia wil het allemaal niet meer zo vlotten. Kazernes, fabrieken en scholen zijn gesloten dan wel naar elders verplaatst met medeneming van honderden arbeidsplaatsen. Voeg daarbij een 'gat' in het nieuwbouwprogramma waardoor woningzoekenden hun neus stootten en je hebt een gedeeltelijke verklaring waarom het aantal inwoners de afgelopen zes jaar met vierhonderd is gedaald naar 32 350 mensen. “Mijn zoon gaat over vier weken trouwen. Hij en zijn vrouw werken allebei hier in Kampen, maar ze konden hier geen huis naar hun zin vinden. Ze hebben een huis in Wezep gekocht, vijftien kilometer verderop. Wel jammer”, vertelt een winkelende dame.

Het gemeentebestuur van Kampen is vastbesloten om het tij te keren. De ambities reiken geografisch minder ver dan die van zijn illustere voorgangers, maar de komende jaren staat wel “alles op z'n kop en is het hier één grote bouwput”, vertelt wethouder Theo Piederiet (PvdA, onder meer ruimtelijke ordening en volkshuivesting) even verderop in het monumentale stadhuis aan de Oudestraat, ook al met zicht op de IJssel. Terwijl menig collega van andere gemeenten graag prestigieuze klussen binnenhaalt, is Piederiet niet onverdeeld gelukkig met de samenloop van projecten. “Wat zich normaal gesproken over één mensenleven uitstrekt, krijgen we in Kampen in een paar jaar tijd voor onze kiezen. Het wordt een heel moeilijke periode, waarin het zaak is om in al die drukte en rommel de loop naar en koopkracht in Kampen vast te houden.”

Op de korte termijn houdt de vestiging van een polikliniek de gemoederen in Kampen meer bezig dan de infrastructurele projecten. Die kliniek moet als compensatie dienen voor het stadsziekenhuis dat drie jaar geleden ondanks heftige protesten van verontruste burgers werd gesloten. Vanavond moet op een bijeenkomst in de Stadsgehoorzaal duidelijk worden wat de Zwolse ziekenhuizen voor Kampen in petto hebben. Er komt een polikliniek, maar waarschijnlijk een sterk afgeslankte versie van de oorspronkelijke opzet. Dat zet kwaad bloed na het jarenlange geharrewar waarin de Zwolse ziekenhuizen (Sophia en De Weezenlanden) zich volgens Piederiet “onwillig en halsstarrig” hebben gedragen. “De macht van die ziekenhuizen is onveranwoord groot. Ze vormen een staat binnen de staat.” Spijtig stelt hij vast dat de gemeente weinig invloed heeft omdat financiering en exploitatie in andere handen zijn. “Er is wel gesuggereerd dat wij een vooraanstaande rol zouden kunnen spelen. Was het maar waar, dan was de kwestie allang geregeld.”

De komende jaren lopen in Kampen minstens vijf projecten naast en door elkaar: het doortrekken van Rijksweg 50, verzwaring van de dijk langs de IJssel, het vervangen van de stadsbrug, de bouw van een nieuw stadskantoor en de samenvoeging van Kampen met het naburige IJsselmuiden. “Het beroerde is dat al deze projecten op 1 januari 2000 klaar moeten zijn. Dat zet de zaak hier enorm onder druk. Het ambtelijk apparaat is niet afgestemd op zulke grote projecten. Maar als wij het allemaal goed doorkomen dan breken er, zoals de commissaris van de koningin het (met een knipoog naar de Gouden Eeuw zei) gouden decennia aan.”

Voor het zo ver is, zal Kampen nog wel een keer of wat door de zure appel moeten heenbijten. De kans is klein dat minister Jorritsma van verkeer en waterstaat alsnog instemt met de aanleg van een tunnel bij Kampen waar Rijksweg 50 doorheen kan. Een tunnel zou 33 miljoen gulden meer kosten dan de geprojecteerde brug over de IJssel. De gemeente heeft voor de tunnel “tot aan de grenzen van onze mogelijkheden actie gevoerd” en is bereid om uit eigen middelen 15 miljoen gulden op tafel te leggen. Dat opmerkelijke aanbod moet duidelijk maken hoeveel belang Kampen hecht aan een oplossing die het rivierdelta-landschap en de scheepvaart ongemoeid laat. “Een brug betekent een vreselijke aantasting van het rivierlandschap. De bruine vloot, van groot belang voor het toerisme, komt onder druk te staan als er naast de Ketelbrug nog een brug moet worden gepasseerd. En een tunnel heeft als voordeel dat het industrieterrein op een goede plek wordt ontsloten”, somt Piederiet geroutineerd de voordelen op. Hij balanceert tussen hoop en vrees. De tactiek om een project te bespoedigen door eerst zelf de spaarpot om te keren, is eerder succesvol gebleken: Rijksweg 50 wordt vervroegd doorgetrokken nadat Kampen daarvoor 9,5 miljoen gulden beschikbaar stelde. Maar minister Jorritsma ziet de bui al hangen als ze Kampen zijn zin geeft. Gemeenten op de route van de Betuwelijn, de HSL en de HST-Oost zullen zich verdringen om ook zo'n tunnel te claimen. “Als je je nek uitsteekt, wordt dat maar door weinigen op zijn juiste waarde geschat. Het is heel vervelend als je je miljoenen niet aan de straatstenen lijkt kwijt te kunnen en je er alleen voor staat. Zo hebben we eerst Rijksweg 50 vlot getrokken en krijgen we nu het verwijt van de provincie en Zwolle dat we met ons pleidooi voor een tunnel de boel ophouden. Dat lappen we dus aan onze laars”, zegt de wethouder gedecideerd.

De stadsbrug staat open om een vrachtschip door te laten. Twee vrouwen op de fiets stoppen. “Vanaf deze kant is Kampen net een schilderij uit de zeventiende eeuw”, zegt de ene enthousiast tegen haar vriendin. De enige bescheiden stoornis vormt geheel links in beeld de Nutricia-fabriek, maar die is niet meer te zien als de bomen in het blad zitten. De liefhebbers van stedenschoon in combinatie met een rustige omgeving kunnen wat Piederiet betreft gerust zijn. “Het is niet de bedoeling om van Kampen een tweede Valkenburg te maken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden