interview

Kamerlid Zihni Özdil (GroenLinks): een cynicus die optimist werd

Zihni Özdil: 'Ik lever kritiek omdat ik van Nederland houd.'Beeld Phil Nijhuis

Nieuwe Kamerleden zoeken hun plek op het Binnenhof. Op wie moeten wij de komende jaren extra letten? Vandaag: Zihni Özdil van GroenLinks, die iedereen als Nederlander aanspreekt.

De boel een beetje opschudden, dat doet Zihni Özdil (35) graag. Het nieuwe Kamerlid citeert de grondlegger van de Verenigde Staten, Thomas Jefferson als hij zegt: "Dissent is the highest form of patriotism, kritiek is de hoogste vorm van liefde." Dat geldt ook voor zijn kritiek op Nederland of op zijn eigen partij GroenLinks. "Ik lever kritiek omdat ik van Nederland houd. Ik richt mij tot progressieve mensen juist omdat ik van rechts niet veel kan verwachten."

Op de website van de Tweede Kamer noemt hij zichzelf 'opiniemaker'. "Je draagt bij aan het maatschappelijk debat", legt hij uit. "Een politicus kan ook een opiniemaker zijn als je niet gaat backbenchen."

Voordat Özdil in maart in de Kamer kwam, was hij docent geschiedenis aan de Erasmus Universiteit en columnist voor NRC Handelsblad. Toen hij weer eens ergens in een zaaltje zijn opvattingen over de politiek verkondigde, opperde iemand: 'Waarom doe je het niet zelf?' "Marjolein Meijer, voorzitter van GroenLinks, vroeg na afloop of ik wilde solliciteren naar een plek op de lijst."

Links verhaal

Enthousiast over GroenLinks was Özdil niet altijd. Hij vond de partij nog wel groen maar niet links. De akkoorden die GL sloot over de begroting van 2013 en de trainingsmissie in Kunduz gingen 'veel te veel mee met wat Jesse Klaver heeft benoemd als het economisme'. "Het cultureel liberale vind ik oké, maar in de economie is het marktdenken te veel doorgeschoten en GroenLinks ging daar toen te veel in mee."

Cynisch werd Özdil daar zelfs van. Maar hij veerde op toen Klaver de teugels in handen kreeg. "Ik kwam thuis van mijn werk en zat op de bank. Ik keek naar het nieuws, hoorde Jesse en dacht: eindelijk een links verhaal. Hij haalde de Franse econoom Thomas Piketty naar Nederland en bracht de scheve verdeling van inkomen en vermogen onder de aandacht."

Özdil werd weer optimistisch. Een 'Dutch Dream', meent hij, moet voor iedereen mogelijk zijn. Dat betekent vooruit komen en de mogelijkheid om te leven van je werk. Voor flexwerkers en schijnzelfstandigen is dat niet mogelijk en dat moet veranderen. "Postbode was vroeger een beroep. Nu zijn het zelfstandige ondernemers die zestig uur per week werken om rond te komen en zich in de schulden steken om een eigen busje te kopen."

Nederland is jullie land

In de Kamer gaat Özdil over sociale zaken, onderwijs en wetenschap. Ook over integratie praat hij geestdriftig. Twee jaar geleden schreef hij het boek 'Nederland mijn vaderland'. Daarin maakte hij al korte metten met het begrip 'allochtoon'. Maak geen onderscheid, vindt hij: spreek iedereen aan als Nederlander.

Zelf kreeg hij dat mee in zijn jeugd. Özdil, geboren in 1981 in het Turkse Kozakli, kwam via gezinshereniging naar Nederland toen hij twee was. Zijn opa was al in de jaren zestig naar Nederland gereisd en zijn vader in de jaren zeventig. De eerste zes jaar in Nederland woonde de familie Özdil in het Brabantse Heusden, waar vader in de blikfabriek van Jonker-Fris werkte. Bij een reorganisatie verloor hij zijn baan. Hij pakte zijn studie op en werd later leraar.

Het gezin streek neer in Rotterdam Lombardijen. Waar andere jongens via schotelantennes naar Turks nieuws en Turkse series keken, was daar bij de Özdils geen sprake van. "Mijn vader zei: Kijk maar naar Nederlandse series. Dit is jullie land. Ik vond dat raar, maar nu ben ik hem dankbaar."

Veel te lang, meent Zihni Özdil, praat de Nederlandse overheid al met Turkse organisaties. Die zijn vaak fundamentalistisch en nationalistisch. En bovendien zet dit Nederlandse Turken apart. Özdil: "Kap met het overleg met clubs uit het land van mijn opa. Behandel iedereen als Nederlander. Zij hoeven toch ook niet namens mij te praten; ik ben een Nederlander."

Het onderwijs is de beste manier om 'denken over een ander kleurtje' te veranderen. "Toen ik lesgaf in Rotterdam op de zwartste universiteit van Nederland hoorde ik jongeren praten over hun ambities om topadvocaat of toparts te worden. Ik zei: Prima, maar leg daarvoor contacten met het bedrijfsleven en het culturele leven. 'Nee Zihni', hoorde ik dan. 'Die Nederlanders moeten mij niet. Ik maak mijn studie af en ga naar Turkije.' Die kinderen zijn hier geboren, het is de vierde generatie. Ik zeg tegen hen: als dit jullie houding is, moet je niet zeiken als Geert Wilders hetzelfde zegt en jullie buitensluit."

Vraag en antwoord

Favoriete politieke boek?

"'Power: a new social analysis' van Bertrand Russell. Prachtig pleidooi voor macht en politiek in dienst van menselijke vooruitgang."

Beste premier ooit?

"Joop den Uyl, bracht de politiek weer naar de mensen. Niet bang om vernieuwing vanuit de samenleving te omarmen."

Politieke hoogtepunt?

"Mijn belofte-aflegging als Kamerlid, Jesse Klaver die Thomas Piketty hierheen haalde."

Politieke dieptepunt?

Het CDA-congres in 2010. Maakte met veel drama en retoriek sociale uitsluiting mogelijk door Wilders als gedoogpartij te accepteren."

Eerste politieke herinnering?

"1988: op tv zag ik Bush en Dukakis met elkaar debatteren. De taal snapte ik niet, maar ik vond het toch fascinerend."

Eerste keer gestemd?

"Raadsverkiezingen 2002. GroenLinks. Maar niet goed opgelet: kwam bij stembureau toen het net gesloten was."

Hobby buiten de politiek?

"Actiefilms kijken, hardlopen, backpacken."

Lees ook: Zihni Özdil: 'Het Oranjegevoel, Hollands glorie? Echt bullshit'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden