Kamer wil cijfers over woningdelers met bijstand

Staatssecretaris Jetta Klijnsma van Werkgelegenheid.Beeld anp

Heeft de Tweede Kamer goed nagedacht over de zogeheten 'kostendelersnorm'? Sinds juli vorig jaar telt het aantal huisgenoten mee voor de hoogte van een bijstandsuitkering. Nu blijkt uit onderzoek in opdracht van de gemeente Amsterdam dat een deel van de mensen geld tekort komt. De Tweede Kamer wil opheldering van staatssecretaris Jetta Klijnsma.

Waarom werd de kostendelersnorm ingevoerd?

"Mensen die onder één dak leven hebben minder kosten", zei staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA, sociale zaken) toen zij de maatregel presenteerde. Het bedenksel komt vooral uit liberale hoek, maar de PvdA werkt er loyaal aan mee. In het regeerakkoord staat het zo: "Dit voorkomt dat binnen een huishouden sprake kan zijn van stapeling van uitkeringen, waardoor de inkomsten hoger zijn dan bij de buurman of buurvrouw die aan het werk is."

De inkomens van mensen die werken tellen niet mee. Samenwonende AOW'ers hebben al een lagere uitkering (per persoon) dan alleenstaande ouderen. Aanvankelijk was het de bedoeling ook ouderen die met bijvoorbeeld hun kinderen wonen onder de kostendelersnorm te laten vallen maar hiertegen was veel verzet. Het werd betiteld als 'mantelzorgboete' en het kabinet stelde de invoering hiervan steeds uit zodat het er deze kabinetsperiode niet meer van komt.

Hoe weet het ministerie hoeveel iemand bespaart door samen te wonen?

Wie alleen woont, krijgt een uitkering van 1075 euro per maand, 70 procent van het minimumloon. Voor twee mensen die één huishouden vormen is het 1537 euro samen, 100 procent van het minimumloon. Voor ieder persoon extra in het huishouden komt er 30 procent (461 euro) van het minimumloon bij.

Die 30 procent extra baseert het ministerie van sociale zaken op onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS): wat geven mensen gemiddeld uit? Conclusie: het bedrag is lager als mensen samen in een huis wonen. Het Amsterdamse onderzoek stelt dat dit slechts ten dele klopt. Er werden interviews gehouden met uitkeringsgerechtigden en de data van het CBS zijn bestudeerd. Er zijn meer niet-deelbare uitgaven dan het CBS denkt, zoals zorgkosten en het kopen van kleren. Vooral als er drie, vier of vijf mensen met een uitkering onder één dak wonen is er een tekort, want hoe meer mensen hoe lager de uitkering per individu.

Gaat de politiek iets veranderen naar aanleiding van het onderzoek in Amsterdam?

Geschrokken is de Tweede Kamer zeker. De invoering van de kostendelersnorm werd breed gesteund. GroenLinks en de SP waren van meet af aan tegen de maatregel. Die partijen willen nu dat Klijnsma snel ingrijpt. Andere partijen willen eerste opheldering over de cijfers: kunnen uitkeringsgerechtigden echt niet rond komen?

De gedachte achter de wet is goed, stellen D66 en CDA. "Maar zijn de normen wel toepasbaar? Daar moet de staatssecretaris nog eens goed naar kijken", vindt Fatma Koser Kaya van D66. "We moeten meer weten over de berekeningen", meent Pieter Heerma van het CDA. De PvdA wijst erop dat de gemeente mensen die in de problemen komen al 'met maatwerk' kan helpen. In een brief meldt Klijnsma binnenkort of er naar aanleiding van het Amsterdamse onderzoek iets moet veranderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden