Kamer twijfelt aan uitvoerbaarheid sociale diensttijd

Leerlingen van de Kerckeboschschool delen voetenbadjes uit aan bewoners van een verzorgingshuis. Beeld ANP

Het gaat nog wel even duren voor jongeren een oproep in de bus kunnen verwachten voor hun maatschappelijke diensttijd. De eerste plannen van staatssecretaris Paul Blokhuis (ChristenUnie) zijn nog zo weinig concreet, dat het volstrekt onduidelijk is wanneer de maatschappelijke diensttijd er komt.

Deze zomer beginnen de eerste experimenten, zegt staatssecretaris Blokhuis. Op heel kleine schaal. Het enige dat al vaststaat is dat groepjes jongeren vrijwilligerswerk gaan doen in de zorg, in de muziek, sport, cultuur of veiligheidssector. Maar wat die jongeren precies gaan doen, en wat het verschil is met gewoon vrijwilligerswerk, dat kan de staatssecretaris nu nog niet zeggen.

“Ik geloof oprecht in de maatschappelijke diensttijd. Maar ik heb zelf ook nog veel vragen”, erkende Blokhuis tegen een kritische Tweede Kamer. Zowel de oppositie maar ook de regeringspartijen lieten daar hun twijfels blijken over het project. Niet het idee achter de maatschappelijke diensttijd is het probleem, maar de uitvoerbaarheid in de praktijk.

Ook het CDA, dat samen met de ChristenUnie al jaren pleit voor een maatschappelijke diensttijd voor jongeren, noemt de huidige plannen ‘te vrijblijvend’. Het CDA vindt dat staatssecretaris Blokhuis te veel de regie geeft aan jongeren zelf. Zij mogen gaan zeggen hoe de maatschappelijke diensttijd eruit komt te zien. “Wij maken ons zorgen”, aldus CDA-Kamerlid Michel Rog. “Het klinkt ons te veel alsof de maatschappelijke stage vooral leuk moet zijn.”

Grote probleem is dat in het regeerakkoord is afgesproken dat de maatschappelijke diensttijd niet verplicht wordt. Dat was een concessie die ChristenUnie en CDA moesten doen om de andere regeringspartijen VVD en D66 achter het idee te krijgen. Tegelijkertijd werd afgesproken dat er voor één groep jongeren toch een soort verplichting komt: jongeren zonder diploma, die nog leerplichtig zijn. Het CDA heeft de maatschappelijke diensttijd altijd ook gezien als een manier om jongeren ‘normbesef en burgerschap’ bij te brengen. De ChristenUnie ziet het vooral als het aanleren van ‘dienstbaarheid’.

'Flexibele en vrijwillige diensttijd'

Blokhuis moet nu verzinnen hoe hij de diensttijd aantrekkelijk genoeg kan maken zodat jongeren er uit eigen beweging op intekenen. Terwijl hij geen scheve gezichten wil dat de diensttijd voor sommige jongeren tóch verplicht is.

Die zorg leeft ook breed in de Tweede Kamer. “Het moet geen speeltje worden voor de happy few van het vwo”, zei fractievoorzitter Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. “Jongeren van allerlei achtergronden moeten elkaar via de maatschappelijke diensttijd weer gaan ontmoeten. We zien het als middel om kansen te bieden aan jongeren die niet zoveel kansen hebben”.

Staatssecretaris Blokhuis heeft er bewust voor gekozen om jongeren zelf te laten zeggen hoe de maatschappelijke diensttijd eruit gaat zien, en dat is in elk geval ‘flexibel en vrijwillig’. Alleen dan kan het een succes worden, denkt hij. Uit een eerste peiling blijkt dat veel jongeren nog helemaal niet overtuigd zijn van het idee. “We moeten hun zorgen wegnemen en de diensttijd aantrekkelijk maken”, aldus Blokhuis. De helft van de jongeren doet al vrijwilligerswerk, al noemen ze dat zelf niet altijd zo. Ze zijn nu al te druk met een studie of met een bijbaan. De diensttijd is onbetaald.

Voor het einde van het jaar komt het kabinet met een evaluatie van de eerste experimenten.

Lees ook: Is de maatschappelijke dienstplicht wel zo'n goed idee?

De maatschappelijke dienstplicht wordt vrijwillig, maar levert eenieder die droomt van een baan als ambtenaar wel voorrang op. Is dat een goede prikkel? 

En dit opiniestuk van Mark Franken, adviseur 'vrijwillige inzet' bij kennisinstituut Movisie: 'Die diensttijd sluit slecht aan bij wat jongeren willen'

Jongeren die zich als vrijwilliger inzetten, kunnen volgens het regeerakkoord van Rutte III een certificaat verdienen waarmee zij voorrang krijgen bij sollicitaties op een overheidsbaan. De intentie is positief, maar voor de uitwerking bestaat een beter alternatief. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden