Kamer komt tot inhoudelijk debat over radicale islam

De Tweede Kamer debatteerde gisteren over de radicale islam. Het ontaardde niet in een oeverloze woordenstrijd, het ging om wat Nederland kan en moet doen. En dat is al lastig genoeg.

Er gebeurde gisteren in de Tweede Kamer iets dat al heel lang niet meer is voorgekomen. Fractievoorzitters debatteerden met het kabinet over de radicale islam, en het liep niet uit op een potje bekvechten, beledigen en retorisch aftroeven.

Het ging over de vraag hoe radicalisering het best kan worden voorkomen en bestreden. Of het kabinet te laks is geweest of juist overreageert. En of de vrijheid van meningsuiting moet worden opgeofferd voor de strijd tegen de djihad.

Niet al die vragen werden eenduidig beantwoord, maar het debat leidde in ieder geval tot twee concrete wijzigingen van het actieplan tegen radicalisering, dat het kabinet afgelopen vrijdag presenteerde. Omdat - al voor het debat - zelfs uit de coalitie protesten klonken, richt het kabinet toch geen register in met alle reisgegevens van Nederlanders. Ook het plan om het de minister makkelijker te maken zonder tussenkomst van de rechter iemands nationaliteit af te nemen, werd ingetrokken.

Na de komst van de LPF, en daarna de alleengang van Geert Wilders, was de toon bij debatten over uitwassen van de islam veranderd. Politici boden tegen elkaar op in beeldspraak en zochten de randen op van de wet en van het betamelijke. Gisteren vierde Wilders zijn tweede lustrum sinds het verlaten van de VVD. Hij hamerde op het gelijk dat hij al tien jaar zou hebben in zijn strijd tegen de islam en dat zich nu bewees. Maar omdat hij zich, op zijn eigen bijdrage na, niet mengde in het debat, leek hij verder niet aanwezig. Hij lokte niet uit met interrupties, waardoor zich een inhoudelijk debat kon ontspinnen.

Dat bood ruimte voor andere frustraties. Zoals de omslachtige en ontwijkende beantwoording van minister Ivo Opstelten (veiligheid en justitie). Het ene moment zei hij dat hij prima zonder tussenkomst van de rechter djihadstrijders het Nederlanderschap kan ontnemen. Om daar een paar minuten later weer van terug te komen. Dat hij ook het voornemen om reisgegevens centraal op te slaan schielijk introk, zorgde van links tot rechts voor irritatie. Want wat was nou het idee achter het actieplan dat het kabinet vorige week presenteerde? Wilde het kabinet alleen spierballen laten zien en daadkrachtig overkomen, en komt het daar nu op terug? Opstelten raakte verstrikt in zijn eigen antwoorden.

De frustratie kwam niet alleen door de minister, maar ook door de aard van het probleem. Zelfs het hoofd van de AIVD zei deze week, in Vrij Nederland, dat zijn dienst onvoldoende antwoord heeft op de vraag wat de huidige djihadgangers beweegt. Hij werd veelvuldig aangehaald.

Het geeft de hele problematiek iets ongrijpbaars. De overheid kan wel paspoorten gaan intrekken, een kliklijn in het leven roepen en burgerschapslessen stimuleren, maar dat geeft nog geen antwoord op de vraag hoe het komt dat jongeren zich tot het extremisme voelen aangetrokken. En hoe je dat kunt voorkomen.

Toch is er genoeg dat de overheid al wel kan doen, menen Kamerleden. Volgens het CDA zou het helpen als de radicale beweging Hizb ut Tahrir wordt verboden. De SP pleitte voor gemengde wijken, om zo segregatie tegen te gaan. GroenLinks nam het op voor het door de PVV zo verguisde theedrinken. Voor het aangaan van de dialoog.

Ondanks de verschillen tussen de partijen, wist PvdA-leider Samsom een gemene deler te ontdekken. "Het is een eensgezinde zoektocht van ons allemaal naar een samenleving die niet bedreigd wordt door radicalisering. Die zoektocht bevindt zich tussen enerzijds naïviteit van mensen die zeggen dat er geen haatimams meer zijn en anderzijds diegenen die hetzelfde doen als de radicalen: obsessief een heel oud boek letterlijk nemen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden