Kalme ’calvinist’ met veel gevoel voor diplomatie

Abdullah Gül mag waarschijnlijk zijn intrek nemen in het Turks presidentieel paleis. Een vrome man, die goed compromissen kan sluiten.

De nieuwe Turkse president is in Kayseri geboren. Turken zeggen over de loopbaan van de jongens uit deze centraal-Anatolische stad: „In Kayseri moeten de slimme jongens in de winkel blijven zodat ze leren handeldrijven en later rijk worden. De domme jongens moeten gaan studeren omdat er niets anders op zit.” Abdullah Gül, de huidige minister van buitenlandse zaken en binnenkort president van Turkije, koos een middenweg. Hij ging studeren, maar wel economie.

Sommigen verklaren de zakelijke successen van de Kayseri-bewoners uit het feit dat Kayseri vroeger eigenlijk een Armeense stad was, en dat de Turkse minderheid destijds van de Armeniërs heeft leren zaken doen. De mannen uit Kayseri zijn goede handelaren, ze zijn zuinig. Je kunt op ze bouwen, omdat ze zich houden aan een onderling afgesproken handelsethiek. En ze zijn vroom. Het zijn kortom de calvinisten onder de Turkse moslims. En Abdullah Gül is een typisch product van deze stad.

Zijn kalmte, de rust die hij uitstraalt en zijn diplomatiek talent maakten dat Abdullah Gül, na de oprichting van de huidige regeringspartij AK-partij, een perfect koppel vormde met partijleider Recep Tayyip Erdogan. Wilde Erdogan nog weleens emotioneel reageren op zaken en soms driftig worden, Gül bleef de rust zelve. Hij ging altijd sussen en compromissen sluiten.

Deze diplomatieke houding is de reden dat Turkse seculieren en militairen die niets wilden weten van het presidentschap van Erdogan veel beter kunnen leven met Gül in het paleis van Ataturk. Hoewel Gül niet minder islamistisch is. Hij was minister in de regering van de fundamentalistische Partij van de Deugd, een regering die in 1997 opstapte onder druk van het leger.

Bovendien draagt Güls vrouw, net als die van Erdogan, een hoofddoek. Sterker nog, Hayrunisa Gül heeft enkele jaren geleden een rechtszaak geopend bij het Europese Hof van Mensenrechten tegen de Turkse staat, omdat ze met hoofddoek op niet mocht studeren aan de Turkse universiteiten.

Insiders zeggen dat Gül niet van harte het prestigieuze ambt gaat vervullen. Hij zou liever hebben gehad dat Erdogan ging ’uitrusten’ als president, zodat hijzelf eindelijk de touwtjes in handen kon nemen als premier. Maar grote druk van de seculieren en de militairen maakte dat Erdogan een stap terugzette. Er liepen ruim 300.000 mensen in een demonstratie in Ankara om het presidentschap van Erdogan tegen te houden.

Erdogan wilde dit gevecht niet aan. Maar het fort in Ankara diende wel veroverd te worden op de seculiere elite. Erdogan vertrouwde dat toe aan zijn rechterhand. Volgens de Turkse pers moest de premier de nacht voor de bekendmaking nog langs het huis van Gül om hem te overtuigen.

Abdullah Gül gaat zeven jaar in het paleis van Atatürk wonen, met zijn vrouw en dochter die allebei een hoofddoek dragen. De huidige president, Ahmet Necdet Sezer, duldde zelfs op recepties geen vrouwen met hoofddoeken.

Zelf houdt Gül vol dat hij de politieke islam ver achter zich heeft gelaten. Een paar jaar geleden zei hij: „We zijn veranderd, de tijd heeft ons doen veranderen. Waarom geloven ze ons niet? Moeten onze vrouwen soms hun hoofddoeken afdoen, zodat ze ons geloven?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden