Kadafi heeft waarschijnlijk een uitgekiend vluchtwegenstelsel

Directeur IKV Pax Christi bouwde mee aan bunker

Slijt Moammar Kadafi zijn laatste (regerings)dagen in een bunker onder de grond? De 'Gids van de Revolutie' en zijn familie werden gisteren niet aangetroffen in hun hoofdkwartier/residentie Bab al-Azizia (Schitterende Poort) in Tripoli. Het terrein wordt omgeven door een hoge muur met onder meer sensoren en infraroodcamera's. Wellicht zijn zij via een geheime tunnel ontsnapt en bevinden zij zich ergens diep onder de grond of zijn ze al gevlucht naar een andere schuilplaats.

Volgens de van oorsprong Libische defensieanalist Noman Benotman is Kadafi's hoofdkwartier gebouwd op een stelsel van ondergrondse bunkers en gangen tot 30 kilometer lang. Sommige tunnels leiden mogelijk zelfs tot aan de Middellandse Zeekust. De aanwezigheid van vluchtwegen kan verklaren dat Kadafi's zoon Saif zich maandagavond nog overmoedig vertoonde, maar dat de familie gisteren van de aardbodem leek te zijn verdwenen.

Benotman, werkzaam bij de Britse denktank Quilliam, noemt Bab al-Azizia 'Kadafi's Pentagon'. Het was het door dikke, olijfgroene muren omgeven centrum van Kadafi's politieke en militaire macht. Het was ook de belangrijkste woonplek voor de familie Kadafi. Er zijn kazernes en de hoofdkwartieren van de veiligheidsdiensten zijn er gevestigd.

De paranoïde Kadafi hield al decennia rekening met het allerslechtste scenario en bouwde in het hele land ondergrondse schuilplaatsen. Zo werd in februari onder een verwoest paleis in de oostelijke stad Al-Bajda een bunker gevonden. Met airconditioning, badkamers en een waterfiltersysteem zou een onbekend aantal personen het daar maandenlang kunnen uithouden.

"Hoe lang je in zo'n bunker kunt leven, is natuurlijk ook afhankelijk van de boodschappen die je meeneemt", zegt civiel ingenieur Freek Landmeter. Hij is directeur bij IKV Pax Christi, maar was eind jaren tachtig betrokken bij de bouw van een andere bunker voor Kadafi in de havenstad Brega. Deze werd in mei door de Navo verwoest.

"Een bunker is niet meer dan een betonnen doos onder de grond. De schuilplaats die ik bouwde, was 25 bij 50 meter en werd sober ingericht. Dat was twintig jaar geleden, ik weet niet hoe groot de bunker in Tripoli is, of tegen welke moderne wapens hij wel of niet bestand is", zegt hij.

Landmeter was vroeger werkzaam bij Interbeton, de voorloper van BAM, maar stopte met dat werk omdat hij het hypocriet vond. "Je werkt voor een regime dat zijn eigen mensen onderdrukt. De Libische bevolking leeft in armoede en de regering geeft haar geld uit aan bunkers."

Landmeter verbaast zich over het gemak waarmee westerse bedrijven embargo's omzeilen. "In de praktijk zitten er vele mazen in de wet." Vaak lopen zulke projecten via omwegen. Op de moderne apparatuur in Al-Bajda werden naamstickers van de Zwitserse firma Luwa gevonden, maar woordvoerder Fell ontkent betrokkenheid. "Wij leveren componenten als deuren, filters en ventielen. Als een ander bedrijf een bunkerdeur bestelt, weten wij niet wat ermee gebeurt. En cement voor beton kan iedereen zelf mengen."

Hoe luxe de schuilplaats in Bab al-Azizia is en tot hoe ver het gangenstelsel zich uitstrekt, was tot nu toe een goed verborgen geheim. Alle kans dat de wereldpers er binnenkort een rondleiding krijgt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden