Kabinetje met een verrassende inhoud

Eeuwenlang stond dit zeventiende-eeuwse kabinetje op landgoed Nijenburg in Heiloo. De bewoners noemden het altijd 'Luthers kastje'. De verklaring daarvoor schuilt aan de binnenkant. Het kastje heeft tien lades die verstopt zitten achter een deurtje. Als je dat opent, komen er beschilderingen te voorschijn, niet alleen op de achterkant van het deurtje en de voorkant van de lades, maar ook op de bodem van de lades. Daar is onder meer Luther afgebeeld.

Het Stedelijk Museum Alkmaar heeft dit kastje onlangs aangekocht, met steun van de Verening Rembrandt, het VSB Fonds en de erven J. Snethlage-van Foreest. Omdat het zo'n curieus meubel is dat veel vragen oproept, heeft het museum er meteen een kleine tentoonstelling aan gewijd. Historicus Marloes Huiskamp stelde die samen en schreef ook een publicatie.

Eigenlijk is dit kabinetje een allegaartje. Het werd in het derde kwart van de zeventiende eeuw samengesteld uit gebruikte en nieuwe onderdelen. Het is niet bekend voor wie het is gemaakt. Aan de buitenkant is het geen opvallend meubel. Het is aan drie kanten voorzien van marqueterie, een soort legpuzzel uit stukjes hout. De bovenkant is zo beschilderd dat het lijkt op een leren schrijfoppervlak.

De verrassing schuilt in het kastje. Als het deurtje opengaat, wordt aan de achterkant ervan een bijbels tafereel zichtbaar van Christus en de Samaritaanse vrouw. Op de fronten van de negen kleine laatjes en de grote la onderin is een bloemstilleven geschilderd. Dat komt vaker voor. Ongewoon zijn de schilderingen op de bodem van de lades. In de kleine laatjes zitten de portretten verstopt van hervormers en theologen, onder wie Erasmus, Luther en Calvijn. Op de bodem van de grote lade is een protestants kerkinterieur afgebeeld, gesigneerd door de onbekende schilderes Susanna v. Steenwijck. Haar signatuur staat ook op de bijbelse voorstelling op de deur.

Beide panelen zijn 1664 gedateerd. Dat is opmerkelijk, omdat Susanna van Steenwijck-Gaspoel waarschijnlijk in 1664 in Amsterdam is gestorven. Het is niet bekend wanneer ze precies geboren is, waarschijnlijk na 1601. Ze was getrouwd met de schilder Hendrick van Steenwijck en maakte waarschijnlijk net als hij vooral architectuurschilderijen, met name kerkinterieurs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden