Kabinet tekent met potlood aan nieuw pensioen

Staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken. Beeld anp

Over vier jaar kan er al een nieuw pensioenstelsel zijn, maar het kabinet zet nu nog kleine stapjes. Aanpassing van het stelsel ligt zeer gevoelig en dus kwam staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA, sociale zaken) vandaag met een 'Perspectiefnota'. Daarin staan geen besluiten, maar mogelijkheden.

Elke politieke partij kan de eigen wensen in het verkiezingsprogramma noteren en dan kan een nieuwe ministersploeg na de stembusstrijd in maart volgend jaar knopen doorhakken. Het huidige kabinet heeft wel al een paar adviezen:

1. 40 miljard voor zachte landing
Het huidige kabinet denkt dat er een einde moet komen aan de zogeheten 'doorsneepremie', de gewoonte dat jongeren minder pensioen opbouwen dan ouderen. Dit fenomeen was geen probleem omdat jongere werknemers vanzelf een ouder werden en in het verleden op die manier profiteerden van het systeem. Maar door het vaker wisselen van baan, en de groei van het aantal mensen dat op een gegeven moment voor zichzelf begint, werkt het systeem niet meer, denkt het kabinet.

Als je het wilt veranderen en zorgen dat jongeren meer opbouwen en ouderen minder, terwijl ook bestaande pensioenrechten overeind moeten blijven, kost dat geld: in de loop der jaren gaat het om ongeveer 100 miljard euro. Het kabinet gaf gisteren aan dat er 40 miljard beschikbaar is. Dat gebeurt door belastingvoordelen voor werkgevers en werknemers die premie betalen. De andere 60 miljard moeten werkgevers en werknemers zelf ophoesten, is de gedachte. De verandering zou over 25 jaar uitgesmeerd kunnen worden om een zachte landing mogelijk te maken.

2. Samen is het beste
De Sociaal-economische raad, een adviesorgaan van het kabinet met daarin werkgevers, vakcentrales en onafhankelijke deskundigen, adviseerde in mei over de pensioenen. Zij hebben een belangrijke stem omdat bedrijven en werknemers de premies betalen. De Ser kwam ook tot de conclusie dat het subsidiëren van ouderen door jongeren moet worden beëindigd.

De Ser adviseerde verder een reeks pensioencontracten voor een nieuw stelsel. Staatssecretaris Klijnsma stelde gisteren dat er eigenlijk maar twee opties zijn. Een: het huidige stelsel waarbij samen wordt belegd en gespaard en risico's collectief worden gedeeld, zoals nu. Maar dan zonder de gegarandeerde pensioenuitkering die in naam nog steeds bestaat, want ook nu wordt er gekort op het pensioen als er volgens de berekeningen van De Nederlandsche Bank te weinig geld in kas is. Pensioenfondsen gaan in dat scenario gewoon minder beloven. Twee: persoonlijke pensioenpotjes waarbij risico's (op een lang leven of een beleggingstegenvaller) in meer of mindere mate worden gedeeld.

Een afweging bij de keuze is transparantie: is duidelijk wat iedere ingelegde euro oplevert? Uit berekeningen van het Centraal Planbureau bleek eerder dat het uitgebreid delen van risico's minder transparant is maar wel kan leiden tot 7 procent meer pensioen. Ook kwam naar voren dat persoonlijke pensioenpotjes nadelig uitpakken voor mensen van 40 jaar en ouder.

3. Meer keuze
Verder schetst het kabinet diverse opties, zoals een aanvullend pensioen voor iedereen. Een beetje pensioen heeft iedereen al: dat is de AOW. Meer en meer mensen hebben geen aanvullend pensioen, omdat zij als kleine zelfstandige werken of omdat hun werkgever niet is aangesloten bij een pensioenfonds. Moet de overheid dat regelen en zo ja wat kost dat en wat betekent dat voor de economie? Een andere maatregel die partijen eventueel in hun verkiezingsprogramma kunnen opnemen is de vrijheid om eerst een aantal jaren minder premie te betalen (om een huis te kopen, voor kinderen) en later meer. Een keuze kan ook zijn om een deelnemer in een pensioenregeling de mogelijkheid te bieden alvast een groot bedrag ineens op te nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden