Kabinet onder druk door haperend energieakkoord

analyse | Doelen duurzame energie zijn onhaalbaar, blijkt uit vertrouwelijk rapport. Kamer eist opheldering.

Amper een jaar na ondertekening staat het Nationaal Energieakkoord in zijn huidige vorm op springen.

De belangrijkste doelen voor het jaar 2020 zijn uit zicht verdwenen. 14 procent duurzame energie? Onhaalbaar. Een totale energiebesparing van 100 petajoule? Onmogelijk.

De Tweede Kamer eist dat verantwoordelijk minister Henk Kamp (VVD, economische zaken) ingrijpt. "De afspraken uit het akkoord om energie te besparen blijken boterzacht te zijn", zegt D66'er Stientje van Veldhoven. Ze wil dat Kamp maatregelen neemt om de doelen alsnog te halen. Daar sluit regeringspartij PvdA zich bij aan. Diederik Samsom noemt het 'onacceptabel' dat de energieafspraken niet worden nagekomen. De minister zal spoedig naar de Kamer worden geroepen voor opheldering, mogelijk nog voor het herfstreces.

Morgen presenteren het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) de 'Nationale Energie Verkenning', waarin de afspraken uit het energieakkoord centraal staan. Het volledige en nog vertrouwelijke rapport is in bezit van deze krant en RTL Nieuws. Rode draad: het energieakkoord zit vol onzekerheden en hoopvolle verwachtingen.

Een belangrijke pijler onder het akkoord is de afspraak dat in 2020 14 procent van alle energie duurzaam wordt opgewekt. Dat is tegelijkertijd het absolute minimum wat Europa van Nederland verlangt. Op dit moment is het aandeel duurzame energie 4,5 procent, waarmee Nederland bijna de slechtst presterende EU-lidstaat is. In het rapport staat: 'Bij vaststaand beleid wordt in 2020 een aandeel van 10,6 procent verwacht'. Dat kan groeien naar 12,4 procent wanneer alle voorgenomen plannen succesvol worden uitgevoerd. Nog altijd ruim onvoldoende.

De Nationale Energie Verkenning benoemt meerdere 'belemmeringen', zoals het draagvlak voor windmolens op land. Als een project vanwege maatschappelijk verzet strandt (en die kans is groot), leidt dat onherroepelijk tot vertraging. Voor de windparken op zee is afgesproken dat de kosten de komende jaren met 40 procent moeten dalen. Het rapport noemt dat 'binnen het gestelde tijdpad erg ambitieus'. En: 'Alle mogelijkheden voor kostenreductie moeten tot het uiterste worden benut'. Ook hier: veel onzekerheden die uiteindelijk bepalen of windparken er op tijd komen.

De problemen beperken zich niet tot het opwekken van groene energie. Het akkoord gaat uit van een energiebesparing van 100 petajoule (PJ) in 2020. Ter vergelijking: Eén PJ is wat 15.000 huishoudens jaarlijks aan elektriciteit en gas verbruiken. De complete samenleving - industrie, boeren, tuinders, autorijders, bezitters van koopwoningen en huurders - wordt geacht energiezuiniger te worden. Een enorme uitdaging. En onrealistisch, blijkt uit het rapport. Volgens het meest ongunstige scenario blijft de totale besparing steken op 19 PJ. In het beste geval wordt dit 61 PJ, nog altijd fors minder dan het beoogde doel. Het is bijvoorbeeld onduidelijk wat de 'sector verkeer en vervoer' kan bijdragen aan energiebesparing. Beloofde maatregelen bestaan nog slechts op papier.

Een achilleshiel van het energieakkoord is dat niet alles in beton is gegoten. Sommige afspraken zijn gebaseerd op toezeggingen, niet op afrekenbare beloftes. Milieuorganisaties die bij het akkoord zijn betrokken, vinden dat met name de vervuilende bedrijven te weinig hun best doen.

Eind 2016 wordt het energieakkoord geëvalueerd. Als dan blijkt dat het project niet op koers ligt, zo hebben de betrokken partijen afgesproken, worden er 'aanvullende maatregelen genomen'. "We leggen ons er niet bij neer dat het akkoord niet slaagt", sprak premier Mark Rutte onlangs tijdens de Algemene Beschouwingen. De Tweede Kamer zal het kabinet aan die belofte houden. De druk op minister Kamp om eerder in te grijpen wordt steeds groter.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden