Kabinet-May bereikt compromis over brexit-koers; een enorm bittere pil voor het harde brexit-kamp

De Britse premier Theresa May.Beeld REUTERS

De Britse premier is er na lang onderhandelen in geslaagd een compromis te vinden over de brexit-koers van haar regering.

De Britse media kwamen superlatieven tekort om het belang van deze bijeenkomst te duiden. ‘Crunch time’, ‘D-day’, alles kwam voorbij. Twee jaar na het brexit-referendum weet premier Theresa May eindelijk een compromis met haar regering te bereiken over wat voor soort handelsrelatie de Britten na de brexit met de EU willen.

De druk op de bijeenkomst op Chequers, het buitenverblijf van de premier, was zo groot dat alle ministers bij binnenkomst hun telefoon en smartwatches moesten inleveren om te voorkomen dat er ook maar iets uit zou lekken. Ook zou May, volgens verschillende media, ministers hebben verteld dat ze bij opstappen hun dienstauto direct kwijtraken. ‘Er liggen folders van het lokale taxibedrijf bij de deur’, citeerde Politico een ingewijde. Voor de vergadering was maar liefst twaalf uur uitgetrokken.

Het vertrek uit de EU heeft de Conservatieve Partij volledig verscheurd. De twee zeer uitgesproken kampen hebben sinds het beruchte referendum de stellingen betrokken en zijn sindsdien amper dichter tot elkaar gekomen.

Bemiddelen

Het harde brexit-kamp, onder leiding van minister Boris Johnson van buitenlandse zaken, wil dat de Britten zo veel mogelijk banden met de EU verbreken. Alleen dan kan Groot-Brittannië van het vrij verkeer van personen af en daarmee migratie uit de EU terugdringen, iets wat voor veel brexit-stemmers de doorslag gaf. En daarnaast zijn ze daarmee verlost van alle EU-regels en het Europese Hof van Justitie, en kunnen ze op eigen houtje weer handelsverdragen sluiten met landen buiten de EU.

Maar het andere kamp wil juist nauwe banden met Brussel behouden. Ministers Philip Hammond (financiën) en Greg Clark (economische zaken) vrezen dat zo’n harde brexit de Britse economie in een recessie storten zal. Zij wijzen op de waarschuwingen van grote autobedrijven, die de afgelopen weken dreigden fabrieken naar elders te verplaatsen als de toegang tot de Europese interne markt ernstig wordt beperkt.

Het was May de afgelopen twee jaar niet gelukt tussen die twee kampen te bemiddelen. Maar de tijd dringt. Om de brexit voor 29 maart 2019 af te ronden, het moment waarop de Britten definitief de EU volgens het uittredingsverdrag moeten verlaten, moet er eind dit jaar een akkoord zijn met de 27 andere EU-landen.

Onaanvaardbaar

Onder die druk is het May gelukt beide kampen akkoord te laten gaan met een plan waarin de Britten wel op goederenverkeer de EU-regels blijven overnemen, zodat de industrie er zo min mogelijk hinder van ondervindt, maar niet die met betrekking tot diensten en het vrij verkeer van personen. Dat is ook een manier, redeneert May, om de gevoelige grens tussen Ierland en Noord-Ierland open te houden.

Dat is voor het harde brexit-kamp een enorm bittere pil, want het overnemen van EU-regels betekent dat de Britten nog altijd een nauwe connectie houden met de Unie. Volgens sommige kranten verscheurde Michael Gove, minister van milieu, vorige week letterlijk het papier met daarop dit concept. Tegelijk leek dit compromis ook voor Brussel onaanvaardbaar. “We zullen in ons akkoord met het Verenigd Koninkrijk niet accepteren dat de interne markt wordt ontrafeld”, zei hoofdonderhandelaar Michel Barnier.

Maar toch hoopt May dat, nu dit compromis is geaccepteerd door haar regering, er ook binnen de EU wat meer naar haar wordt toe bewogen. Daarom bezocht de Britse premier de afgelopen week nog bondskanselier Angela Merkel en ook premier Mark Rutte. Het brexit-proces nadert in elk geval zijn spannendste maanden.

Duidt brexitbrief op scheurtje eu-eenheid?

Op gepaste afstand van het Chequers-overleg van de Britse regering is ook in Brussel de afgelopen dagen enig brexit-stof opgewaaid. Aanleiding is een uitgelekte brief van de Duitse CSU-minister Horst Seehofer van binnenlandse zaken aan de Europese Commissie. Daarin waarschuwt hij voor een al te dogmatische aanpak van de brexit-onderhandelingen met Londen, vooral op het gebied van de broodnodige veiligheidssamenwerking.

Een scheurtje in de tot nu toe voorbeeldige eenheid van de EU-27? Wat Brussel betreft niet. “Er is maar één brexit-onderhandelaar, en dat is Michel Barnier”, zo stelde een commissiewoordvoerder afgemeten. 

Lees ook: 

Nick Clegg: 'May is ongeschikt voor de Brexit'

Oud vicepremier Nick Clegg kent Theresa May nog als minister uit zijn kabinetsperiode. Hij had met haar een goede werkrelatie, maar acht haar totaal ongeschikt om de brexit te regelen. "Het is geen slecht persoon, zeker niet. Maar ze mist het karakter, de politieke slimheid om het land door dit immens ingewikkelde proces te navigeren."

Britse industrie eist helderheid over brexit 

De Britse industrie waarschuwt de politiek: geef snel duidelijkheid over brexit of we gaan fabrieken verplaatsen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden