Kabinet is FNV meer dan zat

Onderhandelen met de 'onbeweeglijke' FNV over het prepensioen en de levensloopregeling ziet het kabinet niet meer zitten. Een breuk geeft het risico van grote arbeidsonrust.

DEN HAAG - Het kabinet heeft schoon genoeg van het onderhandelen met de 'onbeweeglijke' FNV. De ministers De Geus en Zalm dreigen nu het najaarsakkoord op te blazen als de grootste vakcentrale niet akkoord gaat met hun voorstellen over levensloop en prepensioen. Maar die plannen worden door de hele vakbeweging afgewezen.

Met de stoere houding neemt het kabinet-Balkenende een groot risico. Want zonder najaarsakkoord is er geen collectieve loonstop en geen gegarandeerde arbeidsrust meer met alle gevolgen vandien voor het voorzichtige herstel van Nederlandse economie. De verantwoordelijkheid hiervoor legt minister Zalm van financiën bij de vakbeweging neer. Die moet hoe dan ook de lonen bevroren houden, anders grijpt het kabinet in. Zalm dreigde gisteren in het programma Buitenhof dat het kabinet cao's dan niet meer algemeen verbindend gaat verklaren. En dat betekent dat de gevechten in de bedrijven zelf gaan plaatsvinden, tot grote vrees van de werkgevers.

De conclusie is duidelijk: Het eens zo bewierookte poldermodel is afgelopen jaar als een plumpudding in elkaar gezakt. Met dank aan de hoofdrolspelers FNV-voorzitter Lodewijk de Waal en CDAminister Aart-Jan de Geus van sociale zaken. De verzuurde vakbondsvoorzitter lijkt maar niet over zijn teleurstelling te kunnen heenstappen dat er geen CDA/PvdA-kabinet is gekomen. Zijn houding wordt gekenmerkt door 'het is een bak-ellende-kabinet' en dat schept geen vertrouwen. De minister gedraagt zich op zijn beurt als een sociaal-economisch ijskonijn. Voor de positie van de vakbeweging heeft hij opvallend weinig gevoel. Hij gunt ze nauwelijks een succes. Het is een publiek geheim, maar de schaarse keren dat De Waal en minister De Geus elkaar daadwerkelijk spreken, gaan ze elkaar vooral kijvend te lijf.

De minister heeft daarbij nog een ander probleem. Zijn manier van communiceren is vaak zo onhelder, dat zowel sociale partners als de Tweede Kamer na afloop van een gesprek met hem niet weten wat de minister nou precies heeft voorgesteld. Zo kwam De Geus deze maand met een nieuw voorstel waarbij werknemers fiscaal gunstig kunnen sparen voor zo'n 1,5 jaar verlof en voor prepensioen vanaf 63,5 jaar. Voorwaarde is echter wel dat alle werknemers individueel voor zo'n spaarregeling moeten kiezen en daar zijn zowel vakbonden als de MKB-werkgevers faliekant tegen. De regeling wordt daardoor voor lagere inkomensgroepen onbetaalbaar, want het zou erop neerkomen dat mensen zo'n 12 procent van hun loon opzij moeten leggen om te sparen. Werkgevers willen ook alleen meebetalen aan zo'n regeling als iedereen eraan meedoet.

Het voorstel was evenwel een 'eindbod' zo liet De Geus direct weten. En de individuele keuzemogelijkheid een principe waarover niet te spreken was. Een dag later kwam De Geus weer terug op zijn eindbod. Het was verkeerd begrepen, er viel nog wel te onderhandelen, zo zei hij. Maar inmiddels spreekt hij weer over een eindbod.

Bij sociale partners en in de Tweede Kamer heeft hij eenzelfde verwarring over de WAO-voorstellen van het kabinet gecreëerd. Nog steeds weet niemand precies wat het kabinet met een aantal onderdelen van de nieuwe WAO voor ogen heeft. Maar duidelijk is wel dat de regering niet het unanieme advies van de Sociaal Economische Raad overneemt.

De verhoudingen zijn inmiddels zodanig verstoord, dat niemand meer concessies wil doen. De FNV heeft het vertrouwen in het kabinet opgezegd, door vrijdag samen met oppositiepartijen haar oude plan over levensloop-/prepensioen nog eens te presenteren. De Geus en Zalm hebben dat signaal goed begrepen met hun felle reactie. Evenals CNVvoorzitter Doekle Terpstra, die premier Balkenende bijna smeekt in te grijpen. In CDA-kringen is het ondertussen opvallend stil. Niemand steekt er een hand uit om een oplossing te forceren, terwijl het idee van de levensloop toch een CDA-kindje is. Daarmee dreigt het onwaarschijnlijke te gebeuren: de christen-democraten die het poldermodel altijd hoog in het vaandel hebben gehad, dragen nu zelf het sociaaleconomisch overleg ten grave.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden