'Kabinet geeft cadeautjes terwijl gemeenten moeten bezuinigen'

Wethouders in het geweer tegen korting van het Rijk voor in totaal 1 miljard

Den Haag speelt Sinterklaas en laat de gemeenten met de zwartepiet zitten, zegt John de Jonge, wethouder in Vlissingen. Terwijl het kabinet met de Tweede Kamer in gesprek is over de vijf miljard euro die het gaat 'teruggeven aan de burger', hikken de 393 gemeenten aan tegen de zogeheten opschalingskorting die hen 1 miljard aan inkomsten gaat kosten.

"Wat het kabinet weggeeft, gaan wij aan de achterkant weer wegbezuinigen", concludeert wethouder Eelco Erenberg van Enschede. "En waar komt de boze inwoner verhaal halen? Niet in Den Haag."

Dat miljard is absurd, vindt Jan de Laat, wethouder in Gouda en initiatiefnemer van de brief van 234 wethouders van financiën aan minister Plasterk van binnenlandse zaken. In die brief klagen de wethouders dat ze uit Den Haag minder geld krijgen, terwijl hun taken toenemen.

De opschalingskorting hoort bij het plan van Plasterk om de lagere overheden door samenvoeging 'op te schalen' tot gemeenten van minstens 100.000 inwoners, waardoor ze goedkoper kunnen werken. Dat plan is van de baan, maar de korting is ingeboekt. "Dat is niet uit te leggen", stelt De Laat.

"Het doel is niet gehaald, toch wordt deze bezuiniging afgewenteld op onze inwoners - en wij hebben er al 100.000", zegt Marije Eleveld, wethouder in Ede.

De wethouders storen zich ook aan de steeds wisselende bedragen die de gemeenten voor hun wettelijke taken krijgen van het Rijk. "Het fluctueert zo hard dat de bedragen in onze begroting vaak al niet meer kloppen op het moment dat wij haar vaststellen", legt wethouder Paula Lambeck van Haren uit.

Die bedragen zijn bovendien te krap, zeker in het eerste jaar van de decentralisatie vinden de wethouders. "Financieel zijn we een jaar of tien terug in de tijd, maar het eisenpakket van het Rijk is groter dan ooit en de regelgeving neemt nog altijd toe", zegt de Arnhemse wethouder Martijn Leisink. "Om dat op te vangen kunnen we alleen besparen op autonome taken als cultuur, sport, groen, verkeersmaatregelen, veiligheid, want we mogen geen taken afstoten en met lokale belastingen zijn die tegenvallers jaar op jaar niet op te vangen."

Enschede: gemeentekosten

Waar heeft Enschede nog niet op bezuinigd? Sinds het begin van de crisis in 2008 is structureel 100 miljoen op de gemeentelijke begroting weggestreept, zegt wethouder Eelco Erenberg (D66). "We hebben gebouwen afgestoten, openingstijden beperkt, afscheid genomen van ambtenaren, minder gemaaid op gemeentelijke gazonnen, subsidies voor instellingen verminderd en gekort op huishoudelijke hulp. We hebben zelfs gedebatteerd over het uitzetten van fonteinen om water en stroom te sparen. Dan is het zwaar om extra bezuinigingen van gemeenten te vragen nu er weer licht is aan het einde van de tunnel. In Enschede krijgen 7000 mensen een bijstandsuitkering, maar we krijgen geld voor 6400 mensen. Die overige 600 betaalt de stad dus zelf, maar dat geld zou ik liever gebruiken om mensen uit de bijstand te halen, bijvoorbeeld door een taalcursus die hen helpt over de grens een baan te zoeken. Dat is al met 60 mensen gelukt, maar dan hoor ik weer dat we voor nog eens 80 mensen geen geld meer voor een uitkering krijgen. Dat schuurt."

Haren: jeugdzorg

"Wonderlijk dat het Rijk al weet wat goed voor je is, terwijl harde gegevens over de taken die naar de gemeente zijn overgeheveld nog boven tafel moeten komen", zegt wethouder Paula Lambeck (VVD) van het Groningse Haren. "Bij ons ontstaat het tekort op de begroting door de jeugdhulp. 'U heeft het niet nodig dus u krijgt het niet', stelt het Rijk. Maar dat zijn we nog aan het uitzoeken en het gaat wel om kwetsbare mensen. Dan is het onverstandig om in het eerste jaar al krap te budgetteren. Wij zitten hier in samenwerkingsverbanden met andere gemeenten. Als die met tekorten kampen en minder gaan bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen, hebben wij ook een probleem. En we kunnen niet opeens subsidies gaan intrekken, we zijn een betrouwbare overheid. Dan heb je dus gewoon een gat in de begroting. Dat dekken wij nu nog uit de algemene reserve, maar hoelang kan dat? Haren heeft door grondexploitaitie een hoge schuldpositie, die willen we afbouwen, maar dat lukt niet als we worden ingehaald door de volgende korting van het Rijk."

Ede: groen

Na pittige discussies over hoe de gemeente moest bezuinigen hadden de inwoners van Ede dit voorjaar juist ingestemd met meer eigen beheer in het groen. "Meer zelf doen, schoonmaken en opruimen in de openbare ruime", zegt wethouder Marije Eleveld (PvdA). "We hebben er met het nieuwe college vorig jaar voor gekozen om de bewoners meer te betrekken bij de besluitvoriming, die uiteindelijk natuurlijk in de gemeenteraad ligt. Dat loopt best goed. Maar als dan uit de septembercirculaire van het ministerie blijkt dat er opeens toch weer geld is, valt dat moeilijk uit te leggen. Ik durf die meevaller trouwens nog niet helemaal in te boeken, want in mei kan het weer tegenvallen, zo was het dit jaar ook. We moeten transparant zijn over onze financiële situatie, maar dat kan met die onvoorspelbaarheid van budgetten nauwelijks."

Vlissingen: cultuur

Brigitte Kaandorp praatte Vlissingen vorige maand tijdens de opening van het CCXL Theater bij over wat de stad 'in 30 jaar aan cultuur heeft gemist', vertelt wethouder John de Jonge (Lokale Partij Vlissingen). "Toon Hermans treedt niet meer op want die is dood, zei ze. Vlissingen is recordhouder cultuurbezuinigen, dit jaar ging een streep door twee derde van alle subsidies. Toch krijgen we de begroting niet sluitend en staat Vlissingen onder toezicht van de provincie en het ministerie. De taken in het sociale domein en onderhoud aan wegen zijn wettelijke verplichtingen, daar mogen we niet op bezuinigen. Vlissingen is in de oorlog kapot gebombardeerd en daarna snel opgebouwd. In de jaren zeventig volgde een betere opknapbeurt, die we nog steeds afbetalen. We hebben ook verlies geleden op de verkoop van scheepswerf De Schelde en de stad heeft een sociaal zwakke bevolkingsopbouw. We willen werkgelegenheid creëren en de sociale structuur verbeteren, maar daarvoor hebben we het geld niet. Particulieren zorgen nu dat voorzieningen overeind blijven. Aan het nieuwe theater zie je dat dit kan."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden