Kabinet dreigt met looningreep

(Trouw)

De sociale partners reageren als door een wesp gestoken op dreigende ingrepen in lonen en uitkeringen. Het Kamerdebat over Troonrede en Miljoenennota, vandaag, staat volledig in het teken van de crisis.

Het kabinet heeft werkgevers en werknemers opgeroepen geen dure cao’s af te sluiten. Als zij die aansporing naast zich neerleggen, zal de regering haar ’eigen verantwoordelijkheid’ nemen.

De waarschuwing van het kabinet, in de Troonrede die gisteren werd uitgesproken door koningin Beatrix, kan de verhouding met de vakbeweging danig op scherp zetten. Die staat toch al onder druk door de plannen van het kabinet om de AOW-leeftijd van 65 jaar op termijn en in stappen te verhogen naar 67 jaar.

Volgens het kabinet is een ’verantwoorde loonontwikkeling’ nodig om meer werkgelegenheid te scheppen en de lasten van de economische crisis eerlijker te verdelen. Dat een passage over looningrepen opduikt in de Troonrede van 2009 onderstreept de ernst van de financieel-economische situatie. Decennia lang is in de Nederlandse politiek niet over looningrepen gesproken.

„De effecten van de crisis zullen nog heel lang nadreunen in de Nederlandse samenleving en de Nederlandse economie”, zei minister Bos van financiën in een toelichting op zijn Miljoenennota. „Zelfs als we weer net zo hard gaan groeien als voor de crisis krijg je het tekort niet weg.”

Na 2011, als de economie zoals het kabinet hoopt weer wat aantrekt, moet het kabinet voor miljarden aan bezuinigingen zien te vinden om de door de crisis ontstane tekorten weg te werken.

Maar ook op kortere termijn heeft het kabinet een probleem. Voor het jaar 2011 is al 1,8 miljard euro aan bezuinigingen ingevuld. Een bedrag van 3 miljard staat echter nog open. Daarvoor heeft het kabinet een aantal mogelijkheden.

Het kan de uitkeringen bevriezen, maar dat alleen levert met een beperkte inflatie te weinig op. Met een bevriezing van de ambtenarensalarissen daarnaast wordt het bedrag al een stuk hoger.

Nog mooier zou zijn als in een nieuw centraal akkoord de marktsector zich zou aansluiten bij een (zeer) gematigde loonontwikkeling of zelfs een nullijn bij de overheidssalarissen. En in het uiterste geval zou het kabinet een algehele loonstop kunnen afkondigen. De wet geeft die bevoegdheid als er sprake is van een schok in de economie.

Het kabinet wil de forse rekening van de crisis niet doorschuiven naar jonge en toekomstige generaties. „Die dreigen nu geen werk te vinden, straks de lasten van een vergrijsde samenleving te moeten dragen en daarna niet meer te kunnen rekenen op goede collectieve voorzieningen. Dit mogen wij niet laten gebeuren!” aldus de Troonrede.

De coalitiefracties CDA, PvdA en ChristenUnie prijzen het kabinet voor de wijze waarop het de crisis aanpakt. Maar de hele oppositie vindt dat het kabinet zaken voor zich uitschuift of de rekening bij de verkeerde groepen neerlegt.

De traditionele balkonscÿne: prinses Máxima, prins Willem-Alexander, koningin Beatrix, prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven (vlnr) zwaaien naar het publiek. (FOTO WERRY CRONE, TROUW)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden