Kabinet draait voor Noorden elke cent om

Het is onzin dat een nieuwe spoorlijn naar het Noorden geen economische voordelen heeft. Het kabinet heeft voor de regio gewoon niks over.

door Jan Oosterhaven

Het kabinet beweert dat een snelle spoorlijn tussen de Randstad en het Noorden nauwelijks iets bijdraagt aan de economische ontwikkeling van het Noorden. Als dat inderdaad zo is dan is het breken van de belofte tot aanleg van zo'n snelle spoorlijn, gezien de hoge kosten, inderdaad te verdedigen. Maar de noordelijke provincies denken juist dat hun economie wel gestimuleerd zal worden en hebben daarom honderden miljoenen apart gezet voor de aanleg een magneetzweefbaan of een hoge snelheidslijn. Waar komen die volstrekt tegengestelde verwachtingen vandaan?

Dat is simpel. In 2000 is in opdracht van het kabinet uitvoerig onderzoek gedaan naar de effecten op de werkgelegenheid. Daaruit blijkt dat een magneetzweefbaan het Noorden een kleine 5000 arbeidsplaatsen oplevert, Flevoland een kleine 4000 en Groot-Amsterdam ook nog ruim 2000. Voor een hoge snelheidslijn zijn de cijfers half zo groot. Afgezien van hun gezonde verstand, baseren de noordelijke provincies hun positieve verwachtingen vooral op dat onderzoek.

Het kabinet gaat nu echter uit van nieuw onderzoek met een nieuw Amerikaans model REMI. Van dat model zegt de Leidraad voor het doen van kosten-baten analyses (OEI) dat door het beperkte aantal van zeven grotere regio's, REMI vooral geschikt is voor het analyseren van puntinfrastructuurprojecten in de betrokken regio's (zoals havens) en minder voor lijninfrastructuur.

Wel, dat is heel vriendelijk geformuleerd, want bij de Zuiderzeelijn blijkt het volgende. Volgens REMI is het effect van een magneetzweefbaan voor het Noorden +225 arbeidsplaatsen, voor Flevoland -100 en voor Groot-Amsterdam +300. Ook zonder het wetenschappelijke oordeel van de Leidraad zegt het gezonde verstand al dat bedrijven in Flevoland zowel hun concurrentiepositie op de grote markt in de Randstad zullen versterken, als hun positie op de kleinere markt in het Noorden. Bovendien moeten de ongeveer 11.000 woonmigranten die met een magneetzweefbaan voor Flevoland kiezen daar ook eten en drinken en dat levert alleen al zo'n 1.500 arbeidsplaatsen op. Het effect in Flevoland kan dus gewoon niet negatief zijn.

Het REMI model is daarom niet 'minder geschikt', het is eenvoudigweg ongeschikt voor het doorrekenen van lijninfrastructuur met stations in meerdere regio's. Dat blijkt ook uit de positieve voorspelling van REMI voor de werkgelegenheid in Oost- en Zuid-Nederland. 'In Oost- en Zuid-Nederland?', zult u vragen, 'die maken toch helemaal geen gebruik van een snellere verbinding tussen de Randstad en het Noorden?' Inderdaad, maar het is nog gekker. Als u even doordenkt is het duidelijk dat bedrijven in Oost- en Zuid-Nederland juist nadeel van een Zuiderzeelijn zullen ondervinden. Zij zullen op de markten in de Randstad en het Noorden immers marktaandeel verliezen aan bedrijven uit die regio's die een betere toegang tot elkaars markten krijgen? Het veel gedetailleerdere onderzoek uit 2000 laat voor Oost- en Zuid-Nederland dan ook negatieve -in plaats van positieve- werkgelegenheidseffecten zien.

Heeft het kabinet haar gezond verstand dan verloren? Ik denk van niet. Het is gewoon een Randstad- kabinet dat iedere cent buiten de Randstad tienmaal omdraait en dat tegelijk zonder enige aarzeling miljarden aardgasgeld in het zwarte gat van de Betuwelijn pompt en recent nog heeft besloten om in de toekomst nog miljarden in de Tweede Maasvlakte en de Zuidas (in Amsterdam) te stoppen.

Met zo'n voorkeur kijkt het kabinet natuurlijk niet meer inhoudelijk naar de argumenten, als ze voor de Zuiderzeelijn maar negatief zijn dan is het al goed.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden