Kabinet broedt nog op inzet F-16's boven Syrië

Mandaat is er, maar koerswijziging is nog geen uitgemaakte zaak. VVD ziet Irak en Syrië als één strijdtoneel.

Generaal Tom Middendorp maakt de geesten rijp voor Nederlandse vliegtuigen die bombarderen boven Syrië. Eerder zette het kabinet de deur op een kier. Maar een wijziging van de Nederlandse koers - wel bommen op Irak, maar niet op Syrië - is nog geen uitgemaakte zaak.

De hoogste militair zei gisteren in NRC Handelsblad dat bombarderen boven Syrië logisch zou zijn. Er is volgens hem 'weinig kans op een oplossing in de strijd tegen Islamitische Staat' (IS) als die jihadisten zich steeds in hun 'vrijhaven' Syrië kunnen terugtrekken. Er moet nog wel gekeken worden naar de 'uitstralingseffecten' van uitbreiding van het mandaat om behalve boven Irak ook in het luchtruim van Syrië te opereren, meent de generaal. "Het huiswerk is niet klaar."

Nu bombarderen de Verenigde Staten, Canada en een aantal Arabische landen doelen in Syrië. Nederland werkt met deze landen samen, maar heeft bij aanvang van de missie in september 2014 afgesproken dat acties van de F-16's beperkt blijven tot doelen van IS in Irak. Ook de Britten hebben van het parlement alleen toestemming om te bombarderen op Iraaks grondgebied, maar vorige week werd duidelijk dat Britse piloten toch operaties hebben uitgevoerd boven Syrië. De Turken, die zich aanvankelijk afwachtend opstelden, bestookten afgelopen week doelen van IS in Syrië nadat de groep eerder een grenspost aanviel, waarbij een Turkse militair werd gedood.

Het Nederlandse optreden werd beperkt tot Irak omdat een volkenrechtelijke grondslag voor optreden boven Syrië ontbrak. In juni, in de aanloop naar het debat over de verlenging, gaf het kabinet aan dat een mandaat er nu wel is. Er kan ook in Syrië worden ingegrepen als IS vanuit dat land opereert: Nederland mag dan Irak helpen zich te verdedigen. Het kabinet interpreteert het volkenrechtelijk mandaat ruimer dan een jaar geleden.

De veranderde visie op het mandaat heeft (nog) geen praktische consequenties, want minister Koenders van buitenlandse zaken schreef ook aan de Tweede Kamer dat de situatie in Syrië onoverzichtelijk is. Het is lastig kiezen tussen diverse groepen. Koenders vreest dat het bestoken van IS in Syrië leidt tot terreinwinst voor Al-Qaida of president Assad. Het kabinet wacht af wat andere landen doen en wil dat er een politieke strategie komt voor het conflict in Syrië.

Dit laatste punt is ook voor coalitiepartij PvdA belangrijk. Militaire inzet is essentieel, zei Kamerlid Michiel Servaes in het debat begin deze maand. Maar bommen gooien alleen helpt niet in Irak. In Syrië, vindt hij, moet de energie vooral zijn gericht op 'het smeden van eenheid onder de oppositie en het werken aan een politieke strategie'. De PvdA was gisteren niet bereikbaar voor commentaar.

Coalitiepartner VVD vindt dat Irak en Syrië moeten worden gezien als één strijdtoneel. "Syrië moet in de afweging worden meegenomen. Het optreden van Turkije maakt dat alleen maar meer duidelijk", zegt Kamerlid Han ten Broeke. Hij wil geen extra druk op de PvdA om daar ook in mee te gaan. Het is uiteindelijk aan het kabinet om met nieuwe voorstellen te komen over Syrië, zegt Ten Broeke. "Het kabinet moet een ei leggen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden