Kaasvrouwtje is vijftig geworden

Zodra Duitsland tegen Nederland voetbalt, vliegen de clichés over het kleine buurland weer door de Duitse media. Grap na grap over Hollandse caravans die de Duitse wegen verstoppen. En ja hoor, daar was ze weer, Frau Antje, het kaasmeisje van de Nederlandse Zuivel Organisatie. Ze trad begin deze week op als sidekick in een vrolijk voetbal- programma.

Het was haar niet aan te zien dat ze dit jaar precies vijftig is geworden. Dat komt doordat ze regelmatig wordt ververst. Al zes keer sinds de eerste Frau Antje in 1961 haar debuut maakte. Die eerste werd vertolkt door de nu 81-jarige actrice Kitty Janssen. Zij prees in Duitse reclamespots de 'Käsetoast Hawai' aan: Hollandse kaas met ananas op toast.

Haar uiterlijk was gemodelleerd naar het vignet dat de zuivelclub al enige tijd gebruikte: een olijke blonde meid in rood-wit-blauwe klederdracht met een Volendamse muts op. Reclameman Hans Willemse uit Aken gaf haar de naam Frau Antje. Zoals Der Spiegel onlangs schreef: "Een in Nederland onbekende dame met een Duitse naam in het kostuum van een visvrouw."

Diezelfde Spiegel maakte in 1994 handig gebruik van het cliché door Frau Antje op de cover af te beelden met een enorme joint in haar mond, een gigablik Heineken in de armen en op de achtergrond een berg tomaten (in het Duits: 'Wasserbomben'). De prent kondigde het zuurste artikel aan dat ooit in Duitsland over de Nederlandse vrijheid-blijheidcultuur is geschreven.

Frau Antje was uitgegroeid tot een symbool dat heel Holland verbeeldde. Waar Nederland aan de orde was, was Frau Antje. Ze heeft in haar leven alle Duitse prominenten gekust, van bondskanselier Willy Brandt tot Tour de Francewinnaar Jan Ullrich. En met succes. De kaasexport van Nederland naar Duitsland is inmiddels meer dan vertienvoudigd.

Maar er waren ook dalen in haar loopbaan. Begin jaren tachtig was fotomodel Ellen Soeters Frau Antje. In 1983 ging zij uit de kleren voor de allereerste uitgave van de Nederlandstalige Playboy. In Nederland geen probleem, maar voor de Duitsers was het een schok. Vooral toen bleek dat haar partner wegens drugshandel met de politie in aanraking was gekomen.

De zuivelorganisatie trok Frau Antje voor enige tijd terug uit haar propaganda. Net als begin jaren negentig. Toen vonden de Hollandse melkers dat Frau Antje aan vermoeidheid leed. Maar onderzoek wees uit dat ze onder de Duitsers zelfs bekender was dan entertainer Rudi Carrell. Dus gooide de organisatie maar weer een nieuwe Frau Antje in de strijd.

Dat werd Madeleen Driessen, model en tevens doctorandus in de fysica. Frau Antje kwam in het vizier van de wetenschap. De Duitse etnoloog Sophie Elpers schreef in dienst van het Meertens Instituut een studie over haar, waarvan in 2009 een populaire Nederlandse versie verscheen: 'Hollandser dan kaas'. Kon eindelijk ook de Nederlander Frau Antje leren kennen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden