Kaartjesknipper als krijgsheer

Pakistaans leger 'verdrijft' militante strijders steeds met succes, voor heel even

De Pakistaanse boer staart lusteloos en vermoeid voor zich uit. Vier keer al moest hij zijn vrouw, zeven zonen, vier dochters, hun aanhang, een koe en elf geiten naar een vluchtelingenkamp verhuizen.

"Ik ben moe en gespannen", verzucht de 47-jarige man, die anoniem wil blijven. "Ik moet voor 38 familieleden zorgen, maar ik verdien niets. Het is te gevaarlijk om op het land te werken. Hoeveel militaire operaties zijn er nog nodig?"

Voor de zesde keer in twee jaar tijd is zijn geboortestreek Khyber aan de grens met Afghanistan het toneel van gevechten tussen militairen en militante strijders. Sinds begin dit jaar loopt er weer een militaire operatie tegen Mangal Bagh en zijn naar schatting 10.000 strijders.

De bebaarde Bagh was een jaar of tien geleden nog conducteur op een bus, maar is nu de meest gevreesde krijgsheer in Khyber. Sinds 2005 leidt hij Lashkar-e-Islam, het Leger van Islam. Door de strijd zijn zeker 230.000 inwoners op de vlucht geslagen, zeggen de Verenigde Naties.

De huidige militaire actie is 'Daar zijn we weer' gedoopt. Veel van deze operaties van het Pakistaanse leger verlopen volgens een min of meer vast patroon: Tijdens de aanvallen verkassen de militanten naar een nabijgelegen gebied; vervolgens roept het Pakistaanse leger de overwinning uit en trekt zich terug zonder een structurele oplossing achter te laten, zoals een effectieve overheidsorganisatie. In het ontstane machtsvacuüm nemen Bagh en zijn strijders het gebied weer over.

Dat gaat met harde hand. Winkels die cd's en video's verkopen, zijn verboden, evenals het scheren van baarden. Bagh vermoordde opponenten, verjoeg ambtenaren en zette eigen rechtbanken op. "Ze arresteerden en martelden mensen. We konden niets doen", zegt de boer.

Maar Bagh heeft ook aanhangers. "We hoefden onze winkels nooit op slot te doen als we gingen bidden. Er was vrede. Zelfs 's nachts was iedereen veilig", zegt Haji Gulbat Khan, een vluchteling in het kamp.

Toen Bagh nog buskaartjes knipte, was hij slechts lid van Lashkar-e-Islam. Hij mocht de organisatie gaan leiden toen stamoudsten zijn voorganger afzetten wegens het oproepen tot haat. Baghs preken op zijn eigen radiostation - een veel gebruikt middel onder krijgsheren - werden al snel populair. Hij belooft islamitische wetgeving in te voeren.

Bagh is niet van plan de strijd op te geven. "We willen democratie volledig elimineren en een islamitisch revolutie veroorzaken", aldus zijn zegsman via de telefoon. Ook het leger geeft niet op, zegt een woordvoerder, al zal de strijd nog lang duren. "De terroristen weten waar ze zich moeten verbergen in de heuvels en bergen; zij komen uit het gebied. Dus het gaat iets meer tijd kosten om ze te verslaan."

De strijd verwoest dorpen. "Bij ons zijn scholen, ziekenhuizen, markten en zelfs elektriciteitsmasten opgeblazen. Er is geen leven, alleen de geur van explosieven", zegt de boer. "God is niet blij met ons. In 2005 was er een vreselijke aardbeving, de jaren daarna overstromingen en veel militanten. We worden gestraft voor ons slechte gedrag."

Elk vredesverdrag maakte militanten sterker
Het langgerekte Pakistaanse grensgebied met Afghanistan werd geregeerd door stamoudsten en politieke bestuurders, tot de Verenigde Staten in 2001 Afghanistan binnenvielen. Fanatieke islamitische strijders met een afkeer van het Westen vluchtten naar Pakistan en vonden daar onderdak en respect voor hun strijdverleden. Zij begonnen de lokale bewoners strenge islamitische leefregels op te leggen. Onder druk van Washington begon het Pakistaanse leger in 2004 een militaire operatie - de eerste in dit gebied in de geschiedenis van Pakistan. Ze versloegen de militanten, die zichzelf later de Pakistaanse taliban zouden noemen, niet. In plaats daarvan sloten ze vredesverdrag na vredesverdrag waarin ze afspraken elkaar met rust te laten. De stamoudsten en politieke bestuurders werden er niet in gekend. De militanten gebruikten de vrede om op krachten te komen, verbraken daarna de overeenkomsten en namen de macht over. Ze vermoordden zelfs honderden stamoudsten. Bewoners kregen zo de indruk dat de militanten nu de machthebbers waren en kwamen niet tegen hen in opstand. Het grootste gedeelte van de Pakistaanse grensgebieden wordt nu geregeerd door krijgsheren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden