Review

Juwelen leiden mensen naar hun bestemming

In een van de vertellingen van Duizend-en-één-Nacht vindt een prins een edelsteen in de kleren van zijn slapende geliefde. Als hij het kleinood in het zonlicht wil bewonderen, wordt het uit zijn hand gegrist door een vogel. De prins achtervolgt de vogel en komt in onbekende landen terecht, waar hij een schat vindt en wordt ontvoerd door vuuraanbidders. Na veel omzwervingen vindt hij de edelsteen terug en wordt hij herenigd met zijn geliefde. Edelstenen zijn niet alleen fraai, ze zijn ook verbonden met een andere, geheimzinnige wereld. Ze worden niet alleen gezocht en nagejaagd door mensen, ze leiden mensen ook naar hun bestemming. Edelstenen zijn gezanten van het lot.

In de roman 'Stenen liefde' van de Britse auteur Tobias Hill probeert Katherine Sterne, een jonge Engelse vrouw, de magie van edelstenen te ontraadselen en door te dringen tot het geheim van hun schoonheid. Haar hele leven staat in dienst van één doel: de speurtocht naar de Drie Gebroeders, een sieraad dat aan het begin van de vijftiende eeuw werd vervaardigd voor de hertog van Bourgondië en dat bestond uit drie robijnen en een reusachtige diamant. Na de dood van de hertog heeft het sieraad een grillig spoor door de geschiedenis gevolgd. Het kwam achtereenvolgens in handen van de Fugger-bankiers, het Engelse vorstenhuis, Hollandse kooplieden en Indische vorsten. Tijdens deze reis over de wereld viel het uiteen en volgden de stenen afzonderlijke wegen, tot ze weer bijeenkwamen in de kroonjuwelen van koningin Victoria. Daarna verdween het juweel in de duistere krochten van de geschiedenis, nagejaagd door hebzuchtige schurken.

Katherine Sterne probeert het historische spoor van de Drie Gebroeders te volgen en het sieraad in handen te krijgen. Ze is er zeker van dat het nog bestaat, want het leven van sublieme juwelen volgt vaste patronen en raakt nooit helemaal los van het verleden. Door hun schoonheid, maar ook door hun geschiedenis worden ze symbolen van macht en rijkdom. Eerst volgen ze het spoor van de macht, maar geleidelijk dringen ze zichzelf op aan de geschiedenis: Ze houden op bezit te zijn en veranderen in bezitters. Ze binden de hebzuchtigen aan zich en bepalen de levens van iedereen die door hen geobsedeerd raakt. Het is niet meer de intrinsieke waarde van het juweel waar het om gaat, het is de symbolische waarde, als object dat het universele verlangen naar aardse rijkdom en spiritueel geluk belichaamt.

Katherine voelt zich verbonden met de vele speurders die in de loop van zes eeuwen hun leven aan de Drie Gebroeders hebben gewijd, met een gemeenschappelijk mysterie dat haar hele leven beheerst. Haar speurtocht voert haar naar Istanbul en Oost-Turkije, terug naar Engeland en vandaar weer naar het Oosten. Maar Katherine's rusteloze omzwervingen zijn niet alleen een speurtocht naar een stoffelijk doel; ze zijn ook een vlucht van een vroeger leven, dat is ontwricht door de dood van haar moeder. Het juweel is een obsessie, de belichaming van al haar verlangens, van het eeuwige en onvergankelijke waarnaar de broze mens onvermijdelijk hunkert. Dankzij de steen leeft de geschiedenis in Katherine voort en wordt het besef van de dood overwonnen. Haar obsessie is het overblijfsel van een ongrijpbare verbittering en een vlucht voor de gedachte aan de dood.

In het verhaal van Katherine's speurtocht ligt het verhaal verweven van Salman en Daniël, twee Irakese joden die in het begin van de negentiende eeuw de diamant van de Drie Gebroeders in een magische kruik aantreffen en ermee naar Londen reizen om rijkdom en geluk te verwerven. Opnieuw is de edelsteen het symbool van onvervulde verlangens, van de fatale verwisseling van materiële rijkdom en geluk, van een reis naar het onbekende. Terwijl de steen zijn onvermijdelijke weg volgt van oost naar west en van west naar oost offeren mensen hun leven op aan de jacht op een illusie.

Het is niet voor niets dat Hill in zijn roman ettelijke malen verwijst naar Sindbad, de koopman uit de Duizend-en-één-Nacht, die er steeds op uittrekt om de wereld te bezichtigen en na adembenemende avonturen beladen met rijkdom in Bagdad terugkeert. Hoeveel schatten hij ook vergaart, ze nemen zijn onrust niet weg en steeds weer welt de drang tot reizen in hem op. Het gaat Sindbad of Katherine uiteindelijk niet om het kostbare bezit, maar om het opvullen van een gemis, een gevoel van harmonie dat ze in de edelstenen projecteren. Bij hen wreekt zich dat ze die twee, het verlangen naar het materiële object en het verlangen naar het spirituele niet kunnen onderscheiden.

De avonturiers worden langs verschrikkingen, rampspoed, schurken en de confrontatie met de dood geleid, maar uiteindelijk voeren de edelstenen hen naar een onverwachte bestemming. Want zodra het kleinood binnen handbereik is, vervliegt de obsessie en maakt plaats voor een ander besef van geluk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden