Justitie heeft het heel druk met terreurverdachten

Politie houdt een oogje in het zeil tijdens het concert van Guus Meeuwis in het PSV-stadion. Beeld ANP

De 29-jarige Amsterdammer die vorige week bij het PSV-stadion werd aangehouden omdat hij zich verdacht gedroeg, komt vrij. Het onderzoek naar hem gaat door, en hij is niet de enige. 

Het Openbaar ministerie heeft zijn handen vol aan zaken rond ondermeer uitreizigers naar het kalifaat. Er lopen nu 386 aan het jihadisme gerelateerde strafrechtelijke onderzoeken naar ongeveer 470 verdachten.

De politie was er twee keer als de kippen bij. Mounir E. uit Spijkenisse werd van de straat gehaald toen hij zich eind april in de buurt van de Rotterdam Marathon bevond. En recenter plukte de Eindhovense politie een 29-jarige Amsterdammer uit het publiek dat in de rij stond voor het concert van Guus Meeuwis in het PSV-stadion. De eerste staat in de boeken als een sympathisant van IS, de tweede als een mogelijk geradicaliseerde moslim.

Het zijn twee zaken die ogenschijnlijk op elkaar lijken en tegelijkertijd erg van elkaar verschillen. De Amsterdammer zat afgelopen week vast voor mogelijke betrokkenheid bij de voorbereiding van een terroristisch misdrijf. Stond hij te filmen bij het stadion teneinde een aanslag voor te bereiden? De rechter-commissaris weigerde vandaag de hechtenis te verlengen wegens onvoldoende vermoeden van schuld. Dat was tegen de zin van het Openbaar Ministerie. Het onderzoek naar de man gaat gewoon door, zo meldt het OM.

Juridisch gezien was de aanhouding van de Amsterdammer niet bijzonder. De aanhouding van Mounir E. is wel uniek. De van terrorisme vrijgesproken E. deed niet veel meer dan reizen in een gebied waar hij niet mocht komen. Voor hij in april in vrijheid de rechtbank verliet, legde de minister van Veiligheid en Justitie hem een gebiedsverbod op. Daarmee was E. de tweede persoon in Nederland die sinds de invoering van de Tijdelijke wet bestuurlijke maatregelen terrorismebestrijding een dergelijk verbod opgelegd heeft gekregen. Op 27 juni buigt de bestuursrechter zich over de vraag of Mounir wel een gebiedsverbod opgelegd mocht krijgen. Zo ja, dan heeft E. een probleem, want het overtreden van dat gebiedsverbod is een strafbaar feit.

Spijkerhard aanpakken

De behoefte terrorisme spijkerhard aan te pakken wint het van de bescherming van de vrijheid van het individu, zo leren de twee aanhoudingen. Er staan meer ingrepen op stapel. Zo wordt er gewerkt aan een wetsvoorstel om de voorlopige hechtenis bij een verdenking van een terroristisch misdrijf te verlengen zonder dat er sprake is van 'ernstige bezwaren'. Dat schrappen van de ernstige bezwaren trekt een groot gat tussen de rechten van de gewone en die van de terreurverdachte. 

Verder moet er een aparte strafbaarstelling komen voor het verblijf in een door een terroristische organisatie gecontroleerd gebied. Bij verdenking van een terroristisch misdrijf moet een verplichte afname van DNA volgen en bij een veroordeling moet ontzetting uit het kiesrecht volgen. En wie kennis heeft van een voorbereiding van een terroristisch misdrijf heeft de plicht dat te melden.

De rechtspraak krijgt het druk. Op dit moment lopen er 386 aan het jihadisme gerelateerde strafrechtelijke onderzoeken naar ongeveer 470 verdachten. Daar vallen alle personen onder die door de politie en het Openbaar Ministerie bekend zijn als uitreiziger en alle 190 personen die zich op dit moment in het strijdgebied bevinden. Of iedereen nog wel in leven is, is onbekend. Het aantal doden is formeel 45, officieel zijn er vijftig terugkeerders. 

Uit een kleine rondgang bij advocaten die terreurverdachten bijstaan, blijkt dat zich mondjesmaat terugkeerders voor rechtsbijstand melden. Die trend werd eerder ook al gemeld door het familiesteunpunt radicalisering. Het lijkt er op dat er meer terugkeerders zijn dan uitreizigers.

Dat de tocht naar het kalifaat minder vaak gemaakt wordt, kan te maken hebben met het innemen van paspoorten. In totaal zijn sinds december 2013 ongeveer 300 paspoorten ingenomen. In 50 gevallen is de maatregel ook weer teruggedraaid.

Samenwerking

In de Nederlandse aanpak van de terrorismebestrijding is niet alleen ruimte voor repressie. Er is de afgelopen jaren nadrukkelijk gezocht naar samenwerking met de islamitische gemeenschappen in Nederland. Zo zijn er de laatste twee jaar 160 bijeenkomsten geweest voor ouders en jongeren (in totaal 3000 personen) uit voor radicalisering kwetsbare groepen en zijn 425 mensen getraind om radicalisering te signaleren. Het Contactorgaan Moslims en Overheid (CMO) trainde nog eens 65 imams en 102 moskeebestuurders.

Wat al die maatregelen opleveren en welke bedreigingen er zijn blijkt mogelijk komende vrijdag. Dan geeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid een update van wat heet het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden