Justitie / Criminoloog bekritiseert 'angstmanagement' overheid

Zijn bedelaars criminelen? Moeten ze worden weggestopt in het cachot? En wie moeten er nog meer weg? Hangjongeren? Verslaafden misschien? Of de allochtoon die zich niet aanpast? CrimiHnoloog H. van de Bunt vreest dat we op weg zijn naar een intoleHrante samenleving, waarin iedereen in de pas moet lopen.

AMSTERDAM - Nederland is op weg naar een zondeboksamenleving, vindt criminoloog Van de Bunt. Bij het weren van criminaliteitsrisico's richten wij ons in toenemende mate op zichtbare dreigingen. Bedelaars, rondhangende jongeren en gedragingen waarvan wij denken dat deze voorlopers zijn van latere criminaliteit. Maar het is de vraag of hierdoor de samenleving veiliger wordt, oordeelt hij

De criminoloog betoogt dit vandaag op de 123ste verjaardag van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Ook het kabinetsbeleid, dat veiligheid hoog heeft, is een uiting van 'risicojustitie'. Hierbij wordt speciaal gelet op het tegengaan van misdragingen die invloed hebben op het onveiligheidsgevoel van burgers. Het gaat dan meer om angstmanagement dan om criminaliteitsbestrijding, zegt hij.

Van de Bunt: ,,Je ziet het in Rotterdam. Daar is bedelarij nu opgenomen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Zwervers die om geld vragen worden opgepakt en krijgen een bon. Burgers bleken zich onveilig te voelen door de bedelaars. Ondertussen worden de bonnen niet betaald en dit leidt op den duur tot celstraf. Is dit een goede inzet van de schaarse politie- en gevangeniscapaciteit?''

Trekken van het Rotterdamse beleid leest de criminoloog terug in dat van het tweede kabinet Balkenende. Het landelijke veiligheidsplan 'Op weg naar een veilige samenleving' van het kabinet, rekt volgens hem eveneens het begrip criminaliteit op.

Van de Bunt: ,,We zien hinderlijk gedrag nu als een toekomstige veroorzaker van criminaliteit. Dat leidt er toe dat politie- en justitieoptreden steeds meer op licht onrecht wordt ingezet, denkend dat zo ernstiger onheil kan worden voorkomen. Denk maar aan het preventief oppakken van supporters voor een risico-wedstrijd. Of aan de Strafrechtelijke Opvang Verslaafden (SOV), waar gebruikers voor lange tijd mogen worden opgesloten. In plaats van een veilige samenleving krijgen we een samenleving terug die we als onveiliger ervaren.''

De criminoloog van de Vrije Universiteit ziet hetzelfde patroon opduiken bij de integriteitsdiscussies over ambtenaren. ,,Het integriteitsbeleid ontstond begin jaren '90, omdat de politiek vermoedde dat de georganiseerde criminaliteit infiltreerde in de overheid. Het begon met het tegengaan van ambtelijke corruptie, maar vervolgens is het begrip integriteit zo uitgerekt dat elke ambtenaar beticht kan worden van een schending van integriteit als hij in zijn vrije tijd een coffeeshop binnengaat. Integriteit is een glibberig begrip geworden en dat vind ik gevaarlijk'', zegt hij. Niet alleen Van de Bunt is bang dat het kompas waar bestuurders op varen, op den duur alleen maar leidt tot meer problemen.

Hij houdt de voordracht vandaag met prof. dr. C. Bijleveld, onderzoeker voor het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR). Ook zij vraagt zich af hoe ver je als overheid kunt gaan.

Bijleveld: ,,De nadruk die in in de discussie over de publieke ruimte wordt gelegd op veiligheid is begrijpelijk, maar niet terecht. Ook binnen de muren is het lang niet altijd knus. Huiselijk geweld is een van de recente ontdekkingen binnen de criminologie. Het is een verwoestende vorm van criminaliteit. Door het begrip 'onveiligheid' te beperken tot 'alles wat van buiten komt' sluiten we onze ogen voor een deel van de werkelijkheid.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden