Jury van de Libris-prijs trekt onverstoord haar eigen lijn

AMSTERDAM - De uitreiking van de achtste Libris literatuurprijs, gisteren in Amsterdam, was dit jaar een weerzien van auteurs die al vaker voor deze prijs waren genomineerd: Tomas Lieske, Erwin Mortier, Wanda Reisel en J.Bernlef. De eerste mocht zich dan eindelijk de gelukkige noemen, voor de neus van de anderen kaapte hij de eer en de centen weg. De jury bekroonde opvallend genoeg zijn roman 'Franklin'.

De keuze was opvallend vanwege de formulering dat 'een meerderheid in de jury' van mening was dat Lieske de prijs verdiende. Kennelijk kon de jury niet tot een unaniem besluit komen. Ongetwijfeld zal dit de kritiek op literaire prijzenparades verscherpen. Jaar in jaar uit klinkt wel enig commentaar op de keuzes van de jury of de kwaliteit van de uitverkorenen. Ditmaal stuitte alleen al de nominatie van Lieske -die eerder in 1996 werd genomineerd voor 'Nachtkwartier'- bij sommige critici op bezwaren.

Nadat bij de presentatie van de short list al enig rumoer was ontstaan over de daarop nogal nadrukkelijke aanwezigheid van uitgeverij Querido, die maar liefst vijf van de zes genomineerde schrijvers uitgeeft, kregen in voorpublicaties hun boeken ervan langs -toevalligerwijze dat van de uiteindelijke winnaar in het bijzonder. Hoewel T.van Deel vorig jaar in Trouw de roman 'Franklin' de hemel in prees, viel op grond van andere, minder lovende recensies te verwachten dat Lieskes nominatie geen onverdeeld warm onthaal ten deel zou vallen. En daar was de toon dan ook naar. Een niet te verdedigen keuze, zo schreef de NRC; 'een absolute misser' zo deed Het Parool daar een schepje bovenop. Staat ons nu, na de winst van Lieske, veel gekrakeel over de Libris-boekenprijs of andere literatuurprijzen te wachten? Zullen de critici verontwaardigd reageren en zullen in aansluiting daarop auteurs weigeren op te komen draven voor toekomstige prijsuitreikingen? Met andere woorden, is de tijd van de algehele deconfiture van de literatuurprijs inclusief uitreiking tijdens etentje in chique hotel aangebroken? Er lijken voortekenen te zijn: Arnon Grunberg liet vorig jaar een ander zijn Ako-prijs ophalen, en Jeroen Brouwers kondigde nog maar kort geleden aan zich nooit meer te lenen voor het televisiebal dat de uitreiking van een literatuurprijs enig cachet moet verschaffen.

Hoe het ook zij, de jury -ditmaal bestaande uit voorzitter Winnie Sorgdrager, Aukje Holtrop, Willem van Toorn, Marjoleine de Vos en Georges Wildemeersch- liet zich er niet van weerhouden om ook dit jaar ten overstaan van de televisie een lofzang op de literatuur af te steken. Met de leus in het vaandel dat 'iets niet is gebeurd zolang het geen vorm heeft gekregen in taal' trok de jury onverstoord een eigen lijn en verkoos prompt Lieske als winnaar. In hun rapport lieten de vijf juryleden weten grote waarde te hechten aan een taalgebruik dat de lezer verbluft achterlaat. Er werd gestrooid met kwalificaties als onthutsend, verontrustend, wreed en gewelddadig, die volgens de jury behalve op Lieske's roman 'Franklin' ook van toepassing waren op het boek 'Het gemaal' van Frank Noë.

Daartegenover stonden de luchtiger vertelde verhalen die Toon Tellegen verzamelde in 'De trein naar oostvoorne en Pavlovsk', het 'swingende' 'Een man een man' van Wanda Reisel en de detectiveroman 'Boy' van Bernlef. Ook Mortiers 'ontwikkelingsroman' 'Mijn tweede huid' was minder naargeestig, maar haalde het niet.

Het beraad bleek zwaar als vanouds en het avontuur was in alle genomineerde werken 'even rijkelijk aanwezig', maar gezien de woordkeuze in het juryrapport wekt de uiteindelijke keuze voor de roman 'Franklin' van Tomas Lieske weinig verbazing. Lieske beschrijft een outcast, een kind van een verkrachting, dat zich met zijn fantasie een weg worstelt door een van geweld en onrust vergeven wereld. Deze Franklin is een hard persoon in een ijzige en wrede omgeving, hoewel tederheid hem toch ook niet vreemd is. Het lezen van Lieske's boek levert, aldus het juryrapport, 'een onthutsende ervaring' op en het zit vol met 'overweldigende beelden' en een 'spervuur van taal', waarvan 'elke zin de moeite waard' is en 'waarin stilistisch machtsvertoon verrassend blijkt te kunnen samengaan met zachtheid en lichtheid'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden