Jury roemt 'sublieme kwaliteit en onverminderde vitaliteit'

Van onze kunstredactie

De P. C. Hooftprijs is Komrij toegekend voor zijn beschouwende proza. De jury, bestaande uit Carel Peeters, Wim Bronzwaer, Jaap van Heerden, Maarten van Buuren en Willem Otterspeer, roemde "de omvang van zijn essayistisch oeuvre, de sublieme literaire kwaliteit en de onverminderde vitaliteit." De voordracht van Komrij was unaniem. De prijs bestaat uit een oorkonde en een bedrag van 75 000 gulden, plus een replica van een beeld van P. C. Hooft. Daarnaast wordt 50 000 gulden beschikbaar gesteld voor een specifiek doel, dat nauw verband houdt met het bekroonde oeuvre.

De toekenning van de prijs kwam voor Komrij onverwacht. Maar Komrij zou Komrij niet zijn, als hij niet direct het belang van zijn uitverkiezing relativeerde: "Laten we hopen dat nu niet gebeurt zoals zo vaak na een toekenning van een prijs: dat de toekenning zal werken als een geluiddempende grafzerk." Twintig jaar geleden nog zou Komrij heel wat minder slagen om de arm hebben gehouden. Toen zei hij, zonder blikken of blozen: "Ik ben geniaal tot in mijn laatste vezel."

Behalve een begaafd essayist en criticus is Komrij ook een veel geroemd dichter, vertaler, roman- en toneelschrijver. Hij werd een paar maal eerder onderscheiden. In 1970 kreeg hij de Poezieprijs van de gemeente Amsterdam voor zijn dichtbundel 'Alle vlees is als gras, of Het knekelhuis op de dodenakker'. In 1979 werd hij onderscheiden met de Busken Huetprijs voor 'Papieren tijgers', zijn verzamelde literaire kritieken. Drie jaar later ontving hij de Herman Gorterprijs voor de dichtbundel 'De os op de klokketoren'. Vorig jaar nog werd hem de driejaarlijkse Frans Erensprijs toegekend door de provincie Limburg.

Eerzucht

Gerrit Komrij werd op 30 maart 1944 in Winterswijk geboren, in een "sympathiek arbeidersgezin" , zoals hij zelf stelde. Vanuit die achtergrond verklaarde hij zijn mateloze eerzucht: "Het heeft geen nut om bescheidenheid te veinzen. Door mijn talent word ik gedreven om altijd het onmogelijke te proberen en zo is het: alles wat mijn handen aanraken, wordt in goud veranderd."

Na het gymnasium studeerde hij een paar jaar algemene literatuurwetenschap aan de universiteit van Amsterdam. Al in zijn studententijd publiceerde hij gedichten, onder meer in het tijdschrift Propia Cures. Officieel debuteerde hij in 1968 met 'Maagdenburgse halve bollen en andere gedichten', waarin hij zich afzette tegen de poezie van de Vijftigers. In 1979 nam hij in zijn bloemlezing van de negentiende- en twintigste-eeuwse poezie slechts een paar strofen van de Vijftigers op, wat hem op een kort geding kwam te staan, dat hij overigens glorierijk won.

Minder zegevierend kwam Komrij vorig jaar uit de strijd met Teun van Dijk, de Amsterdamse hoogleraar tekstwetenschappen, die Komrij ervan verdacht de auteur te zijn van Mohammed Rasoels schotschift 'De ondergang van Nederland. Land der naieve dwazen', waarin de moslims in Nederland belachelijk worden gemaakt. Komrij diende bij de Amsterdamse officier van justitie een klacht in wegens smaad en belediging. Maar het openbaar ministerie zag af van strafvervolging, hoewel Komrij gelijk had. Komrij had voldoende plekken en mogelijkheden waarin hij publiekelijk zijn staf over Van Dijk kon breken, oordeelde het openbaar ministerie.

De lezers van de NRC hebben dit gisteravond nog geweten. Op zijn vaste plek op de achterpagina gaf Komrij de veel geplaagde hoogleraar er opnieuw van langs. Hij riep het College van Bestuur op korte metten met Van Dijk te maken: "Lijkt het u niet onontkoombaar dat zijn hele leerstoel, berustend op lucht en nep, eindelijk eens wordt opgedoekt?"

Begin maart verschijnt bij De Arbeiderspers 'Intimiteiten', de nieuwe roman van Komrij, waarin hij voor het eerst het persoonlijk voornaamwoord 'ik' gebruikt. Volgens Ronald Dietz, directeur van De Arbeiderspers, stelt Komrij in dit boek allerlei vragen aan de orde, die hem zijn leven lang hebben beziggehouden. "Hij geeft er zijn gevoelens in prijs."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden