Jurassic Coast, walhalla voor fossielenjagers

Beeld Frank Peters

Frank, doe je ogen dicht", zegt hij met een lach. "Ik ga je iets heel bijzonders laten zien." Grapjas, typisch Engelse humor, maar ik gehoorzaam en laat me naar een geheime plek leiden. Hij zet me neer in een kuiltje op een hellend vlak. "Open nu je ogen." Hij kijkt zo blij als een kind. "Zie je waar je staat?"

Twee dagen eerder ontmoet ik Jurassic Coast Guide en ambassadeur Martin Curtis bij de Stonebarrow Cliffs. Hij wordt vergezeld door Steve Snowball, ook ambassadeur en hoofd van de vereniging van fossielenjagers. Ze nemen me mee voor een serieuze fossielenjacht, maar op het strand lijk ik eerder in een sketch van Monty Python te zijn beland. The Ministry of Silly Walks. Alsof iedereen op zoek is naar een verloren lens. Het ziet er kolderiek uit, maar hier is het de normaalste zaak van de wereld. Dit is de manier waarop je miljoenen jaren oude echo's van prehistorisch leven vindt. Dit is de Jurassic Coast.

De Jurassic Coast strekt zich uit over 155 kilometer langs de Engelse zuidkust tussen Exmouth (Devon) en Purbeck (Dorset). Je kunt het gebied het best te voet verkennen. Het wandelpad dat de kustlijn volgt maakt deel uit van het South West Coast Path, dat zich uitstrekt langs de hele Engelse zuidkust en waarvan de Jurassic Coast een van de hoogtepunten is. Het gebied staat op de Werelderfgoedlijst omdat het een uniek inzicht biedt in de geologie van het Mesozoïcum, zeg maar het dinosauriërstijdperk. Je loopt er niet alleen langs prachtige ruige kliffen met weidse vergezichten over zee en de spectaculaire kustlijn, maar je maakt een wandeling door de tijd.

Kliffen
De kliffen in het westen bestaan uit de oudste steensoort, ontstaan in het Trias (250-200 miljoen jaar geleden). Richting het oosten loop je de 'toekomstige' historie tegemoet; de steenlagen die gevormd zijn in de Jura en het Krijt (tot 65 miljoen jaar geleden, toen de dinosauriërs uitstierven).

Overal langs de kust zijn fossielen te vinden, die loskomen uit de uiterst instabiele rotswanden of vrijkomen door de werking van de getijden. Onderweg langs de Stonebarrow Cliffs ontmoeten we het echtpaar Hollman uit Berlijn. Ze hebben een grote ammoniet gevonden, een uitgestorven voorloper van de inktvis, en proberen die met een fossielhamer los te krijgen.

"De bekendste fossielenjager was Mary Anning", vertelt Steve Snowball. "Ze leefde in de eerste helft van de 19de eeuw en ontdekte de eerste complete dinosaurusfossielen." In die tijd hadden ze nog geen idee dat het om dinosauriërs ging. 'The Origin of Species' van Darwin moest nog gepubliceerd worden. "Men dacht dat het om dode dieren uit andere werelddelen ging."

Tegenwoordig liggen Annings vondsten in het Natuurhistorisch Museum in Londen en in het museum in Lyme Riges, haar woonplaats langs de kust. Anning heeft een enorme bijdrage geleverd aan het inzicht in de historie van de aarde.

Dagje uit
"Het zoeken naar fossielen wordt steeds populairder", vertelt Martin. "Het is een goedkoop en leuk dagje uit met je kinderen. En gezien de crisis van de afgelopen jaren is het niet vreemd dat steeds meer mensen het zijn gaan doen." Een mooi fossiel kan bovendien geld opleveren. In de winkel bij het strand worden de fossielen aangeboden voor enkele tientjes. De duurste fossielen kosten een paar honderd pond. "Maar het leukste is het vinden ervan", vervolgt Martin. "Als ik een week niet heb gezocht gaat het kriebelen. Het is verslavend en een onderdeel geworden van de cultuur in het gebied. Ik herinner me van vroeger nauwelijks de pretparken, maar vooral de dagen die ik met mijn ouders aan het strand beleefde. Dat probeer ik ook mee te geven aan mijn eigen kinderen."

Met Martin wandel ik verder naar de top van de Golden Cap. De klif torent 191 meter boven de zeespiegel uit en is daarmee het hoogste punt van de Jurassic Coast. Onderweg hebben we een fantastisch uitzicht op Lyme Regis, de geboortegrond van Mary Anning en de West Bay Cliffs.

"Nooit te dicht langs de kliffen lopen", drukt Martin me tijdens de klim op het hart. "Ze zijn zeer instabiel. Soms zie ik mensen langs de rand zitten met hun benen bungelend in de afgrond. Dat is het domste wat je kunt doen."

De bovenste laag van de kliffen bestaat vooral uit het poreuze krijtsteen. Regenwater dat erdoorheen sijpelt, vormt een bed boven de nauwelijks doorlatende jurassiclaag, zodat als het ware een glijbaan ontstaat en er landverschuivingen kunnen plaatsvinden. Ook kunnen door de werking van de lagen spleten ontstaan en stukken afbreken.

Gevaren
"Bezoekers moeten zich bewust zijn van de gevaren. Je kunt hier prima wandelen en van de natuur genieten, maar je moet niet te dicht in de buurt van de kliffen komen. Niet aan de bovenkant en ook niet langs het strand. Een paar jaar geleden overleed een jonge vrouw nadat ze onder een rotsblok was terechtgekomen." Langs de West Bay Cliffs laat Martin me een plek zien waar onlangs een stuk van de klif is afgebroken. Op het strand liggen enorme rotsblokken en puin.

Ook Jim Gale, ranger van het bezoekerscentrum in Lulworth, wijst op de gevaren. "Mensen realiseren het zich soms te weinig. Eens in de vijftien jaar vindt er een grote landverschuiving plaats, zoals in april 2013, toen in de nacht 750.000 ton krijtrots naar beneden kwam. En elk jaar zijn er kleine instortingen."

Inham
Jim en Caroline Sharp, hoofd van het centrum, laten hún gedeelte van de kust zien. Volgens Caroline is dit het meest schilderachtige deel van de Jurassic Coast met Durdle Door, een natuurlijke boog, en de inham van Lulworth als de hoogtepunten.

De beroemde inham in de vorm van een schelp is ontstaan in de laatste ijstijd, toen zeewater door een natuurlijke krijtstenen dam van een gletsjermeer brak. De zee kon de inham verder uitslijten. Aan de randen is heel duidelijk te zien hoe de verschillende aardlagen in elkaar zijn gedrukt.

Met Jim wandel ik in de richting van Durdle Door. Het is een mooie dag voor een tocht langs de kliffen. De uitzichten over de ruige kustlijn zijn indrukwekkend. Jim is behalve gids ook een fanatieke vogelaar en gaat helemaal uit z'n dak als hij de schuwe ringmerel ziet. "Wow, dit is de eerste keer dat ik die in dit gebied zie. Het is zelfs de eerste in mijn hele leven. En daar! Een tarweaar! Frank, dit is waanzinnig."

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Jurassic CoastBeeld Trouw

Durdle Door
Het enthousiasme van Jim voor vogels is aanstekelijk, maar ik heb toch meer met landschappen. Op Durdle Door word ik op slag verliefd. De natuurlijke boog is zo fotogeniek dat ik er tientallen foto's van maak. Hij doet me denken aan de poot van een dinosauriër, een stap vanuit een prehistorisch tijdperk in het onze.

Martin Curtis neemt me de volgende dag mee naar een plek met een nog tastbaarder verbinding met de dinosauriërs. Als ik mijn ogen open en hem zie stralen als een kind begin ik te begrijpen wat hij me duidelijk wil maken. Ik sta in een kuiltje op een hellend vlak. Om me heen nog veel meer kuilen van ongeveer dezelfde grootte.

Voetstappen
"Voetstappen van dinosauriërs?", vraag ik Martin. "Van sauropods, die hier 140 miljoen jaar geleden hebben gelopen." De klei waarin ze hun voetstappen achterlieten droogde op en werd 'geconserveerd' in steen. Het is een nieuwe ontdekking. Er zijn nog een paar van dit soort vondsten langs de Jurassic Coast, maar niet zo groot als deze.

Wetenschappers strijden nog over de vraag of het originele of secundaire voetstappen zijn (uit een laag onder de eerste kleilaag), maar Martin gelooft het eerste. "Deze zijn zo scherp. Dit zijn originele, maar misschien is het 't kind in mij dat het zo graag wil geloven." Voorlopig blijft de plek geheim. "Om te voorkomen dat de voetafdrukken uitgehakt en gestolen worden", zegt Martin. Maar het is uiteindelijk de bedoeling dat het een bijzondere bezienswaardigheid wordt langs de Jurassic Coast.

Ik ben de eerste 'buitenstaander' die erin staat. De voetstappen zijn een tastbare verbinding met een uitgestorven levensvorm en voor me zie ik een springlevende ambassadeur die dat erfgoed wil bewaren voor de eeuwigheid. Lang leve de dinosauriërs!

Andere highlights
Het schiereiland Portland is een interessant gedeelte van de Jurassic Coast. Je kunt hier overblijfselen en de geschiedenis van steenafgravingen zien. De bekende en fotogenieke Pulpit Rock is mede het resultaat van afgravingen. De Portland Bill-vuurtoren ligt prachtig op het zuidelijkste puntje van Portland. De kustlijn is ruig, maar prima te bewandelen via een 15 kilometer lang pad rond het eiland.

Ten oosten van Lulworth liggen de Old Harry Rocks. Zij vormen het eind van de Jurassic Coast. Het zijn imposante pilaren en kliffen van wit krijtsteen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden