Recensie

'Julius Caesar' wil maar niet vlammen in het bos

Beeld Ben van Duin

Julius Caesar
Orkater/Amsterdamse Bostheater

Het is best lef hebben, 'Julius Caesar' van William Shakespeare brengen in het Amsterdamse Bostheater, waar doorgaans heel wat toeschouwers zich met zomersalades, knabbels en flessen wijn al uitvoerig hebben geprepareerd voor een avondje luchtig vermaak.

Niet dat Shakespeare niet om te lachen zou kunnen zijn. Integendeel. Geen virtuozer volksschrijver dan hij, die met lichte toetsen op het juiste moment de aandacht van een breed publiek gevangen weet te houden. Maar 'Julius Caesar' is toch iets andere koek. De politiek-morele dilemma's, die de motor van de handeling vormen, vragen om een uiterste precisie in tekstbehandeling en dramaturgie.

Het begint veelbelovend. Een rokende vloer, opzwepende muziek van het koperkwintet K.O. Brass! en het titelpersonage, dat in een spierwitte krullenbontjas met zelfgenoegzame pas over een catwalk naar het publiek komt geheupwiegd. Alleen, waarom hij dan een kinderlijk kirrende babbel houdt in het Italiaans?

Geraamte

Maar dan: in een muzikaal begeleide pantomime komen onherkenbaar in grote zwarte capes gehulde figuren op hem af om hem te doorsteken. Het is een voorspel, dat de moord op een populaire machthebber als een noodlotstragedie inluidt. Dat ontdoet het daaropvolgende prompt van zijn veel interessantere lading.

Wat 'Julius Caesar' zo boeiend maakt, is allereerst de tweestrijd van Brutus. Wat weegt zwaarder: zijn vriendschap met Caesar of de dreiging van een dictatuur, nu Caesar zich kennelijk tot alleenheerser ontwikkelt? En later, na de moord, de beroemde lijkrede van Marcus Antonius, die de rechtschapenheid van Brutus betwist, wat tot een burgeroorlog leidt.

Helaas wil het maar niet gaan vlammen. Het is soms of het stuk tot een geraamte is ingekort, opgevuld met (lang niet altijd overtuigende) symboliek en vormentaal. Dat de innerlijk worstelende Brutus in een asymmetrisch kostuum loopt, vooruit. Maar waarom ook de rechtlijnige Cassius? En het smetteloze wit van Caesar en Antonius in de geheel in zwart-wit gehouden enscenering is eerder bevreemdend dan verhelderend. Net als het naakte voorzetborststuk van Brutus' om respect vragende echtgenote Portia.

De twijfel van Brutus blijft steken in een overigens mooi aarzelend volgehouden loopje van Matthijs van de Sande Bakhuyzen en Antonius' rede klinkt meer als ongenuanceerde woede dan als geslepen retoriek. Een bloedfontein mag dan nog zo fraai moord en doodslag symboliseren, als Shakespeares taalkunst niet karakterologisch en inhoudelijk wordt benut, wordt zelfs een machtsthriller saai. Gelukkig maakt de eigenzinnige inbreng van de muziek veel goed.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden